Επέτειος 52 χρόνων από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο

Επέτειος 52 χρόνων από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο: «Δεν ξεχνούμε, επαγρυπνούμε», το μήνυμα Μητσοτάκη

Η Ελένης η Δασκάλα ἀπό τόν Πόντο!!!

  

Η Δασκάλα της Παράγκας

 

 Την έλεγαν Κυρά-Ελένη. Στον Πόντο ήταν δασκάλα στο Παρθεναγωγείο της Τραπεζούντας. Είχε τελειώσει το Αρσάκειο. Μιλούσε ελληνικά, γαλλικά, και ποντιακά.

Στην Ελλάδα έγινε εργάτρια στο καπνομάγαζο. 14 ώρες τη μέρα να διαλέγει φύλλα καπνού. Τα δάχτυλα κίτρινα, τα μάτια θολά από τη σκόνη.

Αλλά το βράδυ… το βράδυ γινόταν πάλι δασκάλα.

Η παράγκα της ήταν 3x3. Χώμα, για πάτωμα. Τενεκές, για σκεπή. Στον τοίχο είχε καρφώσει ένα μαυροπίνακα - ένα κομμάτι ξύλο βαμμένο με κάρβουνο. Κάθε απόγευμα, στις 6, χτυπούσε μια κατσαρόλα. Το «κουδούνι»· και έρχονταν, 40 παιδιά, ξυπόλητα, με κουρελιασμένα ρούχα, παιδιά που το πρωί πουλούσαν κουλούρια στο λιμάνι, που μάζευαν κάρβουνα από τις γραμμές του τρένου.

Δεν είχαν τετράδια. Έγραφαν πάνω σε παλιά χαρτιά από το καπνομάγαζο. Δεν είχαν μολύβια. Έγραφαν με κάρβουνο.

Δεν είχαν βιβλία. Είχε ένα. Το Αναγνωστικό της Α’ Δημοτικού. Το είχε σώσει από τον Πόντο. Το φύλαγε στο στήθος της, μαζί με την εικόνα.

«Τί μάθημα έχουμε σήμερα, κυρία;» ρώτησε ο μικρός ο Λάζαρος. 9 χρονών. Ο πατέρας του πέθανε από τύφο το 1923.

«Σήμερα θα μάθουμε τη λέξη “Πατρίδα”, Λάζαρε», είπε η Ελένη.

Έγραψε στον μαυροπίνακα με το κάρβουνο:

Π – Α – Τ – Ρ – Ι – Δ – Α

 

«Ξέρετε τι είναι η πατρίδα;» ρώτησε.

Σιωπή. Τα παιδιά κοιτάχτηκαν.

«Η Ελλάδα;» είπε δειλά ένα κοριτσάκι.

Η Ελένη χαμογέλασε. Τα μάτια της βούρκωσαν.

«Όχι, Μαρίκα μου. Η πατρίδα είναι εκεί που σε θάβουν. Ο παππούς σου είναι θαμμένος στον Πόντο. Άρα ο Πόντος είναι πατρίδα. Η μάνα σου είναι θαμμένη εδώ, στη Δραπετσώνα. Άρα και η Ελλάδα είναι πατρίδα. Εμείς, παιδιά μου, έχουμε δύο πατρίδες και πρέπει να τις τιμήσουμε και τις δύο.»

Έμαθαν να γράφουν. Έμαθαν να διαβάζουν. Έμαθαν την ιστορία του ’21. Αλλά κάθε Παρασκευή, η Ελένη τους έλεγε και μια ιστορία από τον Πόντο. Για τη Σουμελά. Για τον Διγενή. Για την Κερασούντα.

«Για να μην ξεχάσετε», έλεγε. «Γιατί αν ξεχάσετε, πεθαίνετε δεύτερη φορά.»

 

Το 1932 ήρθε ο Επιθεωρητής από το Υπουργείο.

«Ποια είστε εσείς που κάνετε μάθημα χωρίς άδεια;» φώναξε. «Αυτό είναι παράνομο!»

Η Ελένη σηκώθηκε. 35 χρονών, αλλά φαινόταν 50. Από την κούραση.

«Κύριε Επιθεωρητά», είπε ήρεμα. «Εγώ τελείωσα το Αρσάκειο Τραπεζούντας. Έχω δίπλωμα. Αν θέλετε, σας το δείχνω.»

Του έδωσε ένα χαρτί κιτρινισμένο, διπλωμένο στα τέσσερα.

Ο Επιθεωρητής το διάβασε. Κοίταξε τα 40 παιδιά, ξυπόλητα, πεινασμένα αλλά να γράφουν «Ελευθερία» στον μαυροπίνακα.

Έσκυψε το κεφάλι.

«Συνεχίστε, κυρία», είπε μόνο και έφυγε.

Την άλλη εβδομάδα ήρθαν 5 τετράδια από το Υπουργείο. Και 5 μολύβια.

