Πατήρ Τιμόθεος Τακαγιούκι Κοζάκι, ο ιερέας από το Τόκιο που φυλάει την εικόνα της Παναγίας Πορταΐτισσας στη Μονή Ιβήρων του Άγιου Όρους

Πατήρ Τιμόθεος Τακαγιούκι Κοζάκι, ο ιερέας από το Τόκιο που φυλάει την εικόνα της Παναγίας Πορταΐτισσας στη Μονή Ιβήρων του Άγιου Όρους: «Είμαι από την Ιαπωνία, είμαι χριστιανός Ορθόδοξος και το όνομα μου… ακούγεται κρητικό», τόνισε ο ιερέας - Πώς έγινε χριστιανός ορθόδοξος - Το θαύμα της εικόνας της Παναγίας Πορταΐτισσας

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ: Εἰς τὴν Πεντηκοστήν Κάλλιστος Γουέαρ (Ἐπίσκοπος Δ...

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ:  Εἰς τὴν Πεντηκοστήν Κάλλιστος Γουέαρ (Ἐπίσκοπος Δ...:  Εἰς τὴν Πεντηκοστήν  Κάλλιστος Γουέαρ (Ἐπίσκοπος Διοκλείας) Ὁ Ὀρθόδοξος ἔχει πλήρη συνείδηση πὼς ἀνήκει σὲ μία κοινότητα. «Γνωρίζουμε πὼς ὅ...

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης -

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης - Αφιέρωμα - Σαν Σήμερα .gr

Χριστός Ἀνέστη!

 

 Πατριαρχική Ἀπόδειξις ἐπί τῷ Ἁγίῳ Πάσχα 2026

† Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ

ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ – ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ

ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ

ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΧΑΡΙΝ, ΕΙΡΗΝΗΝ ΚΑΙ EΛΕΟΣ

ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΞΩΣ ΑΝΑΣΤΑΝΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ

* * *

    Τιμιώτατοι ἀδελφοί Ἱεράρχαι καί εὐλογημένα τέκνα ἐν Κυρίῳ,

    Φθάσαντες ἐν νηστείᾳ, προσευχῇ καί κατανύξει τήν λαμπροφόρον καί πανέορ-τον ἡμέραν τοῦ Ἁγίου Πάσχα, ὑμνοῦμεν καί δοξάζομεν τήν κοσμοσωτήριον Ἔγερσιν τοῦ Κυρίου καί Θεοῦ καί Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἡ ὁποία σηματοδοτεῖ τήν περιφανῆ νίκην τῆς ζωῆς ἐπί τοῦ θανάτου, καινοποιεῖ τήν κτίσιν πᾶσαν καί διανοίγει εἰς τόν ἄνθρωπον τήν ὁδόν τῆς θεώσεως κατά χάριν. Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ διασώζει τήν πασχάλιον ἐμπειρίαν εἰς τήν λειτουργικήν ζωήν, εἰς τούς ἄθλους τῶν Ἁγίων καί τῶν Μαρτύρων τῆς πίστεως, εἰς τήν ἐσχατολογικήν ὁρμήν τοῦ μοναχισμοῦ, εἰς τήν ἐξαγγελίαν τοῦ Εὐαγγελίου «ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς», εἰς τήν θεολογίαν καί τήν δοξολογικήν τέχνην, εἰς τήν καλήν μαρτυρίαν τῶν πιστῶν ἐν τῷ κόσμῳ, εἰς τόν πολιτισμόν τῆς ἀγάπης καί τῆς ἀλληλεγγύης, εἰς τήν ἀμετακίνητον βεβαιότητα ὅτι τό κακόν δέν ἔχει τόν τελευταῖον λόγον ἐν τῇ ἱστορίᾳ. 

    Ἡ Ἀνάστασις τοῦ Κυρίου βιοῦται ὡς χριστοδώρητος ἐλευθερία, ἡ ὁποία ἐμπνέει, τροφοδοτεῖ καί ἐνισχύει τάς δημιουργικάς δυνάμεις τοῦ ἀνθρώπου, τόν ἀγῶνα τόν καλόν δι᾿ «ὅσα ἐστὶν ἀληθῆ, ὅσα σεμνά, ὅσα δίκαια, ὅσα ἁγνά, ὅσα προσφιλῆ, ὅσα εὔφημα»[1], ὑπενθυμίζουσα εἰς πάντας ἡμᾶς ὅτι ἡ πορεία πρός τήν Ἀνάστασιν εἶναι ἀδιαρρήκτως συνδεδεμένη μέ τόν Σταυρόν. Ἡ σταυροαναστάσιμος εὐφροσύνη ἔσωζε τόν λαόν τοῦ Θεοῦ ἀπό ταυτίσεις μέ τό πνεῦμα τοῦ κόσμου τούτου, καί ἐν ταὐτῷ τόν προεφύλαττεν ἀπό τήν ἄγονον κλειστότητα καί μίαν πνευματικότητα ἄνευ δυναμισμοῦ καί ἐλπιδοφόρου πνοῆς. Ἡ ζωή τῶν πιστῶν, ἐν Χριστῷ σταυρωθέντι καί ἀναστάντι δι᾿ ἡμᾶς τούς ἀνθρώπους, ἀκυρώνει καί σήμερον ὅλα τά ἀνοίκεια ἀφηγήματα περί τοῦ χριστιανικοῦ ἤθους ὡς «ἠθικῆς τῶν ἀδυνάτων», τῆς δῆθεν ἐκπροσωπουμένης ὑπό τῆς ταπεινοφροσύνης, τῆς συγχωρητικότητος, τῆς θυσιαστικῆς ἀγάπης, τοῦ ἀσκητισμοῦ, τοῦ Κυριακοῦ «ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν μὴ ἀντιστῆναι τῷ πονηρῷ»[2] καί ἄλλων ἀρχῶν καί στάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τόν πυρῆνα τῆς ταυτότητός μας. Οὐδέν ἀναληθέστερον αὐτῆς τῆς προσεγγίσεως τοῦ ἤθους τῆς Χριστιανοσύνης, τῆς «οὐ ζητούσης τὰ ἑαυτῆς» θυσιαστικῆς ἀγάπης, τῆς συνυφασμένης μέ γενναιότητα, θάρρος καί ὑπαρκτικήν αὐθεντικότητα. Τό Πάσχα εἶναι  ὕμνος εἰς αὐτήν τήν ἐλευθερίαν, τήν «δι᾿ ἀγάπης ἐνεργουμένην»[3] πίστιν, ἡ ὁποία δέν εἶναι ἰδικόν μας κατόρθωμα, ἀλλά χάρις καί ἄνωθεν δωρεά καί βιοῦται εἰς τά ἅγια μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας καί εἰς τό «μυστήριον» τῆς διακονίας τοῦ πλησίον. Ὄντως, «ἡ εἰς Θεὸν ἀγάπη, τοῦ εἰς ἄνθρωπον μίσους παντελῶς οὐκ ἀνέχεται»[4].   

Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, τό «ἅλας τῆς γῆς», τό «φῶς τοῦ κόσμου», ἡ πόλις, «ἡ ἐπάνω ὄρους κειμένη», ὁ λύχνος, ὁ «ἐπὶ τῆν λυχνίαν»[5], δίδει ἐμπράκτως ἐν τῷ κόσμῳ ἐνώπιον τῶν σημείων τῶν καιρῶν τήν μαρτυρίαν περί τῆς ἐλθούσης χάριτος καί «τῆς ἐν ἡμῖν ἐλπίδος»[6]. Ὁ λόγος τοῦ Σταυροῦ καί τῆς Ἀναστάσεως ἠχεῖ σήμερον ὡς Εὐαγγέλιον εἰρήνης, καταλλαγῆς καί δικαιοσύνης. Ὁ πόλεμος, τό μῖσος καί ἡ ἀδικία ἀντιστρατεύονται τάς θεμελιώδεις χριστιανικάς ἀρχάς, διά τήν πραγμάτωσιν καί ἑδραίωσιν τῶν ὁποίων προσεύχεται καί ἐργάζεται καθ᾿ ἡμέραν ὁ λαός τοῦ Θεοῦ. Ἐν τῷ φωτί τῆς Ἁναστάσεως, δεόμεθα τοῦ Κυρίου ὑπέρ τῶν θυμάτων τῆς πολεμικῆς βίας, τῶν ὀρφανῶν, τῶν θρηνουσῶν τά τέκνα των μητέρων, ὑπέρ πάντων ὅσων φέρουν εἰς τό σῶμα καί τήν ψυχήν των τά ἐνεργήματα τῆς ἀνθρωπίνης σκληρότητος καί ἀναλγησίας. Τό «Χριστὸς Ἀνέστη» εἶναι ἄρνησις καί καταδίκη τῆς βίας καί τοῦ φόβου καί πρόσκλησις εἰς βίον εἰρηνικόν. Ὁ πόλεμος παράγει ὀδυρμόν καί θάνατον· ἡ Ἀνάστασις νικᾷ τόν θάνατον καί χαρίζεται ἀφθαρσίαν. 

Ἐνώπιον τῶν καθημερινῶν εἰκόνων τῆς βαρβαρότητος τοῦ πολέμου, ἡ Ἐκκλησία διακηρύσσει γεγονυίᾳ τῇ φωνῇ τήν ἱερότητα τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου τοῦ κάθε συγκεκριμένου ἀνθρώπου ὅπου γῆς, καί τό χρέος τοῦ ἀπολύτου σεβασμοῦ της, καί καλεῖ ὅπως «γνωρίσωμεν ἡμῶν τὸ ἀξίωμα, τιμήσωμεν τὸ ἀρχέτυπον, γνῶμεν τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν καὶ ὑπὲρ τίνος Χριστὸς ἀπέθανε»[7]. Ἡ Ἀνάστασις τοῦ Κυρίου εἶναι ἀποκατάστασις τοῦ ἀνθρώπου εἰς τήν προαιώνιον κλίσιν του. Ὡς «ἀπαρχὴ ἄλλης βιοτῆς αἰωνίου» θεραπεύει τάς ἀλλοτριωτικάς σχέσεις καί ἐγκαθιδρύει τήν εἰρήνην «τὴν ὑπερέχουσαν πάντα νοῦν»[8], ἡ ὁποία ἐμπερικλείει τήν ἐγκόσμιον καταλλαγήν καί εἰρήνευσιν. 

