ΣΤΑΝΙΤΣΑΣ Κυριακή του Παραλύτου 1966 Αίνοι και Δόξα

Νάξιοι Μελιστές: Τυπική Διάταξη Ακολουθιών από 26η έως 31η Μαΐου 2024!

Νάξιοι Μελιστές: Τυπική Διάταξη Ακολουθιών από 26η έως 31η Μαΐου 2024!:  Download σε μορφή pdf  ΕΔΩ

Νάξιοι Μελιστές: Ψαλτικό Κυριακοδρόμιο! Κυριακή του Παραλύτου! 26.0...

Νάξιοι Μελιστές: Ψαλτικό Κυριακοδρόμιο! Κυριακή του Παραλύτου! 26.0...: Οι Ακολουθίες του Εσπερινού, του Όρθρου, τής Θείας Λειτουργίας της  Κυριακής  του Παραλύτου. Επιλογή, Επιμέλεια και Στοιχειοθεσία μελών: Α) ...

Agni Parthene - عذراء يا أم الاله / Christiane Najjar

ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΗΣ - ΧΕΡΟΥΒΙΚΑ ΑΡΓΟΣΥΝΤΟΜΑ ΗΧΟΣ Γ

Ἀντοψία: Χαράς …..ευαγγέλια!

Ἀντοψία: Χαράς …..ευαγγέλια!:   Του Βασίλη Δαμιανάκη     Της άρεσε της Χαράς να ψέλνει. Να ψέλνει παρακλητικά χωρίς έπαρση, να ψέλνει σεμνά και ταπεινά όπως αρμόζει σ...

Αθανάσιος Καραμάνης - Ἀνέβη ὁ Ἰησοῦς εἰς Ἱεροσόλυμα

Elias Ekonomopoulos "Anaktoria", music for sax and piano

Έλληνες πεζοναύτες «πολέμησαν» με αντίγραφο πανοπλίας 3.500 ετών – Αποκαλύψεις για την πολεμική τεχνολογία των αρχαίων Ελλήνων

Έλληνες πεζοναύτες «πολέμησαν» με αντίγραφο πανοπλίας 3.500 ετών – Αποκαλύψεις για την πολεμική τεχνολογία των αρχαίων Ελλήνων: H εν λόγω πανοπλία θα μπορούσε κάλλιστα να χρησιμοποιηθεί στο πεδίο της μάχης, και δεν ήταν απλά μία τελετουργική αμφίεση

Ἐκκλησία καί ......

                                                    ......... ΓΡΑΜΜΑΤΑ 

τοῦ Διονυσίου ᾿Ανατολικιώτου,

δρος φιλοσοφικῆς σχολῆς ᾿Αθηνῶν,

πτυχιούχου κοινωνικῆς θεολογίας

῞Ολοι οἱ χριστιανοὶ γνωρίζουμε καὶ ἐπαναλαμβάνουμε ὅτι ἡ μία καὶ μοναδικὴ ἐκκλη­σία τοῦ Χριστοῦ, δηλαδὴ ἡ ὀρθόδοξη, εἶναι ἕνας θεοΐ­δρυτος ὀργανισμὸς μὲ κεφαλὴ τὸν Κύ­ρι­ο ᾿Ιησοῦ Χριστὸ καὶ μέλη τοὺς βαπτισμένους πιστούς του. αὐτὸς ὁ ὁρι­σμὸς ὅμως δὲν εἶναι ἐπαρκής, ὥστε νὰ μᾶς βοηθήσῃ νὰ ἀντιληφθοῦμε ἀμέσως τὴν πραγμα­τικὴ φύσι τῆς ἐκκλησίας, ἡ ὁποία εἶναι ἕνας πολυεπίπεδος καὶ πολυ­διά­στα­τος χῶρος, μὲ τεράστια δυνα­μική, ποὺ ξεπερνάει κατὰ πολὺ τὰ στε­νὰ (στε­νότατα θὰ ἔλεγα) ὅρια τῆς ἁπλῆς λαϊκῆς θρησκείας, στὰ ὁποῖα τὴν πε­ριορίζουν πολλοὶ σύγχρο­νοί μας ποὺ μᾶλλον ἀγνοοῦν ἱστορία, παράδοσι καὶ πολιτι­σμό. στὴν πραγμα­τικό­τη­τα χρειαζόμαστε πολλὲς ἔννοιες καὶ πολλὰ ὀνόματα, γιὰ νὰ ἐκ­φράσουμε τί εἶναι ἡ ἐκκλησία. ἔτσι λέμε ὅτι ἡ ἐκκλη­σία εἶναι βασιλεία τοῦ Χριστοῦ, δηλαδὴ κράτος ὄχι ἐγκόσμιο ἀλλὰ πνευματικό. καὶ αὐτὴ ἀκό­μη ἡ λέξι ἐκκλησία ἔχει πολιτικὴ χροιά, διότι σημαίνει τὴν γενικὴ συνέ­λευσι τοῦ λαοῦ τῶν χριστιανῶν. ἐπιπλέον ἡ ἐκκλησία εἶναι στρατιω­τι­κὴ ἐπιχείρησι, ἡ ὁποία χωρίζεται σὲ δύο με­γάλα τμήματα ἢ στρατόπεδα, στὴν ἐπὶ γῆς στρατευομένην ἐκκλησίαν καὶ στὴν ἐν οὐ­ρανοῖς θριαμ­βεύουσαν. εἶναι ἐπίσης ὁδός, δρόμος, τρόπος ζωῆς καὶ δράσεως, ἐλ­πίδα, πίστις, οἰκογένεια, ἀλλὰ καὶ διαθήκη, δηλαδὴ συμ­βό­λαιο μεταξὺ Θεοῦ καὶ ἀν­θρώ­πων. εἶναι ἀκόμη ἡ ἐκκλη­σία σχολὴ καὶ ἐπιστήμη, καὶ αὐτὸ εἶναι κάτι ποὺ συνήθως τὸ ξεχνοῦμε.