Το 1950, η παράγκα έγινε διώροφο σχολείο. Το 1^ο Δημοτικό Δραπετσώνας.

Στα εγκαίνια, ο Δήμαρχος φώναξε: «Κυρά-Ελένη, ελάτε να κόψετε την κορδέλα!»

Ήταν 60 χρονών. Με άσπρα μαλλιά. Τα χέρια της ακόμα κίτρινα από τον καπνό.

Έκοψε την κορδέλα και έκλαψε.

Από τα 40 παιδιά της παράγκας, τα 22 τελείωσαν το Γυμνάσιο. Τα 8 έγιναν δάσκαλοι. Ο Λάζαρος έγινε γιατρός. Η Μαρίκα έγινε νοσοκόμα.

Στο γραφείο της, μέχρι που πέθανε το 1978, είχε τον μαυροπίνακα. Το ξύλο με το κάρβουνο και από κάτω έγραφε: «Πατρίδα είναι εκεί που σε θάβουν και εκεί που σε μαθαίνουν γράμματα.»

Αυτές ήταν οι γυναίκες του Πόντου.

Δούλευαν σαν σκλάβες το πρωί. Και το βράδυ άναβαν το φως της γνώσης.

Γιατί ήξεραν:

 «Ο αμόρφωτος σκύβει. Ο γραμματιζούμενος δεν σκύβει ποτέ.»

Μεσολλόγγι – Πομπή: 200 χρόνια

Μεσολλόγγι – Πομπή: 200 χρόνια: Γράφει η Γεωργία Μπιτάκου

Ιωάννης Μακρυγιάννης: Σαν σήμερα το 1864 πέθανε η ηγετική μορφή της Ελληνικής Επανάστασης

Ιωάννης Μακρυγιάννης: Σαν σήμερα το 1864 πέθανε η ηγετική μορφή της Ελληνικής Επανάστασης: Η επαναστατική και πολιτική δράση του Ιωάννη Μακρυγιάννη

Ἔξοδος του Μεσολογγίου

Στην Ελλάδα το αριστούργημα του Ντελακρουά: Ο πίνακας θα εκτεθεί έως τον Νοέμβριο, στο Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο, στο Μεσολόγγι

Γρηγόριος Αὐξεντίου

 

 Ὁ Σταυραετός τοῦ Μαχαιρᾶ

 

Η ανωτέρω φωτογραφία αυτή τραβήχτηκε τον Μάρτιο του 1956 από τον 16χρονο Κώστα Πισσαρίδη, στην ταράτσα της οικίας του Παπαχριστόδουλου στον Αγρό, με τα ράσα και τα γυαλιά μυωπίας του ιδίου. Σκοπός της φωτογράφησης ήταν η έκδοση ψεύτικης ταυτότητας κατά την παραμονή του στο μοναστήρι του Μαχαιρά την περίοδο που ανάρρωνε από εγχείρηση σκωληκοειδίτιδας (Μάρτης-Ιούνης 1956). Παρά την εντολή του Αυξεντίου να καταστραφούν τα αρνητικά της φωτογραφίας με το πέρας της αποστολής, ο Κώστας Πισσαρίδης φύλαξε τα αρνητικά και τα αποκάλυψε μετά το τέλος του Αγώνα. Η φωτογραφία αυτή έχει ψηφιοποιηθεί από τα αρνητικά που μας παραχώρησε η κόρη του Κώστα Πισσαρίδη, Γιαννούλα τον περασμένο χρόνο στον Αγρό.

Γράφει ὁ Κώστας Πρωτοπαπάς, Πολιτικὸς Ἐπιστήμων

 

«Ἀρκετά δίδαξα μέχρι τώρα στά παλληκάρια μου, πῶς νά κρατᾶνε τά ὄπλα καί νά πολεμοῦν. Καιρός εἶναι νά τούς δείξω καί πῶς νά πεθαίνουν»!

Μέ αἰσθήματα ἰδιαίτερης συγκίνησης, μνημονεύουμε καί τιμοῦμε σήμερα, ὅλοι μας, ὁ ἁπανταχοῦ τῆς γῆς Ἑλληνισμός, τόν ἥρωα τῶν ἡρώων, τόν μέγιστο ἀπό τούς μεγάλους, τόν Ἀθάνατο Ὑπαρχηγό τοῦ Ἐθνικοαπελευθερωτικοῦ Ἀγώνα τῆς Ε.Ο.Κ.Α. 1955-1959, τόν Σταυραετό τοῦ Μαχαιρά, Γρηγόρη Αὐξεντίου. Καί εἶναι ἡ τέτοια μνημόνευση-ἀναφορά, ἕνα ἀφάνταστα πολύ μικρό δεῖγμα, ἔναντί της, ἐπίσης, ἀφάνταστα πολύ μεγάλης ὀφειλῆς μας πρός αὐτόν, πρός τόν ἀδελφό Γρηγόρη, πρός τόν Γρηγόρη Αὐξεντίου τῆς Κύπρου μας, ἀλλά καί τοῦ σύνολου Ἑλληνισμοῦ, ὁ ὁποῖος, ἀπόλυτα δικαιολογημένα, ἀποτελεῖ τό καταστάλαγμα τοῦ προαιώνιου προγονικοῦ κλέους καί ἐσαεί θά ἐνσαρκώνει τόν πόθο τοῦ λαοῦ μας γιά ἐλευθερία καί δικαίωση.

