Μενδώνη από Βαρκελώνη: «Χωρίς τον πολιτισμό, δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη κλιματική λύση»

Μενδώνη από Βαρκελώνη: «Χωρίς τον πολιτισμό, δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη κλιματική λύση»: Στην παρέμβασή της, η Λίνα Μενδώνη τόνισε ότι «ο πολιτισμός αποτελεί ουσιώδη και απαραίτητο πυλώνα της παγκόσμιας απάντησης στην κλιματική κρίση»

Μήλα και αχλάδια!!!

 Μήλα και αχλάδια, οι σιωπηλοί καρποί της ωριμότητας!

16 Σεπτεμβρίου, 2025

Φθινόπωρο και ναι, σε πολλούς από εμάς έρχεται στο νου μας η έκφραση “φθίνουν οι οπώρες” –
φθίνουν οι οπώρες – ναι, βέβαια λιγοστεύουν, τελειώνουν τα φρούτα…
τελειώνουν, αλλά τα μήλα και τα αχλάδια είναι η εποχή που μας χαρίζουν όλη τους την γλύκα, όλη τους την μαγεία!
φθινόπωρο – είναι η εποχή που οι σιωπηλοί καρποί της ωριμότητας, τα μήλα και τα αχλάδια,
σαν σκέψεις που ωρίμασαν με τον χρόνο, βαρείς απ’ τη σοφία του ήλιου και την υπομονή της γης, έτοιμοι να πέσουν όταν όλα είναι πια “ειπωμένα”
Δεν βιάστηκαν τα μήλα και τα αχλάδια!
Σιωπηλά ωρίμασαν, όπως οι σκέψεις που χρειάζονται χρόνο για να γίνουν αλήθειες.
Κάθε καρπός τους είναι μια στιγμή αποδοχής·
ότι τίποτα δεν κρατά για πάντα — αλλά όλα έρχονται όταν πρέπει.
Γεύση γλυκιά, σαν τη σοφία που γεννά ο χρόνος.
Και με τα μάτια της καρδιά μου κοιτώ τον οπωρώνα…
Φως απαλό, χρυσό.
Μηλιές και αχλαδιές, λες και έχουν στήσει χορό…
αλλά μάλλον ηρεμούν και χαίρονται τον φθινοπωρινό ήλιο!
Και τα φρούτα τους λαμπυρίζουν.
Δεν κάνουν φασαρία τα φρούτα όταν ωριμάζουν.
Μόνο βαραίνουν σιγά-σιγά,
ώσπου κάποια στιγμή… πέφτουν.
Όχι από λύπη.
Από πληρότητα.
Το μήλο… το αχλάδι…
Δεν φωνάζουν “είμαι έτοιμο”
Μας  δίνονται.
Αν τα προλάβουμε.
Μου θυμίζουν τους ανθρώπους που αγαπήσαμε.
Αυτούς που δεν φώναζαν.
Που απλώς ήταν εκεί,
ώριμοι, αληθινοί,
και περίμεναν…
μέχρι να τους δούμε…
Φθινόπωρο.
Η εποχή που η φύση δε ζητά τίποτα·
μόνο προσφέρει, πριν για λίγο ξαποστάσει…    
                   Aχλάδι και μήλο τα γνωρίζουμε όλοι – είναι παρόμοια,
είναι υγιεινά,
έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες και βιταμίνες,
ιδανικά για καθημερινή κατανάλωση.
Και τα δύο φρούτα προσφέρουν αντιοξειδωτικές και θρεπτικές ιδιότητες, 
το δε αχλάδι είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε κάλιο,
φώσφορο,
χαλκό και 
βιταμίνη C
βιταμίνη A
βιταμίνη Ε
βιταμίνες του συμπλέγματος Β
βιταμίνη K
συμβάλλοντας στην υγεία του κυκλοφορικού,
της όρασης και του δέρματος,
ενώ ένα μήλο 125 gr με την φλούδα του περιέχει :
βιταμίνη C 5,7 mg
βιταμίνη K 2,8 mcg
βιταμίνη A 67,5 IU
βιταμίνη Ε (άλφα τοκοφερόλη) 0,2 mg
βιταμίνη Β6 0,1 mg
παντοθενικό οξύ 0,1 mg
χολίνη 4,2 mg
φολικό οξύ 3,8 mcg
νιασίνη 0,1 mg
– μέταλα και ιχνοστοιχεία , ένα μήλο 125 gr με την φλούδα του περιέχει :
α) μέταλλα:
σίδηρο 0,1 mg
φθόριο 4,1 mg
μαγνήσιο 6,3 mg
ασβέστιο 10,0 mg
φώσφορο 13,8 mg
     https://botanologia.gr/mila-kai-achladia-oi-siopiloi-karpoi-tis-orimotitas/

Δύο νέα Θαλάσσια Πάρκα σε Ιόνιο και Νότιο Αιγαίο

Δύο νέα Θαλάσσια Πάρκα σε Ιόνιο και Νότιο Αιγαίο: Μετατρέπουν την Ελλάδα στη μεγαλύτερη προστατευόμενη θαλάσσια ζώνη της Μεσογείου - Τι είναι και πώς θωρακίζουν το οικοσύστημα

ΒΟΤΑΝΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ: Το πολύτιμο αιθέριο έλαιo της λεβάντας είναι πολύτ...

ΒΟΤΑΝΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ: Το πολύτιμο αιθέριο έλαιo της λεβάντας είναι πολύτ...: Όταν αναζητάμε μια 100% φυσική λύση για το δέρμα μας, αυτή δεν είναι άλλη από το  αιθέριο έλαιο της λεβάντας! Ενώ   το αιθέριο έλαιο λεβάντα...