῾Η ἐκκλησία εἶναι σχολή, διότι ὁ ἱδρυτής της ὀνο­μά­ζε­ται διδάσκαλος καὶ εἶχε μαθητάς, οἱ ὁποῖοι μὲ τὴν σειρά τους ἔγιναν διδάσκαλοι τῶν ἑ­πο­μένων πιστῶν· ὁ δὲ ἀπόστολος Παῦλος ὀνομάζεται κιόλας διδάσκα­λος τῶν ἐθνῶν (1Τι 6:12)· ἀλλὰ καὶ ὅλοι οἱ χριστιανοὶ ὀνομάζονται μα­θηταί (Πρξ 5:20). ἡ ἐκκλησία ὡς ἐπιστήμη ἔχει εὐρύ­τε­ρο πεδίο ἀπὸ τὴν σήμερα γνωστὴ «ἀκαδημαϊκὴ θεολογία», ἡ ὁποία μᾶλλον περιο­ρίζεται σὲ κάπως αὐστηρὰ ἀκαδημαϊκὰ πλαίσια λόγῳ σχολαστι­κῶν κατα­βο­λῶν. εἶναι γνωστὸ πάντως ὅτι ἀνέκαθεν ἡ ἐκκλησία εἶχε στενὴ σχέσι μὲ τὸ κυριώτερο καὶ σημαντικώτερο μέσο ἀναπτύξεως καὶ μεταδόσεως τῆς ἐ­πιστήμης καὶ τῆς γνώσεως, δηλαδὴ μὲ τὰ γράμματα. ἀσφαλῶς δὲν εἶ­ναι τυχαῖο ὅτι σήμερα τὰ πιὸ προωδευμένα καὶ ἐγ­γράμ­ματα ἔθνη τοῦ κόσμου εἶναι πρωτίστως τὰ λεγόμενα χριστιανικὰ ἔθνη.

῾Ως χῶρος ἀναπτύξεως τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς προόδου ἡ ἐκκλησία ἐκτὸς ἀπὸ τὴν θε­ολογία καλλιέργησε καὶ πολλοὺς ἄλλους ἐπιστημο­νι­κοὺς τομεῖς ὅπως τὴν φιλολογία πρῶτ᾿ ἀπ᾿ ὅλα (ἡ σημερι­νὴ φιλολογία εἶναι κατ᾿ οὐσίαν ἀπότοκος τῶν χριστια­νι­κῶν γραμμάτων), τὴν ἱστορία, τὴν νομική, τὴν μουσική, καὶ τὰ λοιπά. καὶ ναὶ μὲν μπορεῖ αὐτὲς οἱ ἐπι­στῆμες νὰ προϋπῆρχαν χάρις στὴν ἀπροκατάληπτη σκέψι καὶ τὸ μεθο­δι­κὸ πνεῦμα τῶν ἀρχαίων ῾Ελλήνων κυρίως ἀλλὰ καὶ ἄλλων λαῶν, ἀλλὰ ὁ ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ μέχρις ἑνὸς βαθμοῦ «ἐκ­χριστιανισμός» τους (ὅπως γιὰ παρά­δειγ­μα ὁ ἐκχριστιανισμὸς τοῦ δικαίου μὲ τὴν κατάργησι τῆς δουλείας καὶ τὴν καθιέρωσι τῆς ἰσότητος ὅλων τῶν ἀνθρώπων) τὶς τε­λειοποίησε, τὶς ὡλο­κλήρωσε, τοὺς ἔδωσε περαιτέρω ὤ­θησι, καὶ στάθηκε τὸ ἔναυσμα γιὰ τὴν ἀνάπτυξι νέων κλάδων, νέων ἐπιστημονικῶν πεδίων καὶ νέων γνω­στι­κῶν ἀντι­κειμένων.