    Θεοκινήτως ἡ Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, τήν συμπλήρωσιν δεκαετίας ἀπό τῆς συγκλήσεως τῆς ὁποίας τιμῶμεν ἐφέτος, ὑπεγράμμισε τό καθῆκον τῆς Ἐκκλησίας «νά ἐπικροτῇ πᾶν ὅ,τι ἐξυπηρετεῖ πράγματι τήν εἰρήνην (Ρωμ. ιδ’, 9) καί ἀνοίγει τήν ὁδόν πρός τήν δικαιοσύνην, τήν ἀδελφοσύνην, τήν ἀληθῆ ἐλευθερίαν καί τήν ἀμοιβαίαν ἀγάπην μεταξύ ὅλων τῶν τέκνων τοῦ ἑνός οὐρανίου Πατρός, ὡς καί μεταξύ ὅλων τῶν λαῶν τῶν ἀποτελούντων τήν ἑνιαίαν ἀνθρωπίνην οἰκογένειαν»[9].

    Τό Ἅγιον Πάσχα εἶναι ὁλόκληρος ὁ πνευματικός πολιτισμός μας, ὁ πυρήν τῆς εὐσεβείας μας. Ἡ Ἀνάστασις τοῦ Κυρίου εἶναι καί ἡ ἰδική μας Ἀνάστασις ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, προτύπωσις δέ καί πρόγευσις τῆς «κοινῆς τῶν ἀνθρώπων ἀναστάσεως» καί τῆς ἀνακαινίσεως ὁλοκλήρου τῆς δημιουργίας. Κατηυγασμένοι ὑπό τοῦ ὑπερλάμπρου φωτός τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναστάντος Χριστοῦ καί δοξάζοντες ἐν ψαλμοῖς καί ὕμνοις καί ᾠδαῖς πνευματικαῖς τό ὑπεράγιον ὄνομα Αὐτοῦ, τοῦ Ἄρχοντος τῆς εἰρήνης, τοῦ ὄντος μεθ᾿ ἡμῶν «πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος»[10], εὐχόμεθα «Καλήν Ἀνάστασιν», πλήρη θείων δωρημάτων ὁλόκληρον τήν πασχάλιον περίοδον καί πάσας τάς ἡμέρας τῆς ζωῆς ὑμῶν, ἀναφωνοῦντες τό κοσμοχαρμόσυνον «Χριστὸς Ἀνέστη! Ἀληθῶς Ἀνέστη ὁ Κύριος!» 

Φανάριον, Ἅγιον Πάσχα ,βκς´

† Ὁ Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος

διάπυρος πρός Χριστόν Ἀναστάντα

εὐχέτης πάντων ὑμῶν.

 

 

__________

1. Φιλιπ. δ’ 8.

2. Ματθ. ε’, 39.

3. Γαλ. ε’, 6.

4. Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ, Κεφάλαια περὶ ἀγάπης, PG 90, 964.

5. Ματθ. ε’, 13-15.

6. Α’ Πέτρ. γ’, 15.

7. Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, Λόγος Α’, Εἰς τὸ ἅγιον Πάσχα καὶ εἰς τὴν βραδυτῆτα, PG 35, 397.

8. Φιλιπ. δ’, 7.

9. Ἡ ἀποστολή τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας εἰς τόν σύγχρονον κόσμον, Γ’, 5.

10. Ματθ. κη’, 20.

ΠΗΓΗ: https://ec-patr.org/07/04/07/17/patriarchiki-apodeixis-epi-to-agio-p-2/

Λόγος Κατηχητήριος.....

Λόγος Κατηχητήριος ἐπί τῇ ἐνάρξει τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς (2026)

+ Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ

ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ

ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ – ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ

ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ

ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ,

ΧΑΡΙΣ ΕΙΗ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ

ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΚΑΙ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ,

ΠΑΡ᾿ HΜΩΝ ΔΕ ΕΥΧΗ, ΕΥΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΩΡΗΣΙΣ

* * *

Τιμιώτατοι ἀδελφοί Ἱεράρχαι καί τέκνα ἐν Κυρίῳ εὐλογημένα,

Ἔμπλεοι ἱερᾶς συγκινήσεως, εἰσερχόμεθα καί ἐφέτος, Θείᾳ εὐδοκίᾳ, εἰς τήν Ἁγίαν καί Μεγάλην Τεσσαρακοστήν, εἰς τό στάδιον τῶν ἀσκητικῶν ἀγώνων, τόν καιρόν τῆς νηστείας καί τῆς μετανοίας, τῆς ταπεινώσεως καί τῆς προσευχῆς, τῆς πνευματικῆς ἐγρηγόρσεως καί τῆς φιλαδελφίας, μέ τά ὄμματα τῆς καρδίας ἐστραμμένα πρός τόν ζωηφόρον Σταυρόν τοῦ Κυρίου, τόν ὁδηγοῦντα πάντας ἡμᾶς πρός τό Ἅγιον Πάσχα, τό διανοῖγον τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων τάς πύλας τοῦ Παραδείσου.

Ἡ ἀρχομένη εὐλογημένη περίοδος εἶναι εὐκαιρία διά νά συνειδητοποιήσωμεν ἐκ νέου τήν ἀλήθειαν τῆς κατά Χριστόν ἀσκήσεως καί τήν ἄρρηκτον σύνδεσίν της μέ τήν εὐχαριστιακήν πραγμάτωσιν τῆς Ἐκκλησίας, ἡ ὁποία εἰς ὅλας τάς ἐκφάνσεις καί διαστάσεις της καταυγάζεται ἀπό τό φῶς καί τήν χαράν τῆς Ἀναστάσεως. Τό πνεῦμα τοῦ ἀσκητισμοῦ οὐδόλως ἀποτελεῖ παρείσακτον στοιχεῖον εἰς τόν Χριστιανισμόν, οὔτε εἶναι ἀποτέλεσμα ἐπιρροῆς ἐξωεκκλησιαστικῶν δυαλιστικῶν ἰδεολογημάτων. Ἄσκησις εἶναι μία ἄλλη λέξις διά τόν χαρακτηρισμόν τῆς χριστιανικῆς ὑπάρξεως, συνδέουσα αὐτήν μέ τήν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τήν Θείαν πρόνοιαν, μέ τήν ἀνεξάντλητον πνευματικήν εὐφροσύνην τῆς ἀφιερωμένης εἰς τόν Χριστόν ζωῆς, μέ τήν αὐθυπέρβασιν καί τήν αὐτοπροσφοράν, τήν φιλάνθρωπον ἀγάπην, τόν σεβασμόν πρός τήν κτίσιν πᾶσαν. 

Ἡ ἄσκησις δέν εἶναι ὑπόθεσις αὐτοβούλων ἐπιλογῶν καί ὑποκειμενικῶν ἰδιαιτεροτήτων, ἀλλά ὑποταγή εἰς τόν κανόνα καί τήν «καθολικήν πεῖραν» τῆς Ἐκκλησίας. Ἀποτελεῖ, ὡς ἔχει λεχθῆ, «ἐκκλησιαστικόν», ὄχι «ἀτομικόν», γεγονός. Ἡ ἐν Ἐκκλησίᾳ ζωή εἶναι ἀδιαίρετος. Μετάνοια, προσευχή, ταπεινοφροσύνη, συγχωρητικότης, νηστεία, ἔργα εὐποιΐας, εἶναι ἀλληλένδετα καί ἀλληλοπεριχωρούμενα. Δέν ὑπάρχει εἰς τήν Ὀρθόδοξον παράδοσιν ἄσκησις ὡς αὐτοσκοπός, ἡ ὁποία πάντοτε ὁδηγεῖ εἰς ὑπερεκτίμησιν τῆς ἀτομικῆς προσπαθείας καί τροφοδοτεῖ τάσεις αὐτοδικαιώσεως. Ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστή εἶναι ὁ κατάλληλος χρόνος διά τήν βίωσιν τῆς Ἐκκλησίας ὡς τόπου καί τρόπου ἀποκαλύψεως τῶν δωρεῶν τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, πάντοτε ὡς πρόγευσις τῆς χαρᾶς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου, ὡς τοῦ ἀκρογωνιαίου λίθου τῆς πίστεως ἡμῶν καί τοῦ ὁλοφώτου ὁρίζοντος τῆς «ἐν ἡμῖν ἐλπίδος». Θεοκινήτως ἡ Ἐκκλησία τιμᾷ κατά τό Σάββατον τῆς Τυροφάγου τήν πανίερον μνήμην τῶν ἐν ἀσκήσει λαμψάντων Ἁγίων ἀνδρῶν καί γυναικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ ἀρωγοί καί συνοδοιπόροι τῶν πιστῶν εἰς τόν δόλιχον τῆς ἀσκήσεως. Εἰς τό στάδιον τῶν πνευματικῶν ἀγωνισμάτων ἔχομεν εὐδοκοῦντα τόν ἐν Τριάδι Θεόν, σκέπην τήν Παναγίαν Θεομήτορα καί Μητέρα πάν-των ἡμῶν, καί πρεσβευτάς τούς Ἁγίους καί τούς μάρτυρας τῆς πίστεως. 