Ένας Έλληνας στο «τιμόνι» του Διεθνούς Ιδρύματος για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Ένας Έλληνας στο «τιμόνι» του Διεθνούς Ιδρύματος για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Ο Νίκος Πέτρου, εξελέγη πρόεδρος από την διοίκηση του FEE

«Ο Βόθωνας του Γάλλου»: Το βαθύτερο σπήλαιο των Κυκλάδων, που ανακαλύφθηκε πριν από λίγους μήνες – Φωτογραφίες

«Ο Βόθωνας του Γάλλου»: Το βαθύτερο σπήλαιο των Κυκλάδων, που ανακαλύφθηκε πριν από λίγους μήνες – Φωτογραφίες: Το εντυπωσιακό σπήλαιο στην Αμοργό ήρθε στο «φως» τυχαία, μετά την υπόδειξη ενός Γάλλου κατοίκου του νησιού

Τι είναι η Σπηλαιολογία

Αγκυροβολούμε υπεύθυνα και προστατεύουμε τους πνεύμονες οξυγόνου της Μεσογείου

Αγκυροβολούμε υπεύθυνα και προστατεύουμε τους πνεύμονες οξυγόνου της Μεσογείου: Από το 1933, ο Ναυτικός Όμιλος Ελλάδας μας καθοδηγεί σε αυτό το συναρπαστικό ταξίδι, και σήμερα, με την υποστήριξη της Vodafone, πρωτοστατεί στην προώθηση της υπεύθυνης ναυσιπλοΐας, εξασφαλίζοντας ότι οι πνεύμονες της Μεσογείου, τα πολύτιμα λιβάδια της Ποσειδωνίας, θα παραμείνουν ανέγγιχτα για τις επόμενες γενιές.

Πως φτιάχνουμε τυρί και μυζήθρα στην Πάτμο

Ιούνιος!

                        Ο μήνας Ιούνιος

Διονύσης Π. Σιμόπουλος, Επίτιμος Δ/ντής του Πλανηταρίου του Ιδρύματος Ευγενίδου

Ο έκτος μήνας του χρόνου πήρε το όνομά του από τη σύζυγο του Δία, την Ήρα, η οποία στα λατινικά ονομαζόταν Juno. Το θερινό ηλιοστάσιο, η αρχή του καλοκαιριού, είναι το φαινόμενο που χαρακτηρίζει το μήνα από την πλευρά της αστρονομίας, ενώ από την πλευρά της παράδοσης ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η γενέθλια εορτή του Αϊ-Γιάννη του Προδρόμου.

Σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας ο Ιούνιος έχει τη δική του ξεχωριστή ονομασία. Στα Γρεβενά αναφέρεται ως Κερασάρης και στον Πόντο ως Κερασινός επειδή ωριμάζουν τα κεράσια, ενώ λόγω του «ερινασμού» ή «ορνιασμού» (τεχνητή γονιμοποίηση με ορνούς ή καρπούς άγριας συκιάς) των ήμερων σύκων ονομάζεται Ορνιαστής στην Άνδρο, Ρινιστής στην Πάρο και Απαρνιαστής σε διάφορα άλλα μέρη.

Είναι όμως κυρίως γνωστός ως Θεριστής: «Αρχές του Θεριστή, του δρεπανιού μας η γιορτή», αφού συνδέεται άμεσα με την ωρίμανση και το θερισμό των δημητριακών. Το θέρισμα γίνεται με το δρεπάνι αρχίζοντας από το μέρος που έχει λυγίσει τα στάχυα ο αέρας.

Μεταξύ των εθίμων του θερισμού αυτά που σχετίζονται με τα τελευταία στάχυα έχουν πολλά κοινά στοιχεία με άλλους ινδοευρωπαικούς λαούς. Σε μερικά μέρη άφηναν αθέριστα τα τελευταία στάχυα, ενώ σε άλλα έπλεκαν μια δέσμη, σε σχήμα σταυρού, που την έλεγαν χτένι, ψαθί ή σταυρό, και την τοποθετούσαν στο εικονοστάσι του σπιτιού. Την εποχή της σποράς τα έτριβαν κι ανακάτευαν τους κόκκους τους με τον καινούργιο σπόρο. Το αθέριστο κομμάτι ήταν τα γένια του νοικοκύρη, «αφήνω του ζευγολάτη τα γένια» έλεγαν, ενώ σε άλλες περιοχές ονομάζονταν «τα γένια του Θεού».

Στο τρίτο δεκαήμερο του μήνα συμβαίνει και το θερινό ηλιοστάσιο ή η θερινή τροπή του Ήλιου, το επονομαζόμενο «λιοτρόπι» από το λαό μας, εξ ου και η ονομασία του Ιουνίου ως «Λιοτρόπη». Πράγματι, στις 21-22 Ιουνίου ο Ήλιος φτάνει στο βορειότερο σημείο της εκλειπτικής και αρχίζει να κατέρχεται και πάλι «τρεπόμενος» προς τον ισημερινό. Το σημείο αυτό ονομάζεται θερινό τροπικό σημείο ή απλώς θερινή τροπή, επειδή ο Ήλιος τρέπεται και πάλι προς τον ισημερινό και από την ημέρα αυτή αρχίζει το καλοκαίρι. Επειδή, μάλιστα, για μερικές μέρες πριν και μετά τη θερινή τροπή ο Ήλιος φαίνεται να αργοστέκει πάνω στην εκλειπτική σαν να είναι έτοιμος να σταματήσει, το θερινό τροπικό σημείο ονομάζεται επίσης και θερινό ηλιοστάσιο.

Πριν από 2.000 χρόνια το σημείο του θερινού ηλιοστασίου βρισκόταν στον αστερισμό του Καρκίνου, γι’ αυτό και ο Βόρειος Τροπικός Κύκλος ο οποίος διέρχεται από το σημείο αυτό ονομάστηκε «Τροπικός του Καρκίνου». Μετά τη θερινή τροπή, ο Ήλιος αρχίζει να κατεβαίνει προς το Νότο, άρα «καρκινοβατεί», δηλαδή κάνει μια οπισθοδρομική κίνηση σαν τον κάβουρα.