Στὸν χῶρο τῶν γραμμάτων ἡ ἐκκλησία ἀνέπτυξε μία τεράστια καὶ ἀξιόλογη γραμματεία, ποὺ καλύπτει ὅλα τὰ εἴδη τοῦ γραπτοῦ λόγου· κείμενα ἐ­πιστημονικά (ἑρμηνευτικά, ἱστορικὰ καὶ φιλο­λο­γικῆς κριτικῆς), ἐπιστολές, κείμενα διδαχῆς, ἐκκλησιαστι­κὲς νομοθεσίες, κεί­με­να γραμ­ματείας (πρακτικά, κατάλογοι, καταγραφές, κ.λπ.), κείμενα λογο­τεχνικά (ποιητικά, βιογραφικά, ὑμνογραφικά), κείμενα πεζὰ λα­τρευ­τικά (εὐχές, ἀκολουθίες, διατάξεις), καὶ λοιπά. ὅλα αὐτὰ ἀπο­τε­λοῦν τὴν λε­γόμενη χριστιανικὴ γραμματεία ἢ χριστιανικὴ φιλολογία. εἶναι εὐνόητο ὅτι μέσα σ᾿ αὐτὰ τὰ πλαίσια ἡ ἐκκλησία ἀνέπτυξε καὶ νέ­ες ἔννοιες, πα­ρή­γαγε νέες λέξεις, ἔπλασε νέους ὅρους καὶ δημιούρ­γησε εἰδικὴ ὁρο­λογία, τὴν ἐκκλησιαστική, προκειμένου νὰ θεραπεύσῃ τὶς πολ­λαπλὲς ἀνάγκες της. ἡ καλλιέργεια τῶν γραμμάτων, ἡ ἀνάπτυξι τῶν γλωσ­σῶν ποὺ μιλοῦσαν οἱ ἀρχαῖοι χριστιανοί, καὶ ἡ παραγωγὴ νέ­ων λέ­ξεων ὡ­δή­γησαν ἀναπόφευκτα καὶ στὴν ἐμφάνισι νέων γραμμα­τικῶν φαι­νομένων καὶ ἑνοτήτων, ὅπως τυπολογικῶν συντακτικῶν καὶ ὀρθο­γραφικῶν. δὲν θὰ ἦταν καθόλου ὑπερβολὴ νὰ ποῦμε ὅτι σὲ κάποια σημεῖα ἡ ἐκκλη­σία ἔχει δική της γραμματική καὶ δικό της λεξιλόγιο μὲ ἰδιαίτερη ὀρθο­γρα­φία καὶ ξεχωριστὴ ἐτυμολογία. τέτοια περίπτωσι εἶναι οἱ ὀνομασίες εἰδικῶν ὑφασμάτινων ἀντικει­μέ­νων λειτουργικῆς ἢ ἱερατικῆς χρήσεως, τὰ ὁποῖα ὀνο­μά­ζον­ται ἄμφια.

Ἂν καὶ ἡ συντριπτικὴ πλειονότης τῶν ἐκκλησιαστικῶν ὅρων εἶναι ἑλληνικῆς προελεύσεως, ἐντούτοις ὑπάρχουν καὶ ἀρκετοὶ λατινικοὶ ἢ καὶ ἀνάμικτοι, διότι ἐνίοτε ἡ ἐμφάνισι κάποιων ἀντικειμένων ἢ ἐννοιῶν γι­νό­ταν μέσα σὲ ἕνα περιβάλλον ὄχι ὁμοιογενὲς γλωσσικά. αὐτὸ εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ὑπάρχουν ἀμφιβολίες γιὰ τὴν ἀκριβῆ ἔννοια, ἐτυμο­λο­γία, καὶ ὀρθογραφία αὐτῶν τῶν λέξεων. κάτι τέτοιο συμβαίνει καὶ μὲ τὶς ὀνομασίες τῶν λει­τουργικῶν ἀμφίων. σχεδὸν δὲν ὑπάρχει ἔκδοσι, παλαιὰ ἢ νεω­τέρα, ἐκκλησιαστικὴ ἢ φιλολογική, ποὺ νὰ ἔχῃ ὅλα τὰ ὀνό­ματα τῶν ἀμφίων ὠρ­θογραφημένα, ἀλλὰ ἐπικρατεῖ δια­φωνία καὶ σύγ­χυσι ἀπὸ ἔκδοσι σὲ ἔκδοσι, διότι προφανῶς οἱ περισσότεροι συγγραφεῖς ἐπιμελητὲς καὶ ἐκδότες ἀ­γνοοῦν ἢ δὲν λαμβά­νουν ὑπόψι τους τὴν ἐτυ­μο­λο­γία τῶν λέξεων. ἀμφιβο­λία ὑπάρχει συνήθως γιὰ τὴν ὀρθογραφία τῶν παρακάτω ὀνομάτων.

ἀντιμήνσιον· ἑλληνολατινικὸς ὅρος ἀπὸ τὶς λέξεις ἀντὶ + mensa (= τράπεζα), ὅπου τὸ e εἶναι θέσει μακρόν, ἄρα μεταγράφεται μὲ η.

στιχάριον· ὑποκοριστικὸν τοῦ θηλυκοῦ στίχη (᾿Ι. Ζηκίδης) ἢ τοῦ ἀρ­σε­νι­κοῦ στίχος = περίπατος (῾Ησύχιος), τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ τὸ ἀ­σθενὲς θέμα τοῦ β΄ ἀορίστου ἔστιχον τοῦ ῥήματος στείχω = βαδίζω (ὅπως λάθος ἀπὸ τὸ ἔλαθον τοῦ λανθάνω, ἁμαρτία ἀπὸ τὸ ἥμαρτον τοῦ ἁμαρ­τάνω, γέ­νεσις ἀπὸ τὸ ἐγενό­μην τοῦ γίγνομαι, *λιπὴς [β΄ συνθετικὸ στὸ ἐλ­λιπὴς] ἀπὸ τὸ ἔλιπον τοῦ λείπω).