Σημειώνουμε, ὅτι, τό νά ἐπιδιώξει κανείς, νά μνημονεύσει καί νά τιμήσει τόν Γρηγόρη Αὐξεντίου, ἀναμφίβολα δέν εἶναι εὔκολο ἐγχείρημα. Ἡ εὐθύνη γιά κάτι τέτοιο εἶναι ἀπροσδιόριστα πολύ μεγάλη. Γιά τόν «Ζῆδρο» τῆς Ε.Ο.Κ.Α., ἐπαρκέστερα ἀπό ὅλους μας, ἡ Ἱστορία τῆς μαρτυρικῆς μας νήσου, ἔχει ἀποδώσει, κατά τόν πλέον ἀψεγάδιαστο τρόπο τά πρέποντα καί τά ἁρμόζοντα, καί, ἀσφαλῶς, δίκαια καί ἐπάξια, τόν ἔχει κατατάξει, ἀφοῦ ὑπερασπίστηκε μέχρις ἐσχάτων τή γενέθλια-πατρώα τούτη γῆ, στό πάνθεον τῶν Ἀθανάτων της. Γι’ αὐτό καί ὁ Σταυραετός τοῦ Μαχαιρά, ἀποτελεῖ, χωρίς τόν παραμικρό ἐνδοιασμό, μία ὁλοζώντανη Ἱστορία, μία ὁλοζώντανη ἐθνική κιβωτό.

Παρά τό γεγονός ὅτι δέν ἦταν, καί ἀσφαλῶς δέν εἶναι στίς προθέσεις μου, νά ἐξιστορίσω τή ζωή, τό φωτοβόλο ἔργο καί τό μεγαλεῖο της θυσίας τοῦ Ὑπαρχηγοῦ τῆς Ε.Ο.Κ.Α.  -προσωπικά αἰσθάνομαι πολύ ἀδύναμος γιά κάτι τέτοιο-  ἐντούτοις, ταπεινά, καί μέ πολλή διάκριση, κλείνοντας εὐλαβικά τό γόνυ καί καταθέτοντας, μέ δέος, τά μυρίπνοα ἄνθη τῆς ἀγάπης, τῆς ἐκτίμησης καί τοῦ σεβασμοῦ μου στήν ἱερή του θυσία, σταχυολογῶ, τά λίγα πιό κάτω, ἀπαύγασμα τῆς μεγάλης καί ὑπέρλαμπρης παρακαταθήκης, τῆς ἀνυπέρβλητης ἐθνικῆς κληρονομιᾶς, πού ὁ Γρηγόρης Αὐξεντίου μᾶς κατέλειπε ἀπό τότε, μέσα ἀπό τό πυρπολημένο, ἀλλά ἀέναο κρησφύγετό του στά βουνά τοῦ Μαχαιρά.

Μέσα, λοιπόν, ἀπό τούς ἐθνικούς θησαυρούς, πού ὁ Γρηγόρης μᾶς κληροδότησε, καί ἔχοντας ὑπόψη τό ἱστορικό ἀξίωμα ὅτι οἱ θύμησες καί οἱ ἱστορικές μνῆμες, σέ κάθε περίπτωση, διδάσκουν ἀπό τό παρελθόν, φωτίζουν τό παρόν καί καθοδηγοῦν τό μέλλον, ἐπιτακτικό προβάλλει τό δικό μας πελώριο χρέος. Χρέος ὀφειλόμενο, τόσο ἔναντι τῶν προγόνων μας  -καί ἀδιαμφισβήτητα ἔναντι καί τοῦ Σταυραετοῦ τοῦ Μαχαιρά- ὅσο καί ἔναντι τῶν ἐπιγόνων μας. Πενήντα πέντε χρόνια ἀπό τήν ἀφθάστου ἠρωϊσμοῦ καί ἐθελούσια θυσία του καί τριάντα οκτώ, σχεδόν χρόνια, ἀπό τή συμφορά τοῦ 1974, ἡ Πατρίδα μᾶς ἐξακολουθεῖ νά διέρχεται κρίσιμες ὧρες, θά λέγαμε τίς κρισιμότερες στή μακραίωνη ἱστορική της διαδρομή, ἀφοῦ, ἀναντίλεκτα, θανάσιμος εἶναι ὁ κίνδυνος γιά τήν ἐθνικοθρησκευτική μᾶς ἐπιβίωση, ὡς Κυπριακός Ἑλληνισμός, στή γῆ τούτη τῶν μακαριστῶν πατέρων μας. Ποιό εἶναι, ὡς ἀποτέλεσμα τῶν ἐθνικῶν ἐπιταγῶν, ποῦ ἀτόφιες μας παρέδωσε ὁ Γρηγόρης Αὐξεντίου, τό χρέος μας πρός τήν Πατρίδα;