Φυσικά, σήμερα, λόγω της μετάπτωσης των ισημεριών, το σημείο του θερινού ηλιοστασίου βρίσκεται στον αστερισμό των Διδύμων, ενώ ο Ήλιος εισέρχεται στον αστερισμό του Καρκίνου στις 21 Ιουλίου και παραμένει εκεί επί 21 ημέρες, μέχρι τις 11 Αυγούστου.

Στις 24 Ιουνίου έχουμε τη γενέθλια εορτή του Αϊ-Γιάννη του Προδρόμου: «Τ’ Αϊ-Γιαννιού του Λαμπαδάρη», εξ ου και το όνομα που δίνεται στον Ιούνιο «Αϊ-Γιαννίτης» ή «Αγιογιαννίτης». Η γιορτή του είναι ταυτισμένη με δυο κύκλους εθίμων: με τον Κλήδονα και τις φωτιές που ανάβουν την παραμονή. Εξ ου και οι προσωνυμίες «Φανιστής» και «Ριζικάρης», αλλά και «Ριγανάς», επειδή εκείνη την ημέρα μάζευαν ρίγανη.

Κληδών (γεν. κληδόνος) στην αρχαιότητα σήμαινε οιωνός ή προμήνυμα. Ο Γεώργιος Ν. Αικατερινίδης μας περιγράφει: «Την παραμονή της γιορτής του Αϊ-Γιάννη πηγαίνει ένα παιδί που ζουν και οι δυο γονείς του (αμφιθαλές) και φέρνει «αμίλητο» νερό στο σπίτι όπου έχουν συμφωνήσει να γίνει ο Κλήδονας. Το αμίλητο νερό το βάζουν σε μια στάμνα και μέσα ρίχνουν τα ριζικάρια, δηλαδή από ένα φρούτο ή κάποιο μικροαντικείμενο, με ένα χαρακτηριστικό σημάδι, για να ξεχωρίζει ο κάτοχός του. Σκεπάζουν έπειτα το σταμνί μ’ ένα κόκκινο πανί, βάζουν πάνω μια κλειδαριά (εξ ου και η εσφαλμένη γραφή Κλείδονας) και το αφήνουν τη νύχτα έξω στο ύπαιθρο για να «αστρονομηθεί», να δεχτεί τη μαγική επήρεια των άστρων. Την επαύριο φέρνουν το σταμνί στο σπίτι, μαζεύονται όλοι γύρω-γύρω κι ένα παιδί, αμφιθαλές και αυτό, βγάζει τα ριζικάρια, ενώ οι άλλοι τραγουδούν ένα αλληγορικό δίστιχο».

Το αρχαιοελληνικό έθιμο του Κλήδονα περιγράφεται ως εξής από τον Ηλία Αναγνωστάκη: «…μια κόρη στο πηγάδι, στο βρύσιμο του Ιούνη και του κλήδονα, είναι η αληθινή πηγή της ζωής, που περιμένει το γυρισμό. Είναι η νέα που στου Αϊ-Γιαννιού, στις 24 του Ιούνη, γίνεται η Καλλινίτσα, πηδά τις φωτιές, ζυμώνει την αλμυροκουλούρα και, τρώγοντάς την , από τη δίψα θα ονειρευτεί μέσα στη νύχτα τον νέο που της προσφέρει την ερωτική δροσιά, το νερό να ξεδιψάσει. Κι ακόμη, είναι η νέα που φέρνει το αμίλητο νερό, ανοίγει τον κλήδονα, ψάχνει τον ήλιο-σύντροφο μέσα στο σκοτεινό, σαράντα οργιές βαθύ, πηγάδι του έρωτα. Και για τους δυο, κόρη και νέο, το νερό κοιμάται, είναι αμίλητο και μόνον λάλον είναι το ύδωρ της μαντικής κατασταλίας του κλήδονα και του στοιχείου: θεριόνερο, νεραϊδόνερο».

Στην Κοζάνη το έθιμο του «Κλήδονα» αναβιώνει κάθε χρόνο στην Αιανή και στο Χρώμιο: «Κάθε 23 Ιούνη το απόγευμα, στην πιο όμορφη και λουλουδένια αυλή ενός σπιτιού, μαζεύονται γυναίκες, παραδοσιακά ντυμένες, για να στολίσουν ένα γκιούμι με λουλούδια. Ταυτόχρονα οι ελεύθερες κοπέλες δένουν στο δαχτυλίδι τους μια κόκκινη κλωστή, το ρίχνουν στο γκιούμι που το γεμίζουν με νερό και τραγουδούν. Την επομένη το απόγευμα μαζεύονται και πάλι οι γυναίκες του χωριού, μια ελεύθερη κοπέλα παίρνει το στολισμένο γκιούμι και με τραγούδια στο δρόμο πάνε στις 3 βρύσες. Εκεί γεμίζουν και αδειάζουν τρεις φορές το γκιούμι και τραγουδούν σε τοπική διάλεκτο. Με τραγούδια καταλήγουν στην πλατεία, με ορχήστρα χορεύουν και ενδιάμεσα στο γλέντι βγάζουνε τα «κλήδονα». Μια ελεύθερη κοπέλα τραβάει μέσα από το γκιούμι ένα δαχτυλίδι που θα αναδείξει την πρώτη κοπέλα που θα αρραβωνιαστεί . Και έτσι το γλέντι συνεχίζεται ως αργά»,

Αν και τα έθιμα αυτά της υπαίθρου, που τα κρατούσε ζωντανά στην πόλη η «γειτονιά», σιγά-σιγά λησμονιούνται, οι παλιότεροι δεν μπορούμε να ξεχάσουμε τις παιδικές αναμνήσεις μας και τα πηδήματα πάνω από τις φωτιές του Αϊ-Γιάννη. Αναμνήσεις που αναβιώνουν κάθε φορά που ακούς τραγούδια όπως εκείνο του Λευτέρη Παπαδόπουλου για ΄κεινο το Σάββατο κι απόβραδο στην Αριστοτέλους που «φωτιές ανάβανε στους απάνω δρόμους/τ’ Αϊ-Γιάννη θα ‘τανε θαρρώ». Ή εκείνο το άλλο του Μάνου Ελευθερίου: «Ανάβουνε φωτιές στις γειτονίες, του Αϊ-Γιάννη / αχ πόσα τέτοια ξέρεις και μου λες / που ‘χουν πεθάνει».