φαιλόνιον· ὑποκοριστικὸν τοῦ φαιλόνης (Β΄ Τι 4:14), ἀπὸ τὸ λα­τι­νικὸ paenulus, τὸ ὁποῖο τονίζεται στὴν προπαραλήγουσα, ἄρα τὸ u τῆς παραλη­γούσης εἶναι βραχὺ καὶ μεταγράφεται μὲ τὸ ο καὶ ὄχι μὲ τὸ ω· ἡ δὲ μετάθεσι καὶ ἀντιμετάθεσι συλλαβῶν ἢ φθόγγων (ὅπως ἐδῶ τῶν ν καὶ λ ἀντὶ φαινόλης καὶ φαινόλιον) εἶναι γνωστὸ γλωσσικὸ φαινό­μενο ὅπως Δούναβις - Δάνουβις, τήγανον - τάγηνον, τάφρος - τράφος, ἐνταῦθα - ἐν­θαῦτα, ῥωδάκινον – δωράκινον, καλ(λ)ημαύκιον - καμηλ(λ)αύκιον (ἀ­πὸ τὸ λατινικὸ camella = εἶδος ποτηρίου), καὶ ἄλλα.

ὠρά­ριον (= ἄμφιον ἱκεσίας)· παράγεται ἀπὸ τὸ λατινικὸ ῥῆμα oro (= ἱκετεύω, προσεύ­χο­μαι), ποὺ ἔχει τὸ ἀρχικὸ o μακρόν, ἤ τοι ἑλληνιστὶ ω, ἀλλὰ δὲν ἔχει στὴν ἀρχὴ h, ἤ τοι δασεῖα (ἡ ἐτυμολογία ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ λέξι ὥρα εἶναι ἐ­σφαλμένη)· ἑπομένως θέλει ω μὲ ψιλὴ καὶ ὄχι μὲ δασεῖα.

᾿Εκεῖ ποὺ ἡ ἐκκλησία ὄχι ἁπλῶς δημιούργησε νέες λέξεις καὶ ἔν­νοι­ες, ἀλλὰ στὴν κυριολεξία ἔφτιαξε μία δική της καινούργια γλῶσσα μὲ πλή­ρη γραμματικὴ θεωρία καὶ ὡλοκληρωμένο σύστημα κανόνων καὶ ὀρ­θο­γρα­φίας εἶναι ἡ ἐπιστήμη τῆς μουσικῆς ἢ «ψαλτικῆς τέχνης». καὶ ὅ­πως μιλᾶμε γιὰ χριστιανικὰ γράμματα καὶ ἐκκλησιαστικὴ φιλολογία ἔ­τσι ἀκριβῶς κά­νου­με λόγο γιὰ ἐκκλησιαστικὴ μουσικὴ καὶ γιὰ χριστια­νικὴ μου­σι­κὴ φι­λολογία. στὴν ἐκκλησία τὰ μουσικὰ γράμματα λέγονται μουσι­κοὶ χα­ρακτῆρες ἢ σημαδόφωνα (ἀντιστοίχως στὴν εὐρωπαϊκὴ μου­σικὴ λέγον­ται νότες ἢ φθογγόσημα) καὶ ἡ μουσικὴ γραφὴ λέγεται ση­μειογραφία ἢ παρασημαντική. καὶ ἐφόσον ἡ ἐκκλησιαστικὴ μουσικὴ ἔ­χει ὀρθογραφικοὺς κανόνες, σημαίνει ὅτι γίνονται καὶ μουσικὰ ὀρθο­γρα­φι­κὰ λάθη, ποὺ χρειάζονται ἐξειδικευμένες γνώσεις, γιὰ νὰ ἐπι­ση­μαν­θοῦν καὶ νὰ διορθωθοῦν, διότι αὐτὰ τὰ λάθη ἐπηρεάζουν τὴν σωστὴ ἀπόδοσι τῶν ὕμνων ἀπὸ μουσικῆς ἀπόψεως. θὰ ἀναφέρω μόνο μία περίπτωσι ἑνὸς μικροῦ τέτοιου ὀρθογραφικοῦ λάθους, καθὼς ἀπὸ τεχνι­κῆς ἀπόψεως δὲν εἶναι εὔκολο νὰ δοθῇ καὶ ὀπτικὸ δεῖγμα.