Ὁ ὑγιής χριστιανικός ἀσκητισμός εἶναι συμμετοχή τοῦ ὅλου ἀνθρώπου, ὡς πνευματικῆς, ψυχικῆς καί σωματικῆς ἑνότητος, εἰς τήν ἐν Χριστῷ ζωήν, ἄνευ ὑποτιμήσεως τῆς ὕλης καί τοῦ σώματος καί ἄνευ μανιχαϊζούσης συρρικνώσεως τῆς πνευματικότητος. Ὡς ἔχει γραφῆ, ἡ χριστιανική ἄσκησις εἶναι ἐν τέλει «ἀγώνας ὄχι κατά ἀλλά ὑπέρ τοῦ σώματος», συμφώνως καί πρός τό τοῦ Γεροντικοῦ: «Ἡμεῖς οὐκ ἐδιδάχθημεν σωματοκτόνοι, ἀλλά παθοκτόνοι».

Ἀτυχῶς καί ἀστόχως, ὁ χριστιανικός ἀσκητισμός ἐχαρακτηρίσθη ἀπό συγχρόνους διανοητάς ὡς ἄρνησις τῆς χαρᾶς τῆς ζωῆς καί ὡς περιστολή τῆς ἀνθρωπίνης δημιουργικότητος. Οὐδέν ἀναληθέστερον τούτου! Ἡ ἄσκησις, ὡς ἀπαλλαγή ἀπό τό ἔχειν καί τήν προσκόλλησιν εἰς τήν κατοχήν πραγμάτων καί, κατ᾿ ἐξοχήν, ὡς ἀπελευθέρωσις ἀπό τό ἐγώ, ἀπό τό «ζητεῖν τά ἑαυτοῦ», ἀπό τό «ἔχειν τοῦ εἶναι μας», εἶναι πηγή καί ἔκφρασις γνησίας ἐλευθερίας. Τί ἀληθέστερον ἀπό τήν ἔξοδον ἐκ τῆς εἱρκτῆς τοῦ «ἀτομικοῦ δικαιώματος» καί ἀπό τήν ἀνοικτοσύνην καί τήν ἀγάπην πρός τόν συνάνθρωπον, ἀπό τήν ἐσωτερικήν «καλήν ἀλλοίωσιν» καί τήν σταθερότητα εἰς τήν ἐφαρμογήν τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ; Τί δημιουργικώτερον τῆς νηστείας, ὅταν αὐτή εἶναι ὁλιστική στάσις ζωῆς καί ἐκφράζῃ τό ἀσκητικόν καί εὐχαριστιακόν πνεῦμα τῆς Ἐκκλησίας, ὅταν εἶναι «κοινόν ἄθλημα» καί ὄχι ἀτομικόν ἀγώνισμα; Τί ὑπαρξιακῶς συγκλονιστικώτερον ἀπό τήν μετάνοιαν, τήν ἐσωτερικήν μεταστροφήν, ὡς ζωτικήν κατεύθυνσιν πρός τήν ἀλήθειαν, τήν ἐκ νέου ἀνακάλυψιν τῆς δυνάμεως τῆς Θείας Χάριτος, τοῦ βάθους τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς καί τῆς ἐλπίδος ζωῆς αἰωνίου; Εἶναι ἐντυπωσιακόν τό γεγονός ὅτι, ὅταν ἀντικατεστάθη ὁ πρωτοχριστιανικός χαρακτήρ τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ὡς περιόδου προετοιμασίας διά τό Ἅγιον Βάπτισμα εἰς τήν Θείαν Λειτουργίαν τῆς Ἀναστάσεως, ἀπό τό «ἦθος τῆς μετανοίας», παρέμεινεν ἡ βίωσις αὐτῆς ὡς «δευτέρου βαπτίσματος». Διά τόν λόγον αὐτόν, ἡ περίοδος τῆς νηστείας καί τῆς μετανοίας δέν εἶναι σκυθρωπή. Ἡ ὑμνολογία μας ὁμιλεῖ διά τό «ἔαρ τῆς νηστείας» καί ἡ Θεολογία ἀποκαλεῖ τήν Μεγάλην Τεσσαρακοστήν «πνευματικήν ἄνοιξιν» καί «περίοδον χαρᾶς καί φωτός». Ὅλα αὐτά ἀποκτοῦν ἰδιαιτέραν ἐπικαιρότητα καί ἀξίαν ἐνώπιον τῆς συγχρόνου ἀνθρωπολογικῆς συγχύσεως καί τῶν, πολιτισμικῆς προελεύσεως, νέων ἀλλοτριώσεων.

Μέ αὐτά τά αἰσθήματα καί τάς σκέψεις, ὑπενθυμίζοντες τοῖς ἐν ἁπάσῃ τῇ δεσποτείᾳ Κυρίου τέκνοις τῆς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας ὅτι, κατά τήν ἡμέραν τοῦ Ἀκαθίστου Ὕμνου θά κορυφωθοῦν οἱ ἑορτασμοί ἐπί τῇ συμπληρώσει 1400 ἐτῶν ἀπό τοῦ ἔτους 626, ὅτε, πρός ἔκφρασιν εὐγνωμοσύνης πρός τήν Θεοτόκον διά τήν διάσωσιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀπό ἐπικίνδυνον πολιορκίαν, ἐψάλη «ὀρθοστάδην» εἰς τόν Ἱερόν Ναόν τῶν Βλαχερνῶν ὁ Ἀκάθιστος Ὕμνος, εὐχόμεθα πρός πάντας ὑμᾶς εὔδρομον τό στάδιον τῆς νηστείας, ἐν ἀσκήσει καί ὑπομονῇ, ἐν εὐχαριστίᾳ καί δοξολογίᾳ. Εἴθε, ἀληθεύοντες ἐν ἀγάπῃ καί ἁγιαζόμενοι ἐν Κυρίῳ, νά βαδίσωμεν τήν ὁδόν πρός τήν πεπληρωμένην χαράν τῆς λαμπροφόρου Ἀναστάσεως Αὐτοῦ. 

Ἁγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή ͵βκςʹ

† Ὁ Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος

διάπυρος πρός Θεόν εὐχέτης πάντων ὑμῶν 

ΠΗΓΗ:https://ec-patr.org/17/02/18/41/logos-katichitirios-epi-ti-enarxei-tis-5/

Οἱ Τρεῖς Ἱεράρχαι ....

 «Οἱ Τρεῖς Ἱεράρχαι καὶ ἡ δραματική των προβολὴ στὴν μαρτυρικὴ ἀγωνία τῶν ἡμερῶν μας».

Τοῦ Ἀντωνίου Καρατζᾶ (†) καθηγ. Γυμνασίου Σύμης *.

«Ἔχει καθιερωθεῖ ἡ 30ὴ Ἰανουαρίου νὰ ἑορτάζεται ὡς ἑορτὴ τῶν Ἑλληνικῶν Γραμμάτων. Καὶ ἡ ἑορτὴ αὐτὴ συνδέθηκε μὲ τρεῖς μορφές, ἀγνές, ἠθικὰ μεγάλες καὶ ὑπέροχες, μὲ τοὺς τρεῖς συγχρόνους μεγάλους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας, τὸν Ἰωάννη Χρυσόστομο, τὸν Γρηγόριο τὸν Ναζιανζηνὸ καὶ τὸν Βασίλειο τὸν Μέγα. Καὶ οἱ τρεῖς αὐτὲς μορφὲς ἔζησαν τὸν Δ΄ μ.Χ. αἰῶνα. Ὁ αἰῶνας αὐτὸς εἶναι ὁ κρισιμώτερος γιὰ τὸ κτίσιμο τοῦ μεγάλου οἰκοδομήματος τοῦ Χριστιανισμοῦ καὶ ὁ σημαντικώτερος σταθμὸς στὴν Ἱστορία τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Πνεύματος. Εἶναι ὁ αἰῶνας ποὺ θεμελιώνει τὰ κλασσικὰ χρόνια τοῦ Χριστιανισμοῦ.

Γεγονότα κοσμοϊστορικὰ τὸν πλαισιώνουν. Ἄρχισε μὲ τὴν πολιτικὴ νίκη τοῦ Χριστιανισμοῦ ποὺ ἐξέρχεται, χάρη στὴν ὑποστήριξη τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου, ἀπὸ τὶς σκοτεινὲς κατακόμβες καὶ ἐγκαθίσταται κάτω ἀπὸ τὴ γαλάζια δόξα τῶν ψηλοθόλωτων Ναῶν. Τελειώνει μὲ τὴν πλήρη καὶ ὁριστικὴ ἀπαγκίστρωση τοῦ Βυζαντινοῦ Κράτους ἀπὸ τὸ ρωμαϊκό του παρελθὸν καὶ μὲ τὴν γόνιμη καὶ ἐλπιδοφόρα ριζοβόληση τοῦ κλασσικοῦ δυτικοῦ Ἑλληνικοῦ πνεύματος μέσα στὰ πνευματικὰ εὔφορα χώματα τῆς ἀνατολικῆς λεκάνης τῆς Μεσογείου, κάτω ἀπὸ τὸ φωτεινὸ κλῖμα μιᾶς ἑξελληνισμένης Ἀνατολῆς. Καὶ κορυφώνεται ὁ 4ος αἰῶνας μὲ τὴν παρουσία τῶν τριῶν μεγάλων τῆς Ἐκκλησίας φωστήρων, τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν. Χάρη στὴ διδασκαλία τῶν τριῶν αὐτῶν Οἰκουμενικῶν Πατέρων ἡ πνευματικὴ ζωὴ κέρδισε τὸ μεγαλύτερο ἱστορικό της ἀπόκτημα. Καὶ οἱ τρεῖς αὐτὲς μορφὲς μὲ τὸ ἤθος τους τὸ ταπεινὸ καὶ ἐνάρετο καὶ μὲ τὴ σοφία τους τὴ γόνιμη καὶ δημιουργικὴ προμηνύουν κάτι τὸ καταπληκτικὰ μεγάλο καὶ φοβερὸ μέσα στοὺς αἰῶνες ποὺ ἐπακολουθοῦν καὶ τὸ συγκλονιστικὸ αὐτὸ δέος τὸ νιώθουμε νὰ δρασκελίζει τοὺς αἰῶνες τῆς Ἱστορίας καὶ νὰ φτάνῃ ὡς τὶς ἡμέρες μας καὶ νὰ συντονίζεται μὲ τὸν πόνο καὶ τὴν μαρτυρικὴ ἀγωνία τῶν ἡμερῶν μας.