Πηγή: Σιμόπουλος, Διονύσης Π. Οι Μήνες Μάιος και Ιούνιος, Γεωτρόπιο Ελευθεροτυπίας, Τεύχος 472 (2 Μαϊου 2009)

ΦΩΤ: http://scijinks.nasa.gov/solstice

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ: https://www.pemptousia.gr/2024/06/o-minas-iounios/

Η Μέλισσα

 Η Μέλισσα στην Αρχαία Ελλάδα: Σύμβολο Υγείας και Θεραπείας

Οι απεικονίσεις της μέλισσας εμφανίζονται πολύ νωρίς στην ανάπτυξη της νομισματοκοπίας στην αρχαία Ελλάδα, με την Έφεσο, μια αρχαία πόλη στην Ιωνία (ακτή του Αιγαίου της Τουρκίας) να έχει ιδιαίτερη αξίωση στην παράδοση αφού υιοθέτησε το έντομο ως έμβλημα του πολίτη.

---

Οι απεικονίσεις της Μέλισσας εμφανίζονται πολύ νωρίς στην ανάπτυξη της νομισματοκοπίας στην αρχαία Ελλάδα, με την Έφεσο, μια αρχαία πόλη της Ιωνίας (Αιγαίο ακτές της Μικράς Ασίας ), να έχει ιδιαίτερη αξίωση για την παράδοση αφού υιοθέτησε το έντομο ως έμβλημα του πολίτη. Οι μέλισσες απεικονίζονταν επίσης σε κοσμήματα και αγάλματα θεών στην αρχαία Ελλάδα.

Αιώνες πριν οι άνθρωποι δημιουργήσουν αγροτικές κοινωνίες, βασιζόμενοι στη γεωργία σε κατοικημένες κοινότητες, το μέλι που συλλέγεται από τις κυψέλες των άγριων μελισσών εκτιμούνταν ως πολύτιμη ουσία. Δεδομένου ότι η μέλισσα είναι εγγενής στα εδάφη που περιβάλλουν τη Μεσόγειο Θάλασσα, η εξημέρωση αυτού του επικονιαστή ήταν ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη πολλών οπωροφόρων καλλιεργειών στην περιοχή.

Ήταν τέτοια η αξία του μελιού ως εμπόρευμα που το Αιγυπτιακό ιερογλυφικό για τη «μέλισσα» άρχισε να χρησιμοποιείται ως σύμβολο για τον ηγεμόνα της Κάτω Αιγύπτου.

Στην αρχαία Ελλάδα, οι Μέλισσες και το μέλι ήταν ένα σημαντικό σύμβολο, συχνά συνδεδεμένο με τη γνώση, την υγεία και τη δύναμη. Τα έντομα θεωρούνταν ακόμη και υπηρέτες των θεών, με το μέλι να λατρεύεται για τις θεραπευτικές του ιδιότητες.

Η θεά των μελισσών στην αρχαία Ελλάδα ήταν η Θεά Μέλισσα. Σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία, μια νύμφη της είχε αποκαλύψει τη χρήση μελιού από τις ίδιες τις μέλισσες. Ήταν μια από τις νύμφες νοσοκόμες του Δία όταν γεννήθηκε σε μια σπηλιά που υποτίθεται ότι ήταν ιερή για τις μέλισσες. Υπάρχουν δύο εκδοχές του μύθου, η μία δηλώνει ότι οι Μέλισσες έθρεψαν τον Δία, και μια άλλη λέγοντας ότι ο Δίας τρέφονταν με το γάλα των κατσικιών και με μέλι από τις Μέλισσες.

Στην κλασική αρχαιότητα η Θεά Μέλισσα ταυτίστηκε ακόμη με την Αφροδίτη «Ανθεία» (μία από τις εξελίξεις της Μινωϊκής «Ορείας Μητρός»), Δήμητρα (κάποιες ιέρειες της οποίας μάλιστα, κατά τον νεοπλατωνικό Πορφύριο στο «Περί του εν Οδυσσεία των Νυμφών άντρου», λέγονταν «Μέλισσαι»)

Η μέλισσα στο νόμισμα της Εφέσου στην αρχαία Ελλάδα

Στην αρχαία Ελληνική πόλη της Εφέσου βρισκόταν ο διάσημος ναός της Αρτέμιδος και ο αρχιερέας του ναού ήταν γνωστός ως «βασιλική μέλισσα». Υπάρχουν σχεδόν χίλιοι διαφορετικοί γνωστοί τύποι νομισμάτων μελισσών και ελαφιού από την πόλη και εμφανίζονται συχνά αδημοσίευτοι νέοι τύποι. Ένα από τα παλαιότερα γνωστά παραδείγματα είναι ένας σπάνιος ημιστάτης ηλεκτρομίου, που χρονολογείται γύρω στο 550 π.Χ., ο οποίος πουλήθηκε για 25.000 δολάρια σε δημοπρασία στις ΗΠΑ το 2015.

Δραχμή Εφέσου 550 π.Χ. Πίστωση: CNG. CC BY-2.5/Wikimedia Commons/ CNG

---

Οι μέλισσες έχουν δύο ζεύγη φτερών, αλλά οι τυπικές αναπαραστάσεις του εντόμου στην αρχαιότητα έδειχναν γενικά μόνο ένα ζευγάρι με την πρώιμη εξαίρεση ενός ασημένιου οβολού της Εφέσου από περίπου το 550 π.Χ. Έδειχνε και τα τέσσερα φτερά. Στις αρχές της κλασικής εποχής (480-450 π.Χ.), οι μέλισσες που απεικονίζονταν σε ασημένιες δραχμές από την Έφεσο ήταν χαραγμένες με καμπύλα φτερά και σγουρές κεραίες, δίνοντας στο έντομο μια όψη σαν καρτούν.