Στὸν Μουσικὸ Πανδέκτη τῶν ἐκδόσεων «Ζωή», στὸν 4ο τόμο (τῆς λειτουργίας), σελ. 88, ὑπάρχει τὸ σύντομο χερουβικὸν τοῦ Θεο­δώ­ρου Φωκαέως σὲ ἦχο πλ. α΄. στὴν ἑπόμενη σελίδα (89), στὴν μουσικὴ φράσι «ζωοποι–ζωοποιω» καὶ ἀκριβῶς στὸ δεύτερο «ποι» ὑπάρχουν δύο ση­μα­δόφωνα («ὀλίγον» καὶ «κεντήματα») ποὺ «διαβάζονται» («παραλ­λαγίζονται») Κε-Ζω. κάτω ἀπὸ τὸ πρῶτο σημαδόφωνο («ὀλίγον» = Κε) ὑπάρχει ἕνα σημάδι, ποὺ ὀνομάζεται «φθορὰ τοῦ Πα», καὶ ζητεῖ τὸ συγκεκριμένο σημαδόφωνο («ὀλίγον») νὰ διαβαστῇ ὄχι Κε, ποὺ εἶναι τὸ κανονικό του, ἀλλὰ Πα (μὲ ὅρους εὐρωπαϊκῆς μουσικῆς θὰ λέγαμε πε­ρί­που ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ διαβαστῇ ὄχι Λα, ποὺ εἶναι τὸ σωστό, ἀλλὰ Ρε). αὐτὴ ἡ ἀλλαγὴ θὰ πρέπει νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ἀνάγνωσι-«πα­ραλ­λαγὴ» (ἑπομένως δε καὶ τὸ μέλος) καὶ τῶν ὑπολοίπων σημαδοφώνων μέχρι τὴν ἀκόλουθη μουσικὴ φράσι «Τριάδι», ἐνῷ ἡ ἐπαναφορὰ στὴν ὀρθὴ ἀνά­γνωσι θὰ γινόταν στὴν μεθεπόμενη φράσι «τὸν τρισάγιον» καὶ ἀκριβῶς στὴν συλλαβὴ «σά». ἀκολούθως συνεπάγεται ὅτι εἶναι λάθος καὶ οἱ μουσικὲς μαρτυρίες ποὺ ὑπάρχουν σὲ δύο σημεῖα μέσα στὴν ἐξεταζό­μενη περιοχὴ καὶ πρέπει νὰ διορθωθοῦν καταλλήλως. δὲν χρειάζεται ὅμως νὰ γίνῃ τίποτε ἀπὸ τὰ παραπάνω, διότι ἁπλούστατα ἡ φθορὰ τοῦ Πα κάτω ἀπὸ τὸ ὀλίγον στὴν συλλαβὴ «ποι» ὀφείλεται σὲ τυπογραφικὸ λάθος. ὅπως διεπίστωσα σὲ σχετικὴ ἔρευνα, ὁ μελοποιὸς καὶ πρῶτος ἐκδότης τοῦ συγκεκριμένου χερουβικοῦ Θεόδωρος Φωκαεὺς στὴν ἔκδοσί του, ποὺ πραγματοποίησε στὴν Κωνσταντινούπολι τὸ 1848 («Μουσικὴ Μέλισσα», σελ. 83) ἀντὶ γιὰ τὴν φθορὰ τοῦ Πα εἶχε βάλει τὴν φθορὰ τοῦ Κε, διότι προφανῶς μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο ἤθελε νὰ δηλώσῃ ὅτι ὁ φθόγγος Ζω δὲν θὰ εἶναι πλέον ἐναρμόνιος (ὅπως εἶχε σημειώσει σὲ προηγούμενη μουσικὴ φράσι) ἀλλὰ φυσικός. σὲ μεταγενέστερες ἐκδό­σεις ὅμως ἔγινε τυπογραφικὸ λάθος καὶ ἀντὶ γιὰ τὴν «φθορὰ τοῦ Κε» μπῆκε ἡ «φθορὰ τοῦ Πα», οἱ ὁποῖες μοιάζουν κιόλας μεταξύ τους. τὸ λάθος αὐτὸ ὑπάρχει στὴν ἔκδοσι τοῦ ᾿Αλεξάνδρου Φωκαέως ποὺ ἦταν γιὸς τοῦ μελοποιοῦ («Μουσικὸν ἐγκόλπιον», Θεσσαλονίκη 1869 [= 1879], σ. 309), στὴν ἔκδοσι τοῦ ῾Αγιορείτου μοναχοῦ Νεκταρίου ἱερο­ψάλτου («Μουσικὸς θησαυρὸς τῆς λειτουργίας», ῞Αγιον Ὄρος 1931, σελ. 157), καὶ στὸν προαναφερθέντα «Μουσικὸ Πανδέκτη». στὴν «Μουσικὴ συλλογὴ» τοῦ Γεωργίου Πρωγάκη (τόμος 3ος, Κωνσταντινούπολις 1910 [= 1911], σελ. 78) καὶ στὴν «Θ. Λειτουργία» τοῦ ῾Αγιορείτου ἱερομο­νά­χου ῾Ιεροθέου (῞Αγιον Ὄρος 1987, σελ. 141) δὲν ὑπάρχει καμ­μία φθορὰ στὸ ἐπίμαχο σημεῖον, γιὰ τὸ ὁποῖο λάθος ὑποθέτω ὅτι δὲν ὀφείλεται σὲ τυπο­γρα­φικὴ ἀβλεψία ἀλλὰ σὲ ἐσκεμμένη ἐνέργεια τοῦ ἐκδότου.

Τὰ παραπάνω παραδείγματα δείχνουν ἐπαρκῶς ὅτι ἡ ἐκκλησία ὄχι ἁπλῶς καλλιέργησε τὰ γράμματα, ἀλλὰ καὶ ἀνέπτυξε νέους ἐπιστη­μο­νικοὺς τομεῖς, δημιουργῶντας ταυτοχρόνως ἕναν λαμπρὸ καὶ ἀξιόλογο πο­λιτισμό.

 ΠΗΓΗ: http://www.symbole.gr/chrtoms/chrphi/739-chgr

Κυριακή του Παραλύτου 1978, Θ. Λειτουργία, Παιδ. Χορωδία Αγίας Τριάδος, ...

Σπυρίδων Τσιτσίγκος - Η ταπεινοφροσύνη, κλειδί για τη γνώση του Θεού και...

TΟ ΚΑΤ’ΕΙΚΟΝΑ & ΟΜΟΙΩΣΗ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ...

Νάξιοι Μελιστές: Ψαλτικό Εορτοδρόμιο! Αγίων Ισαποστόλων Κωνσταντίνο...

Νάξιοι Μελιστές: Ψαλτικό Εορτοδρόμιο! Αγίων Ισαποστόλων Κωνσταντίνο...:   Οι Ακολουθίες του Εσπερινού, του Όρθρου και τής Θείας Λειτουργίας της εορτής των Αγίων Ισαποστόλων Κωνσταντίνου και Ελένης! Επιλογή, Επιμέ...