Ἀξίζει τὸν κόπο, ἐφοδιασμένοι μὲ τὴν πρέπουσα ψυχικὴ καὶ ἠθικὴ ἀντοχὴ νἀ ἀτενίσουμε τὸ κολοσσιαῖο ἀπειρομέγεθος τῶν μεγάλων αὐτῶν Μορφῶν τῆς Χριστιανοσύνης, ἐπάνω στὶς ὁποῖες στηρίχθηκαν καὶ στηρίζονται πάντα τὰ γιγαντιαῖα δυναμάρια τῆς Χριστιανικῆς μας Οἰκοδομῆς. Ἀξίζει τὸν κόπο ἐφοδιασμένοι μὲ τὰ ὅπλα τοῦ Ἑλληνικοῦ Πνεύματος καὶ τοῦ Χριστιανικοῦ ἤθους νὰ τοὺς πλησιάσουμε καὶ νὰ ἔρθουμε κοντά τους. Νὰ φωτολουζόμαστε ὁλόκληροι μέσα στὴν ἄπλετη ἠθική τους φεγγοβολιά, ἀπ’ ὅπου φωτοσταλάζει σὲ ἄπειρα φωτοσυντρίμματα ἡ ἀπερινόητα πανέμορφη ἐσωτερική τους ἠθικὴ ὀμορφιά. Καὶ καθισμένοι κάτω ἀπὸ τὸν ἴσκιο τῆς ψυχῆς τους νὰ μεταλαβαίνουμε τὸ πνεῦμα τους, τὸ πνεῦμα τὸ ἀγωνιστικό, ἀπὸ τὸ ὁποῖο τρέφεται ἡ πίστη μας, γιὰ νὰ μᾶς μεστώνῃ καὶ στερεώνῃ αἰώνια τὸ κορμὶ

καὶ τὴν ψυχὴ ἐκεῖ ποὺ τὸ κρασὶ τῆς ἱερώτερης μέθης γίνεται αἷμα τοῦ αἴματός μας, γίνεται ὅλος ὁ ἤλιος, ὁ πρῶτος ἤλιος τῆς Ζωῆς καὶ τοῦ Θανάτου μας μέσα στὰ πλαίσια τῆς ἴδιας μας τῆς ζωῆς.

Οἱ τρεῖς αὐτοὶ μεγάλοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ποὺ στάθηκαν στὸ ἴδιο ἠθικὸ ὕψος εἶναι καὶ οἱ δημιουργοὶ ταυτόχρονα τῆς χριστιανικῆς σοφίας καὶ τοῦ χριστιανικοῦ ἤθους καὶ μὲ τὴν πνευματική τους πληρότητα σημείωσαν τὸν πρῶτο μεγάλο σταθμὸ στὴ δημιουργία τοῦ Ἑλληνοχριστιανικοῦ πολιτισμοῦ τοῦ Βυζαντίου στὰ πρόθυρα τῆς Ἐγγὺς Ἀνατολῆς. Καρδιὲς καὶ οἱ τρεῖς μεγάλου ἠθικοῦ διαμετρήματος μέσα σ’ ἐκεῖνους τοὺς αἰῶνες τοῦ αἴματος καὶ τῆς ἠθικῆς λάσπης, ὅταν ὁλόγυρα κορυφώνονταν τὰ φοβερώτερα ἀνθρώπινα πάθη τῆς ματαιοδοξίας, τοῦ φθόνου καὶ τῆς ἐγκόσμιας κυριαρχίας, στάθηκαν πάνω ἀπὸ τὴ λάσπη τῆς ἐποχῆς τους, καὶ πάνω ἀπὸ τὰ πάθη τῶν ἡμερῶν τους. Ξεπέρασαν τὶς προσωπικές τους ἀδυναμίες καὶ τὶς ἱστορικὲς ἀδυναμίες τοῦ καιροῦ τους, καὶ κατόρθωσαν νὰ ἀνασύρουν μέσα ἀπὸ τὰ ἀπύθμενα βάθη τοῦ ἀγνοῦ ἑαυτοῦ τους νέα στοιχεῖα καὶ νέα μορφώματα ζωῆς, μὲ τὰ ὁποῖα πλούτισαν καὶ μεγάλωσαν τὸν Χριστιανικὸ Κόσμο, μορφώματα ποὺ ἀντιδιαστέλλουν οὐσιαστικὰ τὸ πνεῦμα, τὸ ἦθος καὶ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο φανερωνότανε ὡς τὶς ἡμέρες τους ἡ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων.

Τότε μέσα στὴ διδασκαλία τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν γονιμοποιεῖται ἡ καταπληκτικὴ Ἀποκάλυψη καὶ θαυμαστὴ Ὁμολογία ποὺ ἐξαγγέλεται στὴν κορυφαία σελίδα τοῦ Εὐαγγελικοῦ κηρύγματος τῆς ἐπὶ τοῦ Ὄρους Ὁμιλίας. «Οὐκ ἦλθον καταλῦσαι τοὺς νόμους ἢ τοὺς προφήτας, ἀλλὰ πληρῶσαι αὐτούς». Ἡ τρανὴ καὶ φοβερὴ αὐτὴ ὁμολογία μαρτυρεῖ ὅτι ὁ Ἐσταυρωμένος δὲν ἦλθε ὡς ἀρνητικὸς καταλυτής, ἀλλὰ ὡς θετικὸς συμπληρωτὴς τοῦ πνεύματος τῆς Ἱστορίας.

Ἐγκαινιάζοντας τὰ χρόνια τοῦ κλασσικοῦ Χριστιανισμοῦ οἱ τρεῖς Φωστῆρες τῆς Τρισηλίου Θεότητος βροντοφωνοῦν μὲ ἕνα στόμα πὼς ὁ Ἐσταυρωμένος δὲν καταλύει τὸν Λόγον τῶν ἀρχαίων Ἐλλήνων, δὲν ἀρνεῖται τὴν δύναμη τῆς ἀρχαίας ζωῆς, ἀλλὰ συμπληρώνει τὴν ἀρχαία ζωὴ μὲ ἕνα στοιχεῖο ποὺ ἀγνοοῦσε τελείως ὁ Κόσμος. Ὑψώνουν δίπλα στὴν αἰώνια καὶ ἀκατάλυτη λορφὴ τοῦ λόγου τῆς κλασσικῆς Παιδείας καὶ Ἀρετῆς μιὰ δεύτερη αὐτοδύναμη καὶ ἰσοδύναμη ἠθικὴ Κορφή, τὴν κορφὴ τῆς Ἀγάπης καὶ τοῦ συγκρατημένου μαρτυρικοῦ Χριστιανικοῦ Ἤθους. Οἱ δύο αὐτὲς κορφὲς δὲν εἶναι ὅμοιες καὶ ὁμόζυγες. Εἶναι ἐκ διαμέτρου ἀντίζυγες, ἀντίθετες καὶ διαφορετικές. Καὶ οἱ τρεῖς Πατέρες σηκώνουν τώρα ὑπεύθυνα τὴν βαρειὰ ἐντολὴ μπροστὰ στὸ Θεὸ καὶ τὶς γενιὲς τῶν ἀνθρώπων ποὺ θὰ ἀνακύπτουν σὲ κάθε ἐποχή, αὐτὲς τὶς ἀντίθετες κορφὲς νὰ τὶς συγκλίνουν καὶ νὰ τὶς ἑνώσουν σὲ ἀδιάσπαρτη ἑνότητα καὶ σὲ μεγαλειώδη σύνθεση μέσα στὰ βάθη τῶν ψυχῶν τῶν ἀνθρώπων. Καὶ μὲ τὸ ἠθικό τους αὐτὸ αἴτημα προστάζουν ὅλους μας νὰ συναιρέσουμε μέσα στὴν ψυχή μας σὲ ἀδιάσπαστη σύνθεση καὶ ἑνότητα τὸν ζωντανὸ Λόγο τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ καὶ τὸ σεμνὸ καὶ ταπεινὸ ἦθος τοῦ Χριστιανισμοῦ, τὴν ὑγεία καὶ χαρὰ τῆς ἀρχαίας ζωῆς καὶ τὸ πνεῦμα τῆς χριστιανικῆς καθαρότητας καὶ ἁγιότητας, τὸ γάλα τῆς ἀρχαίας Παιδείας καὶ τὸ αἶμα τῆς ἄφωνης χριστιανικῆς Θυσίας. Ἡ συντονισμένη τους συναίρεση ἀπαιτεῖ

μόχθο ἡρωϊκὸ καὶ πόνο χριστιανικό. Γιατὶ οἱ ἄκρως αὐτὲς ἀντίθετες καὶ πρωταρχικὲς μορφὲς τῆς ζωῆς ἑνώνονται καὶ διασταυρώνοντει σὲ πολλὰ σημεῖα ἐπαφῆς. Ἀλλὰ κατὰ μία μυστικὴ καὶ θεία οἰκονομία, μόνο ἐπάνω στὸ φοβερὸ Σταυρὸ τοῦ ὑπέρτατου πόνου καὶ τῆς μεγάλης θυσίας ἡ διασταύρωση αὐτὴ βρίσκει τὴν πληρέστερή της ὁλοκλήρωση. Ἔτσι πάνω στὸ Σταυρὸ σφικτοπλέκονται ἀξεδιάλυτα οἱ πόλοι τοῦ πνευματικοῦ οὐρανοῦ καὶ ἐκεῖ ἐπάνω ψηλὰ κλώθεται ἡ μοῖρα τῆς Ἱστορίας καὶ θεμελιώνεται ἡ συζυγία τῶν κολοσσιαίων ἀντινομιῶν τῆς Ζωῆς καὶ τοῦ Κόσμου.