Μέχρι τον τέταρτο αιώνα π.Χ. στην αρχαία Ελλάδα, οι Εφέσιοι κοπτήρες, έχοντας προχωρήσει στην τέχνη τους, χάραζαν πολύ πιο ρεαλιστικές μέλισσες, οι οποίες περιελάμβαναν λεπτομέρειες όπως το τσίμπημα, τα ενωμένα πόδια και την τεμαχισμένη κοιλιά.

Έφεσος, 370-360 π.Χ., αργυρό τετράδραχμο, μέλισσα. Πίστωση: ArchaiOptix. CC BY-4.0/Wikimedia Commons/ ArchaiOptix

---

Μερικά από τα νομίσματα, δημοφιλή στους συλλέκτες, φέρουν το συντομευμένο όνομα Έφεσος (E-Φ) στη μία όψη, και στην άλλη, δίπλα στο ελάφι, γράφεται το όνομα του τότε δικαστή.

Το 356 π.Χ. κάηκε ο ναός της Αρτέμιδος. Αρκετές πηγές από την εποχή ισχυρίζονται ότι αυτό ήταν το έργο του Ηρόστρατου, ο οποίος υποτίθεται ότι έβαλε φωτιά στα ξύλινα δοκάρια της οροφής, αναζητώντας τη φήμη με κάθε κόστος και προκαλώντας τον όρο «Ηρωστρατική φήμη». Κατά τους επόμενους αιώνες, η κατασκευή κατεδαφίστηκε και ξαναχτίστηκε επανειλημμένα, και στο βάθος, η πόλη συνέχισε να εκδίδει νομίσματα πολιτών που έφεραν τη Μέλισσα και το ελάφι μέχρι περίπου το 133 π.Χ.

Η Μέλισσα αρχίζει να εξαφανίζεται από τα νομίσματα της Εφέσου αφού η πόλη έγινε μέρος της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, μια κοινωνία στην οποία ο αυτοκράτορας εμφανίζεται στα νομίσματα, χωρίς να αφήνει χώρο για το έντομο.

Άλλες Ελληνικές πόλεις όπου εμφανίστηκε η Μέλισσα

Αρκετές άλλες πόλεις στην αρχαία Ελλάδα υιοθέτησαν την εικόνα της Μέλισσας για τα νομίσματά τους, υποδηλώνοντας πιθανώς οικονομικούς δεσμούς με την Έφεσο ή τη φιλοξενία μιας τοπικής λατρείας της Εφέσιας Αρτέμιδος. Η πλευρική γωνία της Μέλισσας, όπως φαίνεται στα Αιγυπτιακά ιερογλυφικά, φαίνεται πολύ σπάνια στα αρχαία νομίσματα, αλλά εμφανίζεται σε ένα πολύ μικρό ημιβόλο από άγνωστο νομισματοκοπείο του Ιονίου, μαζί με μια χελώνα στην πίσω όψη.

Τα έντομα εμφανίζονταν επίσης περιστασιακά ως διακοσμητικά σε αρχαία αντικείμενα που μοιάζουν με νομίσματα ή μάρκες, όπως ένας χρυσός δίσκος που δεν είχε ημερομηνία αλλά πουλήθηκε σε δημοπρασία στις ΗΠΑ το 2007. Μια θεωρία είναι ότι αυτά τα αντικείμενα δίσκου έχουν μαγικές δυνάμεις και θάφτηκαν μαζί με τους νεκρούς για να πληρώσουν τον Χάρων, τον βαρκάρη που μετέφερε τις ψυχές στη μετά θάνατον ζωή.

Δραχμή Εφέσου, 330 π.Χ. Credit: William S. Kimball & Company. CC BY 1.0/Public Domain/ Met Museum

---

Γύρω στο 202 π.Χ., η Έφεσος συνήψε συμμαχία με τη Φοινικική πόλη Αράδος (σημερινό Arwad, ένα μικρό νησί στα ανοικτά της συριακής ακτής νότια της Tartus). Η Αράδος σημάδεψε αργότερα αυτή τη συνεργασία με το σχέδιο της Μέλισσας και του ελαφιού για τη νομισματοκοπία της, και τα νομίσματα του Αράδου διακρίνονται από τη λέξη Αράδιο, που αναγράφεται στα Ελληνικά στη μία όψη. Θεωρείται ότι αυτή η συμμαχία κράτησε για κάποιο χρονικό διάστημα.

Μια σειρά από άλλες πόλεις στην αρχαία Ελλάδα υιοθέτησαν επίσης τη Μέλισσα, όπως ο Γεντίνος, μια μικρή πόλη στην περιοχή της Τρωάδας (βορειοδυτική Ανατολία), που χρησιμοποιούσε μέλισσα και φοίνικα στον μπρούντζο του τέταρτου αιώνα π.Χ.

Η Πραισός, μια αρχαία πόλη στο νησί της Κρήτης, έβαλε μια Μέλισσα με ένα τριαντάφυλλο στην πίσω πλευρά ενός σπάνιου ασημένιου ημίδραχμου γύρω στον τέταρτο έως τον τρίτο αιώνα π.Χ., και μια άλλη Κρητική πόλη, η Έλυρος, είχε την εικόνα μιας άτυπης λεπτομερούς μέλισσας — ιδιαίτερα οι φλέβες στα φτερά του — στην αργυρή δραχμή του γύρω στο 300 με 270 π.Χ. Η σχετικά άγνωστη πόλη της Ιουλίδας στο σημερινό νησί της Κέας τοποθέτησε επίσης μια μέλισσα στην πίσω όψη του χάλκινου νομίσματος του τρίτου αιώνα π.Χ.

Η κυψέλη είναι εκπληκτικά σπάνια στα αρχαία νομίσματα. Η πόλη Deultum στη Θράκη (τώρα Μπουργκάς στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας της Βουλγαρίας) απεικόνιζε μια κυψέλη στη μία πλευρά των σπάνιων τοπικών χάλκινων νομισμάτων της, που εκδόθηκαν στα μέσα του τρίτου αιώνα.

ΤΡΕΛΟ-ΓΙΑΝΝΗΣ: ΜΗΝ ΜΑΡΤΙΟΣ

ΤΡΕΛΟ-ΓΙΑΝΝΗΣ: ΜΗΝ ΜΑΡΤΙΟΣ:   Μην Μάρτιος έχων ημέρας λα’ (31) Η ημέρα έχει ώρας ιβ’ (12) και η νυξ ώρας ιβ’ (12) ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ Ο μήνας ούτος, αδελφοί, ονομάζεται αρχή και ...

Η Περιτομή του Κυρίου (1 Ιανουαρίου)

 

ΠΕΡΙΤΟΜΗ ΚΥΡΙΟΥ:

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

 

 Η ενανθρώπηση του Θεού Λόγου δεν είναι κάποιο αφηρημένο θεωρητικό σχήμα, ούτε κάποια μυθοπλασία κάποιου ευφάνταστου μυθογράφου, αλλά πραγματικό γεγονός, το οποίο έλαβε χώρα σε συγκεκριμένο χώρο και χρόνο (Γαλ.4:4).

Η μεγάλη δεσποτική εορτή της Περιτομής του Κυρίου μας υπενθυμίζει αυτή την μεγάλη αλήθεια και τονίζει ιδιαίτερα την πραγματική ανθρώπινη φύση, την οποία εκών ενδύθηκε, για χάρη της δικής μας σωτηρίας.

Η καθιέρωση του εορτασμού της Περιτομής του Κυρίου από την Εκκλησία, συνέτεινε αναμφίβολα η δράση κάποιων αιρετικών κύκλων της αρχαίας Εκκλησίας, οι οποίοι αρνούνταν την πραγματική ενανθρώπηση του Θεού Λόγου και δίδασκαν την μη πραγματική ενανθρώπηση του Θεού Λόγου.

Τέτοιοι υπήρξαν οι αιρετικοί δοκήτες, οι οποίοι δίδασκαν την κακοδοξία ότι δήθεν η ενανθρώπηση του Χριστού έγινε φαινομενικά, «κατά δόκησιν», όπως τόνιζαν. Αυτοί μαζί με τους μαρκιωνίτες, τους μανιχαίους και άλλους αιρετικούς, όλοι τους πρόδρομοι των αιρετικών Μονοφυσιτών του 5ου αιώνα, επιχείρησαν να νοθεύσουν την αλήθεια της Εκκλησίας μας.

Η Εκκλησία μας μεταχειρίστηκε κάθε μέσον να προασπίσει την άπαξ αποκαλυφθείσα και παραδοθείσα αλήθεια (Ιουδ.3).

Ακόμα και εορτές καθιέρωσε για να περιχαρακώσει τις ύψιστες και σωτήριες αλήθειές Της. Είναι ιστορικά βεβαιωμένο πως οι εορτές των Χριστουγέννων, της Περιτομής και των Θεοφανείων καθιερώθηκαν από την ανάγκη του αντιαιρετικού αγώνα της Εκκλησίας μας και κατόπιν έλαβαν εορταστικό χαρακτήρα, όπως εμείς τις βιώνουμε σήμερα.

Η περιτομή ήταν μια πρακτική συνηθισμένη σε πολλούς λαούς της αρχαιότητας. Ο Ηρόδοτος αναφέρει πως πρώτοι που έκαναν περιτομή στα άρρενα τέκνα τους ήταν οι Αιθίοπες και οι Αιγύπτιοι, κυρίως για λόγους υγιεινής (Ηροδ.Ιστ.Β΄,104). Ιστορικά ίσως οι Εβραίοι πήραν την συνήθεια αυτή από τους Αιγυπτίους. Σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη όμως την περιτομή θέσπισε ο Ίδιος ο Θεός κατά παραγγελία Του στον πιστό Αβραάμ, ως μια πράξη διαφοροποιήσεως των απογόνων του από τους άλλους λαούς, ώστε μέσω αυτών να υλοποιηθεί το σχέδιο της σωτηρίας του κόσμου. «Αύτη η διαθήκη, ην διατηρήσεις, ανά μέσον εμού και υμών και ανά μέσον του σπέρματός σου μετά σε εις τας γενεάς αυτών΄ περιτμηθήσεται υμών παν αρσενικόν, και περιτμηθήσεθε την σάρκαν της ακροβυστίας υμών, και έσται εις σημείον διαθήκης ανά μέσον εμού και υμών. Και παιδίον οκτώ ημερών περιτμηθήσεται υμίν» (Γεν.17:12).

Η περιτομή όλων των αρένων νηπίων γινόταν από τον πατέρες τους ή από ειδικούς στην περιτομή που ονομάζονταν mohel, την ογδόη ημέρα από τη γέννησή τους, όπως είχε διατάξει ο Θεός. Γινόταν στα σπίτια των νηπίων ή συχνότερα στις συναγωγές ενώπιον συγγενών και φίλων. Η τελετουργία της περιτομής ήταν για τους Ιουδαίους της εποχής εκείνης μεγάλης σπουδαιότητας γεγονός. Το παιδί που περιτέμνονταν θεωρούνταν πια μέλος του λαού του Θεού, τηρητής της διαθήκης, η οποία συνήφθη μεταξύ του Θεού και του Αβραάμ (Γεν,17:12). Ο περιτμημένος ήταν υποχρεωμένος να τηρεί τις διατάξεις του Νόμου και είχε το αποκλειστικό δικαίωμα να εορτάζει το Πάσχα, σε αντίθεση με τους απερίτμητους, οι οποίοι δεν είχαν αυτό το δικαίωμα.