Alkis Baltas : Nun sich der Tag geendet hat

Η μουσική θεραπεύει την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία🌸 Η χαλαρωτική μουσ...

Νάξιοι Μελιστές: Ψαλτικό Κυριακοδρόμιο! Κυριακή των Μυροφόρων! 19.0...

Νάξιοι Μελιστές: Ψαλτικό Κυριακοδρόμιο! Κυριακή των Μυροφόρων! 19.0...: Οι Ακολουθίες του Εσπερινού, του Όρθρου, τής Θείας Λειτουργίας της  Κυριακής  των Μυροφόρων. Επιλογή, Επιμέλεια και Στοιχειοθεσία μελών: Α) ...

Νάξιοι Μελιστές: Τυπική Διάταξη Ακολουθιών από 19η έως 25η Μαΐου 2024!

Νάξιοι Μελιστές: Τυπική Διάταξη Ακολουθιών από 19η έως 25η Μαΐου 2024!:  Χριστός Ανέστη! Download σε μορφή pdf  ΕΔΩ

Η Μονή της Χώρας!

 Τι γνωρίζουμε για τη Μονή της Χώρας και τον Βυζαντινό πολιτισμό;

Κωνσταντίνος Χολέβας, Πολιτικός Επιστήμων

Στη συνείδηση των Ορθοδόξων Ελλήνων η Μονή της Χώρας στην Κωνσταντινούπολη (ορθότερα: Η Μονή του Σωτήρος εν τη Χώρα) δεν είναι μουσείο ούτε τζαμί. Ο Ναός της και το παρεκκλήσιό της είναι και παραμένουν Ορθόδοξοι Ναοί. Ό,τι κι αν κάνουν οι νεο-οθωμανοί, ο Χριστός πάντα θα είναι Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΖΩΝΤΩΝ όπως αγιογραφείται στην ιστορική αυτή Μονή.

Ορθώς διαμαρτυρόμαστε για την απόφαση του Ερντογάν να λειτουργήσει η Μονή ως ισλαμικό τέμενος. Η απόφαση για τη μετατροπή ελήφθη τον Ιούλιο του 2020, αλλά καθυστέρησε η υλοποίηση λόγω έργων. Τώρα η απόφαση είναι οριστική.

Απευθυνόμαστε στη διεθνή κοινότητα, διότι η Αγία Σοφία και η Μονή της Χώρας προστατεύονται από την ΟΥΝΕΣΚΟ. Όμως τί γνωρίζουμε εμείς οι Νεοέλληνες για τον Ελληνικό και Ορθόδοξο Πολιτισμό του Βυζαντίου/Ρωμανίας; Τι διδάσκονται οι μαθητές στα σχολεία μας για τη Βυζαντινή αγιογραφία, ναοδομία και τέχνη; Πόσα γνωρίζουμε για την ελληνική συνείδηση και την ελληνική παιδεία κορυφαίων εκφραστών του Βυζαντινού πολιτισμού; Ευτυχώς υπάρχουν ξένοι που μελέτησαν αυτή την περίοδο και κατέληξαν σε ενδιαφέροντα συμπεράσματα.

Ο Άγγλος Πάτρικ Λή Φέρμορ έγινε γνωστός ως στρατιωτικός, όταν έδρασε στην Κρήτη επί Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και μετείχε στην απαγωγή του Γερμανού Στρατηγού Κράιπε. Μελέτησε την ελληνική ιστορία σε όλη τη διαχρονία της και τα κυριώτερα συμπεράσματά του τα καταθέτει στο βιβλίο του με τίτλο «Μάνη». Εκδόθηκε στα ελληνικά από τον ΚΕΔΡΟ το 1972 και επανεκδόθηκε το 2007. Η μετάφραση είναι του πρώην Πρωθυπουργού Τζαννή Τζαννετάκη. Ο Φέρμορ αφιερώνει ένα εκτενέστατο κεφάλαιο στην Ορθόδοξη Βυζαντινή αγιογραφία και εκφράζει τη βεβαιότητα ότι ο Βυζαντινός πολιτισμός είναι σύνθεση της Χριστιανικής Ορθοδοξίας με το ελληνικό πνεύμα. Ο Πάτρικ Λη Φέρμορ επιβεβαιώνει με παραδείγματα την αδιάκοπη πολιτιστική συνέχεια του Ελληνισμού. Για τη Μονή της Χώρας και τις εκπληκτικές αγιογραφίες της εκφράζεται με θαυμασμό και συγκίνηση. Κάνει ιδιαίτερη αναφορά στον ανακαινιστή της Μονής, τον λόγιο και πολιτικό Θεόδωρο Μετοχίτη (1270- 1332).