Ἡγεσία καί λαός, λαός καί Ἡγεσία, ὅλοι μαζί, ἀναλογιζόμενοι τό τεράστιο ἐθνικό μας χρέος, θά πρέπει νά πορευθοῦμε τό δρόμο τῆς τιμῆς καί τοῦ καθήκοντος, ἀλλά καί τῆς ἐθνικῆς ὑπερηφάνειας καί ἀξιοπρέπειας. Τό ἐπιβάλλει ἡ Ἱστορία μας καί τό ἐπιτάσσει ἡ κρισιμότητα τῶν στιγμῶν. Ὁ Ὑπαρχηγός τῆς Ε.Ο.Κ.Α. ἀποτελεῖ, καί ἐσαεί θά ἀποτελεῖ, γιά ὅλους ἐμᾶς σήμερα, ἀλλά καί γιά τίς ἐπερχόμενες, τίς μέλλουσες γενιές, τόν διαχρονικό καθοδηγητικό φάρο. Γιά πέντε καί πλέον δεκαετίες, ἐμπνέει, διδάσκει καί καθοδηγεῖ τόν Κυπριακό Ἑλληνισμό, ἀλλά καί μεταλαμπαδεύει, ἀπό τότε, μέσα ἀπό τό ἠρωϊκό ὁλοκαύτωμά του στό πανίερο καί περιώνυμο κρησφύγετό του, τήν ἀτελεύτητη ἀγάπη, πού πρέπει νά συνέχει τόν κάθε ἕνα ξεχωριστά, ἀλλά καί ὅλους μαζί, πρός τήν Πατρίδα μας. Ἦταν, εἶναι καί θά εἶναι, ἀποδεδειγμένα, ἡ καλύτερη πυξίδα φωτός, ὁ πιό ἀσφαλής ὁδοδείκτης, προκειμένου νά βαδίσουμε τήν τιμημένη πορεία τῆς ἔνδοξης τρισχιλιετοῦς καί πλέον Ἱστορίας μας. Οἱ πράξεις καί οἱ ἐνέργειές μας, ἄν θέλουμε  -καί ἀσφαλῶς πρέπει νά θέλουμε-  νά ἐπιτευχθεῖ ἡ ἀπελευθέρωση καί ἡ ἀνάκτηση τῶν ἱερῶν καί τῶν ὁσίων μας, τῶν βωμῶν καί τῶν πατρογονικῶν μας ἑστιῶν καί γενικά ἡ δικαίωση τῆς Πατρίδος μας καί τοῦ λαοῦ μας, τότε μόνο θά ἀποκτήσουν φερεγγυότητα, ἐάν ἰχνηλατήσουμε μέ δέος, τά ἀλήστου μνήμης πεπραγμένα τοῦ Σταυραετοῦ τοῦ Μαχαιρά, ὁ ὁποῖος καί ἀποτελεῖ τήν πιό γνήσια καί αὐθεντική ἔκφραση τοῦ Ἕλληνα πατριώτη.

Οἱ Ἄγγλοι ἀποικιοκράτες, ἀγνοοῦσαν οἱ ἀφελεῖς, ὅτι ὁ Γρηγόρης Αὐξεντίου, ἦταν, εἶναι καί θά εἶναι ἔπαλξη ἀπυρόβλητη καί πυρφόρα, ἰδεῶδες καί ἰδανικό, λάβαρο καί σημαία. Αὐτοί ἀγνοοῦσαν, ἄς τόν ἀξιοποιήσουμε, λοιπόν, ἐμεῖς, πού εἶναι καί δικός μας! Δέν γνώριζαν, οἱ ἀνιστόρητοι, ὅτι ὁ Ἀθάνατος Σταυραετός τοῦ Μαχαιρά, δέν ἦταν μόνο χθές, ἀλλά εἶναι καί σήμερα, καί θά εἶναι καί αὔριο, ὅτι ἦταν παρελθόν, ἀλλά εἶναι καί παρόν, καί θά εἶναι καί μέλλον, ὅτι ἦταν, εἶναι, καί θά εἶναι, ὁλάκερη σχολή καί ἐθνική κιβωτός καί ἑστία. Αὐτοί δέν γνώριζαν, ἄς τόν ἀξιοποιήσουμε, λοιπόν, ἐμεῖς! Δέν μποροῦσαν νά ἀντιληφθοῦν οἱ ἀμαθεῖς, ὅτι ὁ Ὑπαρχηγός τῆς Ε.Ο.Κ.Α., ἦταν, εἶναι, καί θά παραμείνει, φλόγα πού δέ σβήνει, δάδα πού δέν ἀναλίσκεται, πυρσός πού αὐτοτροφοδοτεῖται καί Ἱστορία πολύ μεγάλη. Αὐτοί ἤσαν ἀμαθεῖς, ἄς τόν ἀξιοποιήσουμε, λοιπόν, ἐμεῖς! Καί γιά νά τόν ἀξιοποιήσουμε, ὅπως καί ὅσο πρέπει, γιά τό καλό της Πατρίδος μας καί τοῦ μαρτυρικοῦ λαοῦ μας, ἐπιβάλλεται νά μή λησμονήσουμε, ποτέ, τό σκοπό τῆς θυσίας του. Καί γιά νά μήν ἀποδειχθοῦμε, ὅμως, ποτέ, ἐπιλήσμονές του σκοποῦ τῆς θυσίας του,