Ἡ πρώτη νίκη πραγματοποιήθηκε στὰ χρόνια τοῦ Ἐσταυρωμένου καὶ στοὺς ἐπακολουθήσαντες μαρτυρικοὺς αἰῶνες τῶν διωγμῶν. Ἡ δεύτερη Νίκη σημειώθηκε τὸν Δ΄ μ.Χ. αἰῶνα μὲ τὴν διδασκαλία τῶν Τριῶν σεπτῶν Ἱεραρχῶν, μὲ τὴν ὁποία ἔγινε συνειδητὴ γιὰ πρώτη φορὰ καὶ ἀξιολογήθηκε ἡ σημασία τοῦ θανάτου, τῆς θυσίας καὶ τοῦ πόνου τῶν προγενεστέρων αἰώνων. Ἔκτοτε δάσος τεράστιο ἀπὸ σταυροὺς καλύπτει τὴν ἀένναη καὶ ἀντίρροπη διαλεκτικὴ κίνηση καὶ ἱστορικὴ πορεία τοῦ Κόσμου.

Θα εἶναι τάχα ἀνθρώπινη ἡ κοινωνία του μέλλοντος; Ἡ μόνη ἐλπιδοφόρα ἀπόκριση γιὰ τὴ ζωὴ και τὸ μέλλον εἶναι δημιουργικὴ ἀναβλάστηση τοῦ πνεύματος τῆς χριστιανικῆς θυσίας μέσα στὶς τιτανικὲς διαστάσεις τῆς ἐποχῆς μας, ὅπως πρωτοδιαμορφώθηκε τὸν Δ΄ μ.Χ. αἰῶνα ἀπὸ τὶς Μεγάλες Μορφὲς τῆς στρατευομένης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας. Εἶναι ἡ μοναδικὴ φωνὴ ποὺ μπορεῖ νὰ ἀκουστεῖ σήμερα καὶ κάνει τὴν ἀνθρωπότητα νὰ εὔχεται καὶ νὰ προσεύχεται στὸ Θεὸ γιὰ τὴ Σωτηρία καὶ τὴν Ἐλευθερία τοῦ κόσμου».

* Το άρθρο αυτό του Αντ. Καρατζά δημοσιεύτηκε στην περιοδική έκδοση «Δωδεκάνησος» (Μηνιαία Εικονογραφημένη Επιθεώρηση, Έκδοση Νομαρχίας Δωδεκανήσου), τεύχος αρ. 13, 14, 15 (Ιανουάριος – Φεβρουάριος – Μάρτιος 1957), σ. 13-16, και αναδημοσιεύεται εδώ συντομευμένο με μικρές παραλλαγές. Ο Αντ. Καρατζάς (†1984), με καταγωγή από την Σίφνο, ήταν καθηγητής φιλολογίας. Υπηρέτησε ως καθηγητής στην Κύπρο (1955), την Κω και την Σύμη (1957), ενώ μετέπειτα υπηρέτησε για πολλά χρόνια ως φιλόλογος καθηγητής στη Λεόντιο Σχολή Αθηνών και στη Λεόντιο Σχολή Νέας Σμύρνης. Δημοσίευσε διάφορα άρθρα και μελέτες φιλοσοφικού – θεολογικού περιεχομένου. Πολλές μελέτες του, και ιδιαίτερα το ποιητικό του έργο, παραμένουν μέχρι σήμερα αδημοσίευτα. Ο γιός του Ιάκωβος (†2025) παντρεύτηκε την Ευδοκία (Κάτια) το γένος Μελιανού, από τη νήσο Αρκιοί.

Μαρία Χατζημιχάλη – Παπαλιού: «Η ζωή των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου» με συγκλόνισε»

Μαρία Χατζημιχάλη – Παπαλιού: «Η ζωή των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου» με συγκλόνισε»: Η σκηνοθέτιδα μιλάει για το ντοκιμαντέρ «Κύριλλος και Μεθόδιος - Οι φωτιστές των Σλάβων» που προβάλλεται στον Δαναό

Θεία Ευχαριστία:

              Το μυστήριο της Καθολικότητας της                                          Εκκλησίας

 

Δημήτρης Ιωάννου, Φιλόλογος – Συγγραφέας

Ο π. Γεώργιος Φλορόφσκι, ένας από τους μεγαλύτερους  θεολόγους του 20^ου αιώνα, δίνει ιδιαίτερη σημασία στην «καθολικότητα» της Εκκλησίας- αυτό θα προσπαθήσουμε να σχολιάσουμε από φαινομενολογική άποψη στην παρούσα εργασία. Ο θεολόγος ξεκινά μιλώντας για την Ευχαριστία ως «ανάμνηση» του Μυστικού Δείπνου (π. Γ. Φλορόφσκι, Ανατομία Προβλημάτων της Πίστεως, Εκδ. Ρηγοπούλου, Θεσ/κη 1977, σ.146). Πραγματικά, ο Κύριος, το βράδυ του Μυστικού Δείπνου, αφού κοινώνησε τους μαθητές το Τίμιο Σώμα και Αίμα Του, είπε «τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν». Επαναλαμβάνοντας το Δείπνο αυτό οι μαθητές θα θυμούνταν ολόκληρο τον βίο του Ιησού, την δημόσια δράση, τα θαύματα και τις παραβολές Του, αλλά και τα γεγονότα που δεν είχαν ακόμη συμβεί- την Σταύρωση και την Ανάσταση. Όμως εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με μια συνηθισμένη «ανάμνηση», καθώς, όπως λέγει ο π. Φλορόφσκι, ο Μυστικός Δείπνος παρατείνεται «μυστικώς» «έως αιώνος», δηλαδή “άχρις ου αν έλθει ο Κύριος”.

Υπάρχουν γεγονότα μέσα στη ζωή μας τα οποία δεν μπορούμε απλά να τα «θυμόμαστε»- αυτά είναι οι κεντρικοί άξονες της όλης μας ύπαρξης. Ήρθαμε μέσα στον «κόσμο», όπως λέγει ο Χάιντεγκερ, είμαστε ανέκαθεν «ερριμένοι» μέσα σε αυτόν. Η σχέση μας με τον κόσμο είναι μοναδική και άκρως σημαντική για να καταλάβουμε και τη σχέση μας με τον Θεό. Τι είναι ο κόσμος για μας;  Θα ήταν πολύ λανθασμένο να πούμε απλώς ότι πρόκειται για το «περιβάλλον», τη φύση. Ο κόσμος είναι η ολότητα όσων υπάρχουν, κάτι που μας υπερβαίνει ολοκληρωτικά. Μπορούμε να ρωτήσουμε: ποιο είναι το νόημα του κόσμου; Όχι όμως και του περιβάλλοντος ή της φύσης. Είμαστε ανέκαθεν μέσα στον κόσμο, ούτε μπορούμε να φανταστούμε τη ζωή μας έξω από αυτόν. Ο Χάιντεγκερ έδινε τόση σημασία σ’ αυτό ώστε έλεγε πως ο άνθρωπος είναι το λεγόμενο «ενθάδε-είναι», το είναι-μέσα-στον-κόσμο.

Από χριστιανική άποψη, δεν είναι ο κόσμος αυτό μέσα στο οποίο και «ζώμεν και κινούμεθα και εσμέν». Αυτό είναι ο Θεός, ο Δημιουργός μας. Τι είναι ο κόσμος; Θα μπορούσαμε να ρωτήσουμε τον Χάιντεγκερ. Απάντηση δεν θα παίρναμε. Παρομοίως, δεν μπορούμε να ορίσουμε και τι είναι ο «Θεός». Δεν πρόκειται όμως παρά για ένα ιστορικό Πρόσωπο, αυτό που ήλθε, συνδιαλέχθηκε μαζί μας, σταυρώθηκε και ανέστη. Και λίγο πριν το πάθος συνέφαγε μαζί μας. Πρόκειται για τον Κύριο Ιησού Χριστό.

Γιατί ο Κύριος θέλει να φάγει μαζί με τους ανθρώπους; Αυτό είναι το ερώτημα, το κατ’ εξοχήν ερώτημα, αυτό στο οποίο θα έπρεπε να απαντήσουμε. Λοιπόν, το κοινό γεύμα είναι πάντα μια τελετή. Και εδώ συγκεκριμένα, όπως λέγει ο π. Φλορόφσκι, έχουμε να κάνουμε με μια θυσία (σ. 146). Το στοιχείο της Θυσίας είναι παραμελημένο στην σύγχρονη λειτουργική θεολογία, αλλά για τους βυζαντινούς Πατέρες ήταν ένα εκ των ουκ άνευ συστατικό στοιχείο της Ευχαριστίας. Ο Μυστικός Δείπνος, κατά τον π. Φλορόφσκι, συνεχίζεται, δεν «επαναλαμβάνεται». Βρισκόμαστε στον Μυστικό Χρόνο του Μεγάλου Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. Ο Χριστός θυσιάστηκε «άπαξ», μια φορά για τους ανθρώπους. Πλήρωσε για τις αμαρτίες όλου του Αδάμ- χωρίς να ασπαζόμαστε εδώ την ανσέλμεια θεωρία. Μαζί ο Κύριος πήρε και την ενοχή του Αδάμ. Αν ο αμαρτωλός μετανοεί, δεν μπορεί να σηκώσει την ενοχή για την αμαρτία του- αυτό λέγει ένας σύγχρονος πολύ μεγάλος πνευματικός, ο π. Συμεών Κραγιόπουλος, το κάνει μόνο ο Χριστός. Με την Θυσία Του ο Χριστός πήρε λοιπόν και την ενοχή του Αδάμ. Πλήρωσε για όλους και ένωσε όλους.

Στην Ευχαριστία φανερώνεται το μυστήριο της Καθολικότητας, δηλαδή το Μυστήριο της Εκκλησίας (σ. 148). Η Ευχαριστία θα λέγαμε είναι κάτι ευρύτερο ακόμη και από τον κόσμο του Χάιντεγκερ. Για παράδειγμα, στο μυστήριο της Θείας Λειτουργίας δεν είναι παρών μόνο ο γήινος κόσμος με τα υλικά δώρα, τον άρτο και τον οίνο, είναι και ο άνθρωπος, είναι και ο αγγελικός κόσμος, και βέβαια ο Θεός. Και αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή η Εκκλησία είναι «μυστικώς» το πλήρωμα του Χριστού- ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διασαφηνίζει ότι «πλήρωμα» θα πει «συμπλήρωμα» του Χριστού, που είναι η Κεφαλή του Σώματός Του. Ο ίδιος ο Χριστός ήθελε, τρόπον τινά, να «συμπληρώσει» τον Εαυτό Του. Όπως διδάσκει η Εκκλησία, ο Χριστός είναι ο Θεός-Λόγος, το δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, ο Άναρχος Θεός. Όπως λέγει ο Θωμάς Ακινάτης, ο Θεός είναι πλήρης και τέλειος- για αυτό δεν σχετίζεται πραγματικά με τον κόσμο. Γνωρίζει τον κόσμο, γράφει, κοιτάζοντας τον Εαυτό Του- γιατί ο Θεός είναι κατ’ ανάγκην Δημιουργός και ο κόσμος «απορρέει» από Αυτόν. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο Χριστός, μολονότι είναι ο τέλειος Θεός και δεν έχει ανάγκη ουδενός, δέχεται να «συμπληρωθεί» από τους πιστούς. Πρόκειται για ένα άρρητο μυστήριο. Ο Χριστός, λέγει ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, σχετίζεται πραγματικά και ρεαλιστικά με τους ανθρώπους, με όλη την κτίση.

Και ο Χριστός λοιπόν που ενανθρώπησε πραγματικά, δίδαξε, θαυματούργησε, σταυρώθηκε και ανέστη, θέλει ως «συμπλήρωμα» τους ανθρώπους. Όπως είπε ο άγιος Νικόλαος Καβάσιλας, ο Θεός είναι «μανικός εραστής των ανθρώπων». Μπορούμε να ρωτήσουμε εδώ: τι είναι αυτό που ψάχνει ο Χριστός στον άνθρωπο, αυτό που Τον κάνει να ερωτεύεται τους ανθρώπους, σύμφωνα με τον λόγο του αγίου Νικολάου Καβάσιλα; Λοιπόν, πρέπει να πούμε ότι ο Χριστός μας δόξασε πολύ. Μας έκανε ελεύθερα πρόσωπα. Μας έκανε «κατ’ εικόνα» Του. Η δόξα των ανθρώπων φαίνεται από το μεγαλείο της Θεομήτορος. Η σάρκα Της έγινε σάρκα του Θεού, όπως είπαν οι Πατέρες. Μελετώντας κανείς όσα έχουν γράψει οι Πατέρες για το μεγαλείο της Μητέρας του Θεού, μπορεί να εννοήσει το μεγαλείο του ανθρώπου.

                                                      ************

Όπως είπαμε, η Ευχαριστία είναι μια Θυσία, η Θυσία του Γολγοθά, που τελέστηκε άπαξ, και έκτοτε προσφέρεται διαρκώς από τον Μέγα Αρχιερέα, τον Χριστό. Ο Σωτήρας, ως Αρχιερεύς αιώνιος, «αδιαλείπτως υπέρ ημών την λατρείαν ταύτην τελεί», λέγει ξανά ο άγιος Νικόλαος Καβάσιλας. Και μάλιστα ο Χριστός άφησε σε μας την Σάρκα Του, αλλά και αναλήφθηκε μαζί με Αυτήν.

Η Θυσία του Χριστού ούτε αυτή επαναλαμβάνεται. «Η θυσία αυτή γίνεται ου σφαττομένου του Αμνού, αλλά του Άρτου μεταβαλλομένου εις τον σφαγέντα Αμνόν», διασαφηνίζει ο μεγάλος βυζαντινός λειτουργιολόγος, ο Καβάσιλας. Ο χρόνος εντός της Εκκλησίας παύει να είναι ο κοινός, συνηθισμένος χρόνος. Ιστορικά μια φορά σταυρώθηκε ο Χριστός, ιδού όμως που η Θυσία Του, χωρίς να επαναλαμβάνεται, γίνεται ο χρόνος στον οποίο επιστρέφουμε πραγματικά και ρεαλιστικά- κάθε φορά που γίνεται Θεία Λειτουργία βρισκόμαστε κυριολεκτικά μπροστά στον Γολγοθά. Η Ζωή του Χριστού είναι η σωτηριωδης οικονομία του Θεού- δεν την θυμόμαστε απλά, σαν να είναι ένα γεγονός όπως όλα τα άλλα, αλλά επιστρέφουμε ρεαλιστικά, όπως είπαμε, σε αυτήν. Και αυτό γίνεται χάρη στο Άγιο Πνεύμα, το οποίο επικαλούμαστε (σ. 149) να κατέλθει και να μεταβάλει («μεταβολή») τον άρτο και τον οίνο σε Σώμα και Αίμα Χριστού.

Και έτσι, αρχικά η Ευχαριστία είναι αγιασμός της ίδιας της φύσεως. Αυτό είναι ένα στοιχείο της καθολικότητάς της. Ο άνθρωπος όλων των πολιτισμών αισθάνεται ότι η φύση είναι «μολυσμένη» και χρειάζεται να γλιτώσει από αυτό το «μιαρό» στοιχείο που την έχει προσβάλει. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι εμείς, ο σύγχρονος πολιτισμός, έχουμε ξεφύγει από αυτές τις «προλήψεις» και τις «δεισιδαιμονίες». Απωλέσαμε όμως την αίσθηση της «ιερότητας» του κόσμου, και επιδοθήκαμε σε μια διαδικασία φθοράς και καταστροφής αυτού, που μας κληροδότησε ο «μηχανικισμός» και ο ορθολογισμός. Η αίσθηση ότι ο κόσμος είναι ιερός, όπως ιερή είναι και η ανθρώπινη ζωή, είναι έννοιες τις οποίες ίσως η φιλοσοφία του 20^ου αιώνα, τουλάχιστον μια μερίδα αυτής, δεν μπορεί να εννοήσει. Γιατί λέμε ότι η ανθρώπινη ζωή είναι «ιερή»; Είναι ακριβώς αυτή η αντίληψη, ότι η ζωή είναι ιερή, που γεννά τον υγιή ορθολογισμό και είναι προϋπόθεση της οποιασδήποτε αληθινής προόδου. Η διαδικασία αποϊεροποίησης του κόσμου, που κορυφώθηκε στον 20^ο αιώνα, έφερε ανυπολόγιστη καταστροφή.

Και το αντίθετο αυτού δεν είναι ένα ορθολογικό επιχείρημα αλλά η Ευχαριστία. Όπως το λέει και η λέξη, «ευχαριστούμε» τον Θεό για τον άρτο και τον οίνο- τα οποία προσκομίζονται ως δώρα εκ μέρους του ανθρώπου για χάρη όμως όλης της φύσεως. Όπως λέγει ο π. Φλορόφσκι, αυτός ο αγιασμός της φύσεως γίνεται «προς προοδοποίηση της ερχομένης μεγάλης ανακαινίσεως, κατά την οποία ο Θεός θα είναι ‘τα πάντα τοις πάσι’» (σ. 149).

Φυσικά στην Ευχαριστία, πάνω από όλα, είναι παρών ο Θεός. Ο Θεός, στα Έσχατα, τα οποία προτυπώνει κατά τον άγιο Μάξιμο η Ευχαριστία (βλ. το έργο του «Μυσταγωγία»), θα είναι, όπως είπαμε, «τα πάντα τοις πάσι». Έχουμε ως άνθρωποι εμπειρία του τι σημαίνει να είναι κάποιος για μας «τα πάντα»- δεν πρόκειται πάντα για απολυτοποίηση ενός προσώπου, για ειδωλοποίηση αυτού. Μιλάμε εδώ πιο συγκεκριμένα για το ερωτικό φαινόμενο, το οποίο, κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας, όταν οδηγεί στον γάμο, είναι ένα φυσικό φαινόμενο. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι μια στάση όπου «εξιδανικεύει» κάποιος ένα άλλο πρόσωπο και το ερωτεύεται, ωστόσο αν έλειπε το ερωτικό φαινόμενο από την ανθρώπινη ζωή, αυτή θα ήταν πολύ πιο φτωχή. Ο ερωτευμένος ζει σε μια κατάσταση όπου, ως γνωστόν, ολόκληρος ο κόσμος, όχι «περιθωριοποιείται», αλλά γίνεται ο αποδέκτης αυτής της κατάστασης- ο ερωτευμένος θέλει να διαλαλήσει τον έρωτά του παντού. Είναι δυνατόν σ’ αυτήν την κατάσταση να βρεθεί ο άνθρωπος για τον ίδιο τον Θεό. Η Ευχαριστία προσφέρεται από τον Μέγα Αρχιερέα, τον Χριστό, ο οποίος θύει τον Εαυτό Του υπέρ πάντων, και οι πιστοί ερωτεύονται Αυτόν. Παρομοίως, ο Χριστός, όπως είπαμε, ερωτεύεται τους ανθρώπους, ως «μανικός εραστής» αυτών.

Αποτέλεσμα του έρωτα του Χριστού για τους ανθρώπους είναι η Θυσία Του για αυτούς. Με την Θυσία Του, όπως είπαμε, συγχώρεσε όλα τα αμαρτήματα των ανθρώπων. Ωστόσο, προχωρώντας ακόμη περισσότερο, στην Ευχαριστία μας δίνει να γευτούμε την σάρκα Του και να πιούμε το Αίμα Του. Το σώμα όμως και το αίμα του Χριστού είναι αρρήκτως ενωμένα, κατά το δόγμα της Χαλκηδόνας, με την Θεότητά Του. Είναι θεωμένα. Όταν ο Χριστός σταυρώθηκε και πέθανε, η ψυχή Του πήγε στον Άδη για να κηρύξει στους νεκρούς, ενωμένη πάντα με την Θεότητά Του, αλλά και το σώμα  Του, που χωρίστηκε από την ψυχή Του, παρέμεινε ενωμένο με την Υπόσταση του Θεού-Λόγου, δηλαδή με την Θεότητά Του. Γι’ αυτό και ο ιερός Δαμασκηνός γράφει ότι, κοινωνώντας, «αυτής της Ιησού Θεότητος μεταλαμβάνομεν»- μεταλαμβάνουμε δηλαδή την Θεότητα του ίδιου του Θεού.

Οι άνθρωποι και αυτοί συνάγονται προς τον Θεό-Πατέρα, γιατί ολόκληρη η Ευχαριστία, ας μην το ξεχνάμε, είναι η συναγωγή των Πάντων από τον Αρχιερέα Χριστό στον Θεό-Πατέρα. Η γλώσσα των Πατέρων της Εκκλησίας, όσον αφορά την κοινωνία του Σώματος και του Αίματος του Χριστού, είναι πέρα για πέρα, όπως είπαμε, ρεαλιστική. Κοινωνώντας, «συμμιγνυόμαστε» με τον Χριστό, γινόμαστε κι εμείς ο ίδιος ο Χριστός, χωρίς σύγχυση υποστάσεων, φοράμε τον ίδιο τον Χριστό, δεν ενδυόμαστε την στολή του Βασιλιά, αλλά τον ίδιο τον Βασιλιά. Όσον αφορά τους ανθρώπους, υπάρχουν διάφορα επίπεδα όπου ενωνόμαστε με τον άλλο. Η φιλία είναι ένα τέτοιο παράδειγμα- ο φίλος αρχίζει  να αφουγκράζεται τον άλλο, να μοιράζεται τα προβλήματά του, να τον αγαπά μέχρι που στο τέλος μπορεί να δώσει  και την ζωή του για αυτόν. Ένα άλλο παράδειγμα είναι η συζυγία, όπου οι δύο σύζυγοι προχωρούν και σε μία ψυχική σύνδεση, προοδεύουν στην ηθική με την αγάπη και την αλληλοϋποχώρηση, μαθαίνουν να ξεπερνούν τον εγωισμό και οδεύουν σε μια ηθική τελείωση. Η αναλυτική φιλοσοφία δεν έχει μελετήσει καθόλου αυτά τα φαινόμενα, για αυτό και τα υποβιβάζει σε «μορφές συμπεριφοράς». Η Φαινομενολογία είναι πολύ πιο κατάλληλη για την μελέτη αυτών των φαινομένων (βλ. για παράδειγμα το υπέροχο βιβλίο για τον έρωτα του Jean-Luc Marion, «Το ερωτικό φαινόμενο», που καταλήγει στο συμπέρασμα ότι και ο Θεός, μολονότι άσαρκος, μπορεί και αυτός να ερωτευθεί με έναν άρρητο, θεοπρεπή τρόπο).

Το μυστήριο της Ευχαριστίας είναι λοιπόν μια «μείξη»- μια απαράμιλλη ανάμειξη Θεού και ανθρώπου. Με το μυστήριο αυτό γινόμαστε «σύσσωμοι» και «σύναιμοι» Χριστού. Η Ευχαριστία είναι λοιπόν το κατ’ εξοχήν μυστήριο της Εκκλησίας, «μυστήριον συνάξεως», «μυστήριον κοινωνίας». Ενωνόμενοι ο καθένας με τον Χριστό, ενωνόμαστε και μεταξύ μας. Γινόμαστε όλοι «εν». Και αυτό το «εν» δεν είναι απλά, πρέπει να το τονίσουμε αυτό, μια «πνευματική» ή «ηθική» ενότητα, μια συναισθηματική έξαρση, δεν είναι απλά μια ενότητα βιωμάτων, βουλήσεως, αισθημάτων. (σ. 151). Είναι μια οντολογική ενότητα.

Η Ευχαριστία, το μυστήριο αγάπης, είναι, όπως είπαμε, ο Μυστικός Δείπνος, κατά τον οποίον ο Κύριος υπέδειξε στους μαθητές Του την τέλεια αγάπη, όχι μόνο με το δικό Του παράδειγμα («καθώς εγώ ηγάπησα υμάς, ίνα και ημείς αγαπάτε αλλήλους»), αλλά και με το παράδειγμα της αγάπης της ίδιας της Αγίας Τριάδος («καθώς ηγάπησέ με ο Πατήρ, καγώ ηγάπησα υμάς∙ μείνατε εν τη αγάπη τη εμή»). Την εντολή της αγάπης ο Κύριος την ανάγει στο μυστήριο της Αγίας Τριάδος, διότι το μυστήριο αυτό είναι η Αγάπη. Ο π. Φλορόφσκι φθάνει να πει ότι «εις την ενότητα της Καθολικής Εκκλησίας αντικατοπτρίζεται μυστικώς το «ομοούσιον» της Αγίας Τριάδος (σ. 152).

Για να κοινωνήσει κανείς και να ενωθεί αληθινά ο Θεός μαζί με τον άνθρωπο, απαιτείται, λέγει ο π. Φλορόφσκι, κάποια «άσκηση». Όταν ο ψάλτης λέγει «πάσαν την βιωτικήν αποθώμεθα μέριμναν», στην ουσία η Εκκλησία καλεί τους πιστούς να αφήσουν οτιδήποτε γήινο μέσα τους και να αφοσιωθούν στον Θεό. Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι η ίδια η Ευχαριστία είναι που στην πραγματικότητα μας ανακαινίζει και ηθικά. «Εις το λειτουργικόν βίωμα υπάρχει, γράφει ο π. Φλορόφσκι, το πάθος της σιωπής, η δίψα της ησυχίας, η δίψα των κατά μόνας θεωριών, των θείων αναβάσεων… Η οδός προς το  Ποτήριον της Θείας Ευχαριστίας περνάει μέσα από τον σκληρόν αυτοέλεγχον, από την έγκλεισιν εκάστου, με την συνείδησιν ανοικτήν ενώπιον του Θεού, κατά μόνας.» (σ.164). Μετά την Ευχαριστία το Άγιο Πνεύμα, που βρίσκεται πια  μέσα  μας, μας ωθεί σε έργα αγάπης για τον αδελφό. Χάρη στην Ευχαριστία ανοίγει ο δρόμος προς την άσκηση, δηλαδή την αναζήτηση ειρήνης για τον κόσμο.

                                                         **************

Είδαμε λίγα μόνο στοιχεία που αφορούν την «καθολικότητα» της Εκκλησίας μέσα από το Μυστήριο της Ευχαριστίας- την συναγωγή των πάντων προς τον Πατέρα. Και όπως λέγει ο π. Φλορόφσκι, η Μέλλουσα Βασιλεία, όπως μας δείχνει το βιβλίο της Αποκάλυψης, θα είναι μια ατελεύτητη Θεία Λειτουργία,  όπου θα λατρεύεται «το εσφαγμένον Αρνίον».

ΠΗΓΗ: https://www.pemptousia.gr/2025/10/theia-efcharistia-to-mystirio-tis-katholikotitas-tis-ekklisias/

Δεκαπενταύγουστος στα μονοπάτια της πίστης, από το Παγγαίο ως την Ξάνθη

Δεκαπενταύγουστος στα μονοπάτια της πίστης, από το Παγγαίο ως την Ξάνθη: Δύο ιστορικά Μοναστήρια στη βόρεια Ελλάδα, με βαθιές ρίζες στην πνευματική και πολιτιστική ιστορία του τόπου, βρίσκονται στο επίκεντρο λαμπρών εορτασμών κάθε χρόνο τον Δεκαπενταύγουστο

Κυριακή τῶν Ἁγίων Πάντων

 Περί το Συναξάριον της Κυριακής των Αγίων Πάντων και της ορθής αναγνώσεώς του

Σπυρίδων π.Φ. Ασπιώτης MA, MSc, Μαέστρος, Μουσικοπαιδαγωγός, Λειτουργιολόγος

Τὴν Κυριακὴ τῶν Ἁγίων Πάντων, μετὰ τὴν ἀνάγνωση τοῦ Συναξαρίου τῆς ἡμέρας ἐκ τοῦ μηναίου, ἀναγινώσκουμε καὶ τὸ Συναξάριον ἐκ τοῦ Πεντηκοσταρίου. Ἡ ἀναφορὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: «Τῇ σήμερον ἡμέρᾳ, Κυριακῇ μετὰ τὴν Πεντηκοστήν, τὴν τῶν ἁπανταχοῦ τῆς οἰκουμένης ἐν Ἀσίᾳ, Λιβύῃ, καὶ Εὐρώπῃ, Βοῤῥᾷ τε καὶ Νότῳ, Ἁγίων πάντων Ἑορτὴν ἑορτάζομεν».

Στίχοι

Τοῦ Κυρίου μου πάντας ὑμνῶ τοὺς φίλους.

Εἴ τις δὲ μέλλων, εἰς τοὺς πάντας εἰσίτω.

Τὸ Συναξάριον ὁλοκληρώνεται: «Ταῖς τῆς ἀχράντου σου Μητρὸς πρεσβείαις, Χριστὲ ὁ Θεός, καὶ πάντων τῶν ἀπ’ αἰῶνος Ἁγίων σου, ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς, ὡς μόνος ἀγαθὸς καὶ φιλάνθρωπος. Ἀμήν».

Μήπως ἡ κατάληξη μᾶς φαίνεται κάπως ἐκτὸς θέματος; Πῶς γίνεται νὰ κατακλείει ἡ Κυρία Θεοτόκος τὸ Συναξάριον, χωρὶς νὰ ἀναφέρεται; Ἢ μήπως ἀναφέρεται;

Ἂν καὶ ἡ ἀπάντηση εἶναι ἁπλή καὶ ἐμφανής, ἡ σημερινή τακτικὴ τὴν ἀποκρύπτει ἀπὸ τὸ βλέμμα τοῦ ἀναγνώστη, συνεπῶς καὶ ἀπὸ τὰ ὦτα τῶν ἐκκλησιαζομένων.

Στὰ μικρὰ γράμματα τῶν Συναξαρίων ποὺ παρεμβάλλονται μεταξὺ τῶν στίχων καὶ τῆς κατακλεῖδας, ἐκεῖ δηλαδὴ ὅπου καταγράφονται τὰ πραγματικὰ Συναξάρια, οἱ βίοι, τὰ θαύματα, ὁ καθορισμὸς τῶν ἑορτῶν, τὰ ἱστορικὰ γεγονότα ποὺ συνετέλεσαν στὶς ἑορτὲς κ.λπ., εὑρίσκονται συχνὰ ἀπαντήσεις σὲ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται ἀπὸ τὴν περιγραφική, τὴν προβληματική, πολλὲς φορές καὶ βιαστική ἀνάγνωση τοῦ Συναξαρίου τῆς ἡμέρας. Ἰδιαιτέρως δὲ ὅταν ὑπάρχουν καὶ πολλοὶ ἅγιοι, τότε δημιουργεῖται καὶ ἐπιπλέον ἄγχος, μήπως «καθυστερήσουμε»… Φεῦ!

Στὴν τελευταῖα παράγραφο, λοιπόν, τῶν μικρῶν γραμμάτων τοῦ Συναξαρίου τῶν Ἁγίων Πάντων διαβάζουμε: «Ἰστέον δέ, ὡς ἅπαντα νῦν ἑορτάζομεν, ὅσα ἀγαθοδότως ἡγίασε τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον». Νά, ὁ λόγος, γιὰ τὸν ὁποῖο ἐθέσπισε ἡ Ἐκκλησία τὴν ἑορτή τῶν Ἁγίων Πάντων τὴν συγκεκριμένη ἡμέρα, τὴν πρώτη Κυριακὴ μετὰ τὴν Πεντηκοστή! Ἑορτάζουμε «ὅσα ἀγαθοδότως ἡγίασε τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον». Συνδέεται δηλαδή μὲ τὴν Πεντηκοστή. Εἶναι ἄμεσο ἀποτέλεσμα τῶν Χαρισμάτων τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Ἡ παράγραφος συνεχίζει: «Λέγω δὴ τοὺς ὑψηλοτάτους καὶ ἁγιαστικοὺς νόας, τὰ ἐννέα δηλαδὴ τάγματα· τοὺς Προπάτορας καὶ Πατριάρχας· τοὺς Προφήτας, καὶ τοὺς ἱεροὺς Ἀποστόλους· τοὺς Μάρτυρας, καὶ τοὺς Ἱεράρχας· τοὺς Ἱερομάρτυρας καὶ Ὁσιομάρτυρας· τοὺς Ὁσίους, καὶ Δικαίους, καὶ ἁπάσας τῶν ἁγίων Γυναικῶν χορείας, καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας ἀνωνύμους Ἁγίους· μεθ’ ὧν ἔστωσαν καὶ οἱ ἐπιγενησόμενοι». Μὲ τὴν τελευταῖα φράση, ἡ Ἐκκλησία προνοεῖ, ὥστε νὰ περιλαμβάνονται στὴν ἐν λόγῳ ἑορτή καὶ οἱ μεταγενέστεροι τῶν ἀναφερομένων Ἅγιοι!

Καταλήγει δὲ ἡ παράγραφος ὡς ἑξῆς: «Πρὸ δὲ πάντων, καὶ ἐν πᾶσι, καὶ μετὰ πάντων, (ἑορτάζομεν, ἐννοεῖται ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς παραγράφου) τὴν τῶν Ἁγίων Ἁγίαν, τὴν ὑπεραγίαν, καὶ αὐτῶν ὑπερασυγκρίτως κρείττονα τῶν ἀγγελικῶν ταγμάτων, τὴν Κυρίαν ἡμῶν καὶ Δέσποιναν Θεοτόκον, Μαρίαν, τὴν ἀειπάρθενον».

Τέλος, ἔρχεται ἡ κατακλεῖδα: «Ταῖς τῆς ἀχράντου σου Μητρὸς πρεσβείαις…» γιὰ νὰ ὁλοκληρώσει τὴν προαναφερθεῖσα παράγραφο καὶ ἐν συνόλῳ τὸ Συναξάριον.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ἡ ἀναφορὰ τῆς Κυρίας Θεοτόκου στὴν καταληκτικὴ φράση τοῦ Συναξαρίου τῶν Ἁγίων Πάντων δὲν εἶναι ἄσχετη, ὅπως θὰ μποροῦσε νὰ σκεφτεῖ κανεῖς ἢ νὰ ἀναρωτιέται γιατὶ ὑπάρχει ἐκεῖ.

Ὡστόσο, τὴν συγκεκριμένη ἡμέρα ἡ περιγραφικὴ ἀναφορά τοῦ Συναξαρίου (μόνο πρώτη φράση, στίχοι, κατάληξη), δημιουργεῖ πρόβλημα στὴν κατανόηση τοῦ λόγου ἀπὸ τοὺς ἀκροωμένους.

Συνεπῶς, τὴν Κυριακὴ τῶν Ἁγίων Πάντων, μετὰ τὴν ἀνάγνωση τῶν στίχων ἢ –γιὰ τὴ διατήρηση τῆς συνήθους δομῆς προτιμητέον– μετὰ τὴν ἀναφορά «…Ἁγίων πάντων Ἑορτὴν ἑορτάζομεν» ἐπιβάλλεται νὰ ἀναγνωσθεῖ ἡ τελευταῖα παράγραφος τῶν μικρῶν γραμμάτων «Ἰστέον δέ, ὡς ἅπαντα νῦν ἑορτάζομεν…» ἕως τέλους.

Ἐὰν ἐχουν ἀναγνωσθεῖ οἱ στίχοι, προχωροῦμε στὴν καταληκτήρια φράση· ἐὰν δὲν ἔχουν ἀναγνωσθεῖ οἱ στίχοι, ἐπιστρέφουμε στὴν ἀνἀγνωσή τους καὶ ἀκολούθως κατακλείουμε «Ταῖς τῆς ἀχράντου σου Μητρὸς πρεσβείαις […] ἀγαθὸς καὶ φιλάνθρωπος. Ἀμήν».

Χωρίς νὰ προστίθεται οὐσιαστικὴ καθυστέρηση στὴν ἀκολουθία, μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο ἐπιτυγχάνεται:

α) ἡ ἀκρόαση καὶ ἐπίγνωση περὶ τὴν Ἑορτὴ ἀπὸ τὸν ἁπλὸ πιστό, ὁ ὁποῖος συχνὰ δὲν γνωρίζει ἐπακριβῶς τὶ ἢ ποιὸς ἑορτάζει,

β) ἡ ὁμαλὴ καὶ χωρίς συντακτικὰ καὶ ἐννοιολογικὰ προβλήματα συνέχεια τοῦ Συναξαρίου, γιὰ τοὺς «ἐν ἐπιγνώσει ὑμνοῦντας» τὸ Ἁγιον ὄνομα τοῦ Κυρίου.

Μὲ βάση τὰ ἀνωτέρω εἶτε οἱ ψάλτες εἶτε οἱ ἱερεῖς ἀς φροντίσουν τὴν ἀνάγνωση τοῦ Συναξαρίου τῶν Ἁγίων Πάντων κατὰ τὴν προαναφερθεῖσα Τάξη.

Ἐν κατακλείδι, νὰ σημειωθεῖ ὅτι ἡ ἑορτὴ «πρὸ πάντων, καὶ ἐν πᾶσι, καὶ μετὰ πάντων» τῆς Κυρίας Θεοτόκου, εἶναι ἀκριβῶς ὁ λόγος γιὰ τὸν ὁποῖο τὰ Τυπικὰ ὁρίζουν τὴν Κυριακὴ τῶν Ἁγίων Πάντων (καὶ μόνο κατ’ αὐτήν –ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα), Καταβασίες «Ανοίξω τὸ στόμα μου».

 

Ο Σπυρίδων π.Φ. Ασπιώτης MA, MSc, είναι μαέστρος, μουσικοπαιδαγωγός και λειτουργιολόγος.

ΠΗΓΗ: https://www.pemptousia.gr/