Ο Γάλλος ιστορικός Συλβαίν Γκουγκενέμ μάς έδωσε το 2019 τα αποτελέσματα των ερευνών του για τον Βυζαντινό Ελληνισμό στο δεύτερο σχετικό βιβλίο του με τίτλο: «Η Δόξα των Ελλήνων» (εκδόσεις ΕΝΑΛΙΟΣ). Ο συγγραφέας αποδεικνύει ότι οι Βυζαντινοί αγαπούσαν τα αρχαία ελληνικά κείμενα, τα αντέγραφαν, διέσωσαν πολλά από αυτά και έτσι μεταδόθηκε στη Δύση η μελέτη των Αρχαίων. Στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου του ο Γκουγκενέμ παραθέτει μία χαρακτηριστική φράση του Θεοδώρου Μετοχίτη, του ανακαινιστή της Μονής της Χώρας. Έγραφε ο Βυζαντινός αρχαιομαθής λόγιος και πρωθυπουργός (Μέγας Λογοθέτης): «Περί Ελλήνων Έλληνες …. οί και του γένους εσμέν και της γλώττης αυτοίς κοινωνοί και διάδοχοι». Δηλαδή : «Μετέχουμε του λαού και της γλώσσας των αρχαίων Ελλήνων και είμαστε οι διάδοχοί τους». Ο Μετοχίτης στις αρχές του ΙΔ΄ αιώνα απαντά σε εκείνους που αμφισβητούν τη συνέχεια του Ελληνισμού!

Για να προστατεύσουμε από τον φανατισμό των Νεο-οθωμανών τους Βυζαντινούς Ναούς πρέπει και εμείς να γνωρίσουμε καλύτερα και να αναδείξουμε τα κείμενα, την τέχνη το Δίκαιο, τη διπλωματία των Βυζαντινών προγόνων μας. Ας διδάξουμε στα παιδιά μας τον πολιτισμό ενός κράτους που έζησε επί 1100 χρόνια!

Έντυπη πηγή: εφημερίδα Παραπολιτικά, 11.5.2024

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ: https://www.pemptousia.gr/2024/05/agia-glikeria-i-megalomartis/

Η Αγιασ Γλυκερία (13 Μαΐου)

                        Αγία Γλυκερία η Μεγαλομάρτυς

Λάμπρος Σκόντζος, Θεολόγος

13 Μαΐου 2024

Οι γυναίκες και μάλιστα οι νεαρές παρθένες, Μάρτυρες της Εκκλησίας μας επέδειξαν τον ίδιο ηρωισμό με τους άνδρες κατά τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, όπου η πίστη του Χριστού διώκονταν με δαιμονική μανία από τον αρχαίο ειδωλολατρικό παρηκμασμένο κόσμο. Μια από αυτές υπήρξε η αγία Μάρτυς Γλυκερία.

Έζησε τον 2ο μ. Χ. αιώνα στα χρόνια που αυτοκράτορας της Ρώμης ήταν ο Αντωνίνος ο Ευσεβής (138-161). Γεννήθηκε στην πόλη Τραϊανούπολη και ήταν κόρη του υπάτου της πόλεως Μακαρίου. Όταν ακόμα μικρή κατηχήθηκε κρυφά από θερμούς Χριστιανούς και έγινε ένθερμη Χριστιανή. Ως έφηβη είχε αναπτύξει αξιοθαύμαστη κατηχητική δράση, μεταστρέφοντας στην Εκκλησία πλήθος νεανίδων ειδωλολατρών.

Η δράση της έγινε γνωστή στους αδίστακτους ιερείς των ειδώλων, οι οποίοι την κατήγγειλαν στον φανατικό ειδωλολάτρη ηγεμόνα Σαβίνο, ο οποίος έδωσε διαταγή να τη συλλάβουν και να την οδηγήσουν μπροστά του. Η νεαρή Γλυκερία, πριν την παρουσιάσουν στον τύραννο είχε σημειώσει στο μέτωπό της το σημείο του Τιμίου Σταυρού και ομολόγησε με ηρωισμό την πίστη της στο Λυτρωτή και Σωτήρα Χριστό. Ο Σαβίνος την οδήγησε σε παρακείμενο βωμό να θυσιάσει στο άγαλμα του Δία.

Η Γλυκερία προσευχήθηκε στο Χριστό και αμέσως ακούστηκε μια μεγάλη βροντή και το είδωλο έπεσε από μόνο του και συντρίφτηκε. Τότε οι ειδωλολάτρες ιερείς, γεμάτοι οργή, την παρέδωσαν στον ηγεμόνα να λιθοβοληθεί. Εκείνος συγκέντρωσε πλήθος φανατισμένων ειδωλολατρών, δίνοντάς τους εντολή να τη φονεύσουν δια λιθοβολισμού. Όρμισαν μανισμένοι και άρχισαν να την λιθοβολούν με μανία και κατάρες. Όμως οι λίθοι άλλαζαν κατεύθυνση και δεν άγγιζαν τη Μάρτυρα! Τότε την εξέλαβαν ως μάγισσα και άρχισαν να τη βρίζουν χυδαία.

Ο ηγεμόνας την έκλεισε φυλακή και μάλιστα να την ασφαλίσουν, φοβούμενος πως με τα μαγικά της θα δραπέτευε. Εκεί την επισκέφτηκε ο σεβάσμιος Χριστιανός ιερέας της πόλεως Φιλοκράτης για να την εμψυχώσει. Βρήκε την Μάρτυρα να προσεύχεται. Εκείνη το μόνο που του ζήτησε ήταν να την σφραγίσει με το σημείο του Τιμίου Σταυρού.

Το επόμενο πρωί οδηγήθηκε στο δικαστήριο, στο όπου πρωτοστατούσε ο ηγεμόνας Σαβίνος. Τη ρώτησε αν ήταν διατεθειμένη να θυσιάσει στο Δία για να της χαριστεί η ζωή. Εκείνη αρνήθηκε κατηγορηματικά και ομολόγησε για μια ακόμα φορά την πίστη της στο Χριστό. Τότε ο ηγεμόνας διέταξε να την κρεμάσουν από τα μαλλιά και να της γδάρουν το κεφάλι! Η Μάρτυρας κρεμασμένη δοξολογούσε το Θεό!