Μαζί με την περιτομή γινόταν και η ονοματοδοσία. Η τελετουργία της περιτομής ήταν κάτι σαν το χριστιανικό βάπτισμα, του οποίου υπήρξε τύπος. Όπως ο περιτμημένος γινόταν μέλος του λαού της Διαθήκης, ξεχωριστός από τους μη περιτμημένους, έτσι και ο βαπτισμένος αναγεννιέται και γίνεται άγιος, ξεχωριστός, μέλος της Εκκλησίας του Χριστού, προορισμένος να κληρονομήσει τη βασιλεία του Θεού (Ρωμ.6:4).

Σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Λουκά, την ογδόη ημέρα από τη γέννηση του Κυρίου, ο Ιωσήφ και η Μαρία τήρησαν τη μωσαϊκή εντολή της περιτομής. Με λακωνικό τρόπο ο ιερός ευαγγελιστής αναφέρει πως «ότε επλήσθησαν αι ημέραι του περιτεμείν το παιδίον, και εκλήθη το όνομα αυτού Ιησούς, το κληθέν υπό του αγγέλου προ του συλληφθήναι αυτόν εν τη κοιλία» (Λουκ.2:21). Ο άγιος Εφραίμ ο Σύρος αναφέρει την πληροφορία ότι την περιτομή του Κυρίου έκαμε ο μνήστωρ Ιωσήφ. Επίσης ο άγιος Επιφάνιος Κύπρου αναφέρει πως η περιτομή έγινε στο Σπήλαιο της Γεννήσεως. Βεβαίως ο ιερός ευαγγελιστής αποσιωπά κάθε λεπτομέρεια από την τελετή αυτή, διότι προφανώς δεν έχουν να μας προσφέρει, σύμφωνα με τους Πατέρες, όφελος για τη σωτηρία μας.

Την Εκκλησία μας δεν ενδιέφερε αυτή καθ’ εαυτή η εκπλήρωση αυτής της νομικής διάταξης του μωσαϊκού νόμου από τον Κύριο. Την ενδιέφερε κυρίως να τονισθεί, δια της περιτομής Του, και να αποδειχθεί, η πραγματική ανθρώπινη φύση Του, την οποία αρνούνταν οι αιρετικοί. Ο θεόπνευστος ευαγγελιστής συμπεριέλαβε στο ευαγγέλιό του και το γεγονός της περιτομής για να μπορεί η Εκκλησία να αποκρούει κάθε δοκητική, μανιχαϊστική και μονοφυσιτική κακοδοξία.

Η μη παραδοχή της ορθοδόξου διδασκαλίας της Εκκλησίας μας, περί της αληθινούς ενανθρωπήσεως του Υιού και Λόγου του Θεού, εκθεμελιώνει κυριολεκτικά ολόκληρο το οικοδόμημα της εν Χριστώ απολυτρώσεως του ανθρωπίνου γένους. Αν δεν έγινε πραγματικά η σάρκωση του Λυτρωτή δεν έχουμε πραγματική σωτηρία, ο Χριστός δεν είναι πραγματικός σωτήρας, αλλά ένας από τους πολλούς ιδρυτές θρησκειών της ανθρωπότητας. Το πρόβλημα αυτό απασχόλησε έντονα την Εκκλησία τον 5ο αιώνα, όταν ο αρχιμανδρίτης Ευτυχής από την Κωνσταντινούπολη αρνούνταν την ανθρώπινη φύση του Χριστού. Για το λόγο αυτό συγκλήθηκε η Δ΄ εν Χαλκηδόνι Οικουμενική Σύνοδος, το 451.

Ο Υιός και Λόγος του Θεού είναι ο φυσικός Υιός του Θεού, απόρροια της δικής Του φύσεως. Γεννήθηκε προπάντων των αιώνων από τον Πατέρα, όπως μας βεβαιώνει ξεκάθαρα η αγία Γραφή. «Υιός μου ει συ εγώ σήμερον γεγέννηκά σε» (Εβρ.1:5) είπε, δια του Ψαλμωδού ο Θεός Πατέρας, στο Θεό Υιό. Η προαιώνια βουλή του Θεού αποφάσισε να αποστείλει τον Λόγο στον κόσμο ως σωτήρα του από τη φθορά της αμαρτίας και του θανάτου. Έτσι, «ότε ήλθε το πλήρωμα του χρόνου» (Γαλ.4:4), ο Λόγος, δια της Παρθένου Μαρίας, προσέλαβε την ανθρώπινη φύση και αφού την καθάρισε από τους ρίπους της αμαρτίας, την αναδημιούργησε και την επανέφερε στην προπτωτική της κατάσταση, την έκαμε δική Του φύση, χωρίς να αφήσει ούτε στιγμή τη θεία φύση Του. Ένωσε ασύγχυτα και αρμονικά τις δύο φύσεις στο θεανδρικό Του πρόσωπο. Έγινε ο Θεάνθρωπος. Η ένωση των δύο φύσεων στο πρόσωπο του Λυτρωτή σημαίνει αντικειμενική πραγμάτωση της σωτηρίας μας.

Η ενανθρώπηση του Λόγου όμως είναι γεγονός ασύλληπτης αυτοταπείνωσής Του. «Εν μορφή Θεού υπάρχων … εαυτόν εκένωσε μορφήν δούλου λαβών, εν ομοιώματι ανθρώπων γενόμενος, και σχήματι ευρεθείς ως άνθρωπος εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπόκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυρού» (Φιλιπ.2:7). Εάν δεν δούμε το μυστήριο της θείας συγκαταβάσεως υπό το πρίσμα της άμετρης αγάπης του Θεού για το πλάσμα Του τον άνθρωπο, αποτελεί αυτό το μεγαλύτερο σκάνδαλο όλων των εποχών. Το αρχαιοελληνικό αξίωμα «Θεός, ανθρώποις ου μείγνηται», πολλώ δε μάλλον η ανθρωποποίηση Θεού αποτελεί ορθολογικά τη χειρότερη μωρία της ιστορίας. Όμως η αγαθότητα και φιλανθρωπία του Θεού υπερέβη όλα τα διαχωριστικά με την ανθρωπότητα. Έκαμε τη μεγάλη κίνηση και ταπείνωσε τον Υιό Του και τον έκαμε άνθρωπο, προκείμενου να σωθεί το

ανθρώπινο γένος. Κατέβηκε Αυτός στα ανθρώπινα πλαίσια, μέχρι και της κατάστασης του θανάτου για να αναστήσει τον άνθρωπο από την κατάσταση της πνευματικής νεκρώσεως και να τον ανεβάσει τον άνθρωπο στα ουράνια του θρόνου Του.

Όσο καιρό ο σαρκωμένος Λόγος βρισκόταν στη γη, ταυτόχρονα ως Θεός βρισκόταν και στον ουρανό. Βρισκόταν παντού, ως πανταχού παρών, διότι με την πρόσληψη της ανθρωπίνης φύσεως δεν αποποιήθηκε τη θεία φύση Του. Σε αυτήν Του την διπλή ιδιότητα, ως αληθινού Θεού και αληθινού ανθρώπου, έγκειται και το γεγονός του αληθινού σωτήρα. Σώζει ως αληθινός Θεός με το ότι έγινε αληθινός άνθρωπος, καθ’ ότι προσέλαβε πραγματικά την ανθρώπινη φύση και την έσωσε στο πρόσωπό Του. Κάθε παρέκκλιση από αυτή την αλήθεια αποτελεί αίρεση για την Εκκλησία μας. Ο Νεστοριανισμός είχε αρνηθεί τη θεία φύση του Χριστού και ο Μονοφυσιτισμός είχε αρνηθεί την ανθρώπινη φύση του Χριστού. Και οι δυο αυτές δογματικές παρεκτροπές καταδικάστηκαν από την Γ΄ και Δ΄ Οικουμενικές Συνόδους, ως εκτροπή από την αλήθεια και ως έχοντες σοβαρότατες σωτηριολογικές συνέπειες. Ο ευαγγελιστής Ιωάννης τόνισε ιδιαίτερα πως «οι μη ομολογούντες Ιησούν Χριστόν ερχόμενον εν σαρκί΄ ούτος εστιν ο πλάνος και ο αντίχριστος» (Β΄Ιωάν.7).

Αξίζει να αναφέρουμε δύο αποσπάσματα από τους δογματικούς όρους των αναφερόμενων αγίων Συνόδων, για να δούμε τη θεολογική σαφήνεια της Εκκλησίας μας για το μεγάλη αυτή αλήθεια: «… Ομολογούμεν τοιγαρούν τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν, τον Υιόν του Θεού τον μονογενή, Θεόν τέλειον και άνθρωπον τέλειον εκ ψυχής λογικής και σώματος … ομοούσιον τω Πατρί τον αυτόν κατά την θεότητα, και ομοούσιον ημίν κατά την ανθρωπότητα. Δύο γαρ φύσεων ένωσις γέγονεν΄ δι’ ο ένα Χριστόν, ένα υιόν, ένα κύριον ομολογούμεν» (Γ΄ Οικουμ.Σύνοδος, Έκθεσις Πίστεως των Διαλλαγών). Και «Επόμενοι τοίνυν τοις αγίοις Πατράσιν ένα και τον αυτόν ομολογούμεν Υιόν τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν συμφώνως άπαντες εκδιδάσκομεν, τέλειον τον αυτόν εν θεότητι και τέλειον τον αυτόν εν ανθρωπότητι, Θεόν αληθώς και άνθρωπον αληθώς τον αυτόν εκ ψυχής λογικής και σώματος, ομοούσιον τω Πατρί κατά την θεότητα, και ομοούσιον ημίν τον αυτόν κατά την ανθρωπότητα … ένα και τον αυτόν Χριστόν, υιόν, κύριον, μονογενή, εν δύο φύσεσιν ασυγχύτως, ατρέπτως, αδιαιρέτως, αχωρίστως γνωρίζομεν, ουδαμού της των φύσεων διαφοράς ανηρημένης δια την ένωσιν, σωζομένης δε μάλλον της ιδιότητος εκατέρας φύσεως και εις εν πρόσωπον και μιαν υπόστασιν συντρεχούσης, ουκ εις δύο πρόσωπα μεριζόμενον ή διαιρούμενον, αλλ’ ένα και τον αυτόν υιόν, μονογενή, Θεόν, Λόγον, Κύριον Ιησούν Χριστόν…» (Όρος Δ΄ Οικ. Συνόδου, παρά Ι. Καρμίρη, τα Δογματικά και Συμβολικά μνημεία, Αθήναι 1952, σελ.165).

Το γεγονός της θείας ενανθρωπήσεως πρέπει να αποτελεί για κάθε πιστό χριστιανό τη βάση της πίστεώς του. Να μην έχει την παραμικρή αμφιβολία ότι «επεσκέψατο ημάς εξ ύψους ο Σωτήρ ημών», για να μας λυτρώσει από τη δουλεία της αμαρτίας και τη φθορά του θανάτου. Σύμφωνα με την θεσπέσια υμνολογία της εορτής, «Συγκαταβαίνων ο Σωτήρ τω γένει των ανθρώπων κατεδέξατο σπαργάνων περιβολήν΄ ουκ εβδελύξατο σαρκός την περιτομήν ο οκταήμερος κατά την Μητέρα και άναρχος κατά τον Πατέρα» για την ημών σωτηρία. Αυτός έκαμε τη μεγάλη κίνηση, περιμένοντας από τον άνθρωπο να κάνει τη δική του μικρή κίνηση, να Του δώσει το χέρι του, για να τον σώσει, να τον δοξάσει και να τον κάνει υιό και κληρονόμο της ατέρμονης βασιλείας Του. Είναι ανάγκη να ξεφύγουμε από τα νοητά δεσμά του αμαρτωλού κόσμου και να ανεβάσουμε το νου μας στα ουράνια. Μόνο έτσι θα επωφεληθούμε από τις δωρεές της θείας συγκαταβάσεως.

ΠΗΓΗ: https://www.vimaorthodoxias.gr/theologikos-logos-diafora/morfin-analloiotos-anthropinin-proselaves/