Ἄς πάρουμε μία σταγόνα ἀπό τό αἷμα του

γιά νά καθαρίσουμε τό δικό μας.

Ἄς πάρουμε μία σταγόνα ἀπό τό αἷμα του

γιά νά μπολιάσουμε τό δικό μας.

Ἄς πάρουμε τήν τελευταία του ἐκπνοή

γιά νά ἔχουμε ὀξυγόνο, νά ἀναπνέουμε χιλιάδες χρόνια.

Ἄς πάρουμε τίς τελευταῖες του λέξεις

γιά νά ἔχουμε νά τραγουδᾶμε

ἀνεξάντλητα ἐμβατήρια γιά τή λευτεριά!

 Ὅσοι πιστοί, λοιπόν, στό ἐθνικό τοῦτο προσκλητήριο τοῦ ἱστορικοῦ χρέους, ἀπόρροια τοῦ ἀρχέγονου, ἀλλά καί τοῦ νεώτερου προγονικοῦ κλέους. Τό ὀφείλουμε στήν ἀπό αἰῶνες τώρα μεγάλη στρατιά ὅλων ἐκείνων -ἰδιαίτερα, δέ, στόν ἠρωομάρτυρα Σταυραετό τοῦ Μαχαιρά, τοῦ ὁποίου τήν ἱερή μνήμη τιμοῦμε σήμερα- οἱ ὁποῖοι πότισαν μέ τό ἄλικο καί καθαγιασμένο αἷμα τούς τό ἀμάραντο δένδρο τῆς κυπριακῆς ἐλευθερίας. Αἷμα, πού ἔγινε λίπασμα, καί λιπαίνει τήν πατρώα τούτη καί μαρτυρική γῆ.

Εὐχόμαστε, ὁ Κύριος της Δικαιοσύνης Χριστός, τοῦ Ὁποίου, σύντομα, θά ζήσουμε τή Σταυρική θυσία, ἀλλά, προπάντων, θά γιορτάσουμε τή θριαμβευτική Ἀνάσταση, νά δώσει, ὥστε, ἡ ἅγια καί εὐλογημένη ἡμέρα τῆς ἐθνικῆς λυτρώσεως, τῆς λυτρώσεως τῶν ἐθνικῶν παθῶν τοῦ Κυπριακοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἡ ἡμέρα τῆς ἀνεκλάλητης χαρᾶς τῶν κυπριακῶν ἐλευθερίων, νά μήν ἀργήσει. Θά εἶναι τό ἄγγελμα τοῦτο, τό καλύτερο μνημόσυνο πρός τόν Ἀθάνατο Ὑπαρχηγό τῆς Ε.Ο.Κ.Α. τόν Σταυραετό τοῦ Μαχαιρά, τόν Γρηγόρη Αὐξεντίου, τόν Γρηγόρη τῶν Πανελλήνων. Ὁ Θεός ἔστω βοηθός!

ΠΗΓΗ: https://enromiosini.gr/arthrografia/26imera-mnimis-ayjentioy/

Σαν σήμερα το 1803 οι Σουλιώτισσες χορεύουν τον θρυλικό χορό του Ζαλόγγου

Σαν σήμερα το 1803 οι Σουλιώτισσες χορεύουν τον θρυλικό χορό του Ζαλόγγου: Το Ζάλογγο με τα χρόνια μεταβλήθηκε σε σύμβολο ηρωισμού και αυτοθυσίας

Παναγιώτης Καραΐσκος: Από τους «σκοτεινούς» δρόμους του εθισμού στο «φως» του αθλητισμού

Παναγιώτης Καραΐσκος: Από τους «σκοτεινούς» δρόμους του εθισμού στο «φως» του αθλητισμού: Ο νικητής του Μαραθωνίου της Αθήνας νίκησε τους δαίμονες του εθισμού και δείχνει ότι η προσπάθεια και η πίστη στη ζωή μπορούν να αλλάξουν τα πάντα

Anubis K9: Τα Μαλινουά που εντοπίζουν νεκρούς και εξιχνιάζουν υποθέσεις

ΛΕΒΕΝΤΙΑ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΕΛΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 28ΗΣ ΟΚΤΩΒΡΙ...

28η Οκτωβρίου 1940: Για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νέοι

28η Οκτωβρίου 1940: Για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νέοι: Παρακολουθήστε το ιστορικό ντοκιμαντέρ του Ζougla.gr με τίτλο «Οι βασανιστικές μνήμες από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης» …

Άγγελος Τερζάκης: «Πόλεμος! Οι Ιταλοί εισβάλλουν»

Άγγελος Τερζάκης: «Πόλεμος! Οι Ιταλοί εισβάλλουν»: Τι έγραψε για τα γεγονότα που σημάδεψαν το πρωινό της 28ης Οκτωβρίου 1940

Γιώργος Σεφέρης: Μια φωνή μέσα από το τηλέφωνο με ξύπνησε: «Έχουμε πόλεμο»

Γιώργος Σεφέρης: Μια φωνή μέσα από το τηλέφωνο με ξύπνησε: «Έχουμε πόλεμο»: Ο Νομπελίστας ποιητής μας περιγράφει πώς έζησε τα γεγονότα και την κήρυξη της χώρας σε εμπόλεμη κατάσταση από τη θέση του προϊσταμένου της Διεύθυνσης Εξωτερικού Τύπου στο αντίστοιχο Υπουργείο

Ποιοι ηθοποιοί και ποιητές πολέμησαν το 1940

Ποιοι ηθοποιοί και ποιητές πολέμησαν το 1940: Οι άνθρωποι της τέχνης που έδωσαν το «παρών» στον ελληνοϊταλικό πόλεμο - Πολύ γνωστά ονόματα του Θεάτρου και του Κινηματογράφου

Το κλείσιμο της συναυλίας για την Σοφία Βέμπο στο Παλλάς και το encore "...

11 Οκτωβρίου 1822: Η τουρκική απόβαση στη Μύκονο

11 Οκτωβρίου 1822: Η τουρκική απόβαση στη Μύκονο: Αλγερινοί πειρατές και τουρκικά στρατεύματα επιχειρούν απόβαση στη Μύκονο. Οι γενναίοι Μυκονιάτες, με επικεφαλής τη Μαντώ Μαυρογένους, αποκρούουν την επίθεση και τους ρίχνουν στη θάλασσα

Μενδώνη από Βαρκελώνη: «Χωρίς τον πολιτισμό, δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη κλιματική λύση»

Μενδώνη από Βαρκελώνη: «Χωρίς τον πολιτισμό, δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη κλιματική λύση»: Στην παρέμβασή της, η Λίνα Μενδώνη τόνισε ότι «ο πολιτισμός αποτελεί ουσιώδη και απαραίτητο πυλώνα της παγκόσμιας απάντησης στην κλιματική κρίση»

Ο ήρωας που βούτηξε στον Άραχθο για να σώσει τα δύο παιδιά

Ο ήρωας που βούτηξε στον Άραχθο για να σώσει τα δύο παιδιά: Έβαλε τα κλάματα μιλώντας στους δημοσιογράφους - «Σκεφτόμουν τα παιδιά μου» - Μάχη δίνουν οι γιατροί στο νοσοκομείο του Ρίου για να σταθεροποιήσουν τον 14χρονο και τον 15χρονο

Υπουργείο Πολιτισμού: 200 χρόνια, από την Έξοδο του Μεσολογγίου (1826–2026)

Υπουργείο Πολιτισμού: 200 χρόνια, από την Έξοδο του Μεσολογγίου (1826–2026): Η Έξοδος αποτελεί ένα από τα κορυφαία τραγικά γεγονότα που καθόρισαν την πορεία της Ελληνικής Επανάστασης

Οι Αιγαιομάχοι της Ικαρίας.

 Χρυσόστομος Φουντούλης, Οι Αιγαιομάχοι της Ικαρίας. Κωνσταντίνος Ι. Μυριανθόπουλος - Ίων Δραγούμης: Τεκμήρια της κοινής τους δράσης για την απελευθέρωση της Ικαρίας (1912), πρόλογος: Ηλίας Χ. Φουντούλης, Χρονικό, Αθήνα 2024, 328 σελ. 328 Γράφει ὁ Γιάννης ΔασκαρόληςΠρώτη δημοσίευση::https://booksjournal.gr/kritikes/istoria/5058-o-ion-dragoymis-stin-ikaria)

 Ο ιταλοτουρκικός πόλεμος του 1912, η κατάληψη των Δωδεκανήσων από τους Ιταλούς και η απόλυτη επικράτηση του ιταλικού στόλου στη νοτιοανατολική Μεσόγειο δημιούργησε μια νέα δυναμική εξελίξεων στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου που βρίσκονταν ακόμη υπό την κατοχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Αφενός υπήρχε πλέον η δυνατότητα επανάστασης των ελλήνων κατοίκων τους χωρίς το φόβο της άμεσης τουρκικής επέμβασης. Αφετέρου όμως υπήρχε ο φόβος της ιταλικής εμπλοκής που σαφώς περιέπλεκε την κατάσταση και μπορούσε να δημιουργήσει δυσάρεστα τετελεσμένα για το καθεστώς κυριαρχίας τους.

Σε αυτόν τον ιστορικό καμβά, στο μεταίχμιο δύο περιόδων για τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, εκτυλίσσεται η μελέτη του Χρυσόστομου Φουντούλη με κύριο θέμα την προετοιμασία και την τελική εκδήλωση της επανάστασης στην Ικαρία την 17η Ιουλίου 1912, που οδήγησε στην ένωση της νήσου με την Ελλάδα λίγους μήνες μετά το τέλος του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου. Και κάπου εδώ ξεκινούν οι εκπλήξεις:

Κύριος οργανωτής της επανάστασης αυτής από τη μεριά της ελληνικής κυβέρνησης ήταν ο Ίων Δραγούμης, διπλωμάτης του υπουργείου Εξωτερικών εκείνη την εποχή. Αλλά εκπρόσωπός του στο πεδίο δεν ήταν κάποιος ντόπιος Ικαριώτης, όπως εύλογα θα περίμενε κανείς, αλλά ο κύπριος φιλόλογος, νομικός και θεολόγος, Κωνσταντίνος Ι. Μυριανθόπουλος. Η μελέτη λοιπόν παρακολουθεί την αλληλουχία των γεγονότων μέσα από τις επιστολές που αντάλλαξαν οι δύο «αιγαιομάχοι» (να ένας νέος δόκιμος ιστορικός όρος που εισάγει ο Χρυσόστομος Φουντούλης), τις οποίες για πρώτη φορά φέρνει στο φως της δημοσιότητας ο συγγραφέας.

Ο εμψυχωτής της επανάστασης

Μέσα από τις επιστολές του αλλά και πολλά τεκμήρια που έρχονται για πρώτη φορά στο φως, αναδύεται ο λόγιος Κωνσταντίνος Ι. Μυριανθόπουλος ως μια ευγενική μορφή, ένας μορφωμένος ιδεαλιστής, ειλικρινής έλληνας πατριώτης που συγκινούσε τους υπόδουλους Ικαριώτες όταν επί ώρα τους μιλούσε για την Ελλάδα από στήθους. Ο κύπριος πατριώτης θυσίασε προσωρινά τη δικηγορική του καριέρα στην Κύπρο, αφήνοντας τη σύζυγό του έγκυο για να μεταβεί στην Ικαρία ως μυστικός εκπρόσωπος της ελληνικής κυβέρνησης το 1912, λογοδοτώντας απευθείας στον Δραγούμη, ενώ ενήμεροι ως προς αυτό ήταν και ο υπουργός Εξωτερικών Λάμπρος Κορομηλάς, όπως και ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος. Ήδη ο Μυριανθόπουλος είχε υπηρετήσει ως επιθεωρητής εκπαίδευσης στην Ικαρία την περίοδο 1908 - 1911 και είχε οργανώσει μυστική διδασκαλία εθνικής θεματολογίας σε όλα τα σχολεία της με βασικό εγχειρίδιο την ιστορία της Επανάστασης του 1821. Η διδασκαλία του μαθήματος γινόταν με συνωμοτικό τρόπο, κυριολεκτικά κάτω από την μύτη των τουρκικών αρχών, με πολλές προφυλάξεις, όπως περιγράφει ο Μυριανθόπουλος στις επιστολές του προς τον Δραγούμη.

Μέσα από τις επιστολές του Μυριανθόπουλου, που ο Φουντούλης έχει μεταγράψει στην πολυτονική αρχική μορφή τους, ζωντανεύει όλη η ιστορία της ικαριακής επανάστασης του 1912. Παράλληλα, ζωντανεύουν οι βασικοί τοπικοί εμψυχωτές της επανάστασης: ο ιατρός Ιωάννης Μαλλαχίας, ο Χ. Παμφίλης, ο Γεώργιος Φουντούλης (παππούς του συγγραφέα), ο Ζαχαρίας Καπνιστός, ο Ζαχαρίας Μωραΐτης, ο αυτοσχέδιος οπλαρχηγός παπα-Κωνσταντίνος Κουλουλίας, ο μακεδονομάχος επαναστάτης της  Ικαρίας, της Σάμου και της Βορείου Ηπείρου Ευάγγελος Κουκουδέας (τα βιογραφικά στοιχεία του οποίου έχουν ολότελα χαθεί μέσα στον αιώνα που πέρασε) και πολλοί άλλοι. Αυτό που επίσης αναμφίβολα εντυπωσιάζει είναι η πολυκεντρική συνεργασία προσωπικοτήτων από όλες τις γωνιές του ελληνισμού για την υποστήριξη της ικαριακής επανάστασης: ο διπλωμάτης, Αθηναίος που κατάγεται από το Βογατσικό της Μακεδονίας, ο οπλαρχηγός από την Πελοπόννησο, ο κύριος αγγελιοφόρος-εμψυχωτής από την Κύπρο πλαισιώνουν τους ντόπιους για να κινήσουν προς την επανάσταση και την ελευθερία.

Εδώ πρέπει να πούμε ότι η παράθεση των επιστολών δεν γίνεται με ξερό τρόπο. Αντιθέτως, ο Φουντούλης, με αναλυτικά του σημειώματα έπειτα από κάθε επιστολή, δίνει το ιστορικό πλαίσιο, επεξηγεί και αποσαφηνίζει σκοτεινά ή μπερδεμένα σημεία τους, αποκρυπτογραφεί λεπτομέρειες (λ.χ., ότι ο Δραγούμης υπογράφει τις επιστολές του με το όνομα Ιωαννίκιος με έναν σταυρό μπροστά,  σαν η επιστολή να προέρχεται από κάποιον ιερωμένο. Ο Φουντούλης εξηγεί ότι έτσι προσφωνούσε σε επιστολές στον Μακεδονικό Αγώνα ο μητροπολίτης Δράμας Χρυσόστομος τον Δραγούμη, και αυτός υιοθετεί τώρα το όνομα για συνωμοτικούς λόγους).

Κατά την περίοδο αυτή, ο Δραγούμης εργάζεται μυστικά και για την ιδέα της συνεννόησης των εθνοτήτων με την Οργάνωση Κωνσταντινουπόλεως (1908-1912) αλλά και για την υπόθεση της Βορείου Ηπείρου (συνεννοήσεις με τον Σπύρο Σπυρομήλιο και άλλους).

Ο Μυριανθόπουλος ήταν ο κύριος εμψυχωτής της όλης προσπάθειας και ο σύνδεσμος με τον Ίωνα Δραγούμη (τον οποίο προσφωνεί στις επιστολές «εντιμότατο», σύμφωνα με το τυπικό που αφορά τους ανώτερους διπλωμάτες) και την ελληνική κυβέρνηση. Ο ρόλος του ήταν ιδιαίτερα σύνθετος γιατί, παράλληλα με τις συνωμοτικές του ενέργειες, όφειλε να διατηρεί άριστες σχέσεις με την τουρκική διοίκηση και να καθησυχάζει τυχόν φόβους της. Εντυπωσιάζει βέβαια το αυτοσχέδιο και η προχειρότητα του εγχειρήματος, η παντελής έλλειψη μέσων (σε όπλα, χρήματα, πολεμοφόδια, ενώ ούτε στολές υπήρχαν, ούτε σημαίες), ο ενθουσιασμός των κατοίκων αλλά και ο κλασικός ελληνικός διαχωρισμός τους σε κόμματα και φατρίες που ανταγωνίζονται ακόμη και για το απλούστερο ζήτημα τοπικής διοίκησης. Ο Μυριανθόπουλος λειτούργησε κατευναστικά και γεφυρωτικά μεταξύ των φατριών, ενώ έφερε εις πέρας και την αναίμακτη απέλαση των τούρκων υπαλλήλων και της τουρκικής φρουράς του νησιού στη Μικρά Ασία.

Επίσης, οι επιστολές φανερώνουν και τη σημαντική συμβολή της επαναστατημένης Ικαρίας στο ξέσπασμα της επανάστασης στη Σάμο με ηγέτη τον Θεμιστοκλή Σοφούλη, ένα μόλις μήνα μετά, στις 7 Σεπτεμβρίου 1912: στην Ικαρία αποθηκεύτηκαν τα όπλα που χρησιμοποιήθηκαν στη σαμιακή επανάσταση, ο Σοφούλης πέρασε από την Ικαρία όπου βρήκε εθελοντές και συνέταξε την προκήρυξή του, η ελεύθερη Ικαρία έστειλε πολεμοφόδια και προμήθειες μέσω του εμπορικού Κλεοπάτρα ενώ και ο Μυριανθόπουλος πρόσφερε τις υπηρεσίες του ως σύνδεσμος με τον ιταλικό στόλο ζητώντας την προστασία του για την επαναστατημένη Σάμο.

Ο ρόλος του Δραγούμη

Από τα, ομολογουμένως λίγα, τεκμήρια που κομίζει ο Φουντούλης για τον Δραγούμη, τον βλέπουμε αποφασιστικό και τολμηρό, να κινείται στα όρια των αρμοδιοτήτων του, αλλά πολλές φορές και εκτός αυτών (και ο Δραγούμης και ο υποπρόξενος Ρόδου, Σταύρος Λιάτης, τιμωρήθηκαν αναδρομικά το 1913 με σύντομη υπηρεσιακή παύση, ο πρώτος για την Κήρυξη της