Ο ηγεμόνας έδωσε εντολή να τη ξεκρεμάσουν και να της συντρίψουν το πρόσωπο, διότι δεν άντεχε να ακούει τις δοξολογίες της. Αλλά την ίδια στιγμή εμφανίστηκε άγγελος Κυρίου και παρέλυσε τους δημίους της, μένοντας ακίνητοι σαν νεκροί. Βλέποντας το νέο αυτό θαύμα ο Σαβίνος, διέταξε να την κλείσουν στη φυλακή και να μην της δίνουν τροφή για να πεθάνει από την πείνα. Αλλά όμως άγγελοι της πήγαιναν τροφή και εκείνη δοξολογούσε αδιάκοπα το Θεό.

Έμεινε εκεί κλεισμένη για πολύ καιρό. Κάποτε ο ηγεμόνας αποφάσισε να πάει στην πόλη Ηράκλεια και σκέφτηκε να πάρει μαζί του την Γλυκερία για να την πιέσει εκεί να αρνηθεί την πίστη της. Γεμάτος έκπληξη διαπίστωσε πως δεν είχε πάθει ασιτία και είδε στο κελί της παραθεμένα πολλά εδέσματα και παραξενεύτηκε.

Οι Χριστιανοί της Ηράκλειας, με επικεφαλής τον Επίσκοπό τους Δομίτιο, όταν πληροφορήθηκαν ότι θα έφτανε στην πόλη τους η αθλοφόρος Μάρτυς του Χριστού, έτρεξαν αν την προϋπαντήσουν και να την τιμήσουν, χωρίς να γίνουν αντιληπτοί από τους ειδωλολάτρες. Το άλλο πρωί ο ηγεμόνας οργάνωσε δημόσια δίκη, καλώντας πολύ κόσμο να την παρακολουθήσουν και διατάσσοντας την Γλυκερία να θυσιάσει στα είδωλα, διαφορετικά θα την θανάτωνε. Εκείνη για μια ακόμα φορά ομολόγησε την πίστη της στο Χριστό, καταφρονώντας τις απειλές του ηγεμόνα. Τότε εκείνος διέταξε να πυρακτώσουν ένα καμίνι και να την ρίξουν να βρει τραγικό και παραδειγματικό θάνατο. Αλλά το θαύμα επαναλήφτηκε, έκανε το σημείο του Σταυρού και πήδηξε στο καμίνι. Αμέσως οι φλόγες άρχισαν να ξεχύνονται από το καμίνι και μια ουράνια υπέροχη δροσιά αντικατέστησε την θανατερή πυρά. Εκείνη στεκόταν. Σαν τους Τρεις Παίδες της Παλαιάς Διαθήκης, στη μέση της καμίνου, δοξολογώντας το Θεό!

Βλέποντας το θαύμα ο θηριώδης Σαβίνος, όχι μόνον δεν πίστεψε στη δύναμη του αληθινού Θεού, αλλά έδωσε διαταγή για νέα βασανιστήρια. Να τη δέσουν χειροπόδαρα και να της γδάρουν το κεφάλι! Η Γλυκερία υπέμεινε με απίστευτο ηρωισμό το μαρτύριο. Έτσι με το κεφάλι γδαρμένο την πέταξαν στη φυλακή. Όμως και πάλι έγινε το θαύμα. Άγγελος Κυρίου την επισκέφτηκε το μεσονύκτιο, την έλυσε από τα δεσμά και την θεράπευσε, χωρίς να αφήσει το παραμικρό σημάδι στο κεφάλι της!

Το επόμενο πρωί ο δεσμοφύλακας Λαοδίκιος, όταν πήγε για να την παραλάβει και να την οδηγήσει και πάλι στον ηγεμόνα, διαπίστωσε με θαυμασμό την θαυματουργική θεραπεία της και την απελευθέρωσή της από τα δεσμά. Πήγε στον Σαβίνο και ομολόγησε την μεταστροφή του στο Χριστό. Αμέσως δόθηκε διαταγή να τον αποκεφαλίσουν, και να αξιωθεί το μαρτυρίου! Οι Χριστιανοί πήραν το σώμα του Μάρτυρα και το ενταφίασαν με τιμές. Την δε Γλυκερία αποφάσισε να ρίξει στην αρένα να την κατασπαράξουν τα αιμοβόρα και πεινασμένα θηρία.

Η Μάρτυρας άκουσε με χαρά την απόφαση του ηγεμόνα και στάθηκε γαλήνια στο κέντρο της αρένας, όπου παρακολουθούσαν το θέαμα χιλιάδες ειδωλολάτρες θεατές. Τα πεινασμένα θηρία όρμισαν και την κατασπάραξαν, παραδίδοντας με αυτόν τον φρικτό και βασανιστικό τρόπο την αγία ψυχή της στο Χριστό, που τόσο αγάπησε στη ζωή της. Ο Επίσκοπος Ηρακλείας Δομίτιος περιμάζεψε ό, τι είχε απομείνει από το λείψανό της και το έθεσε σε ασφαλές μέρος της επισκοπής του. Η μνήμη της εορτάζεται στις 13 Μαΐου.

ΠΗΓΗ: https://www.pemptousia.gr/2024/05/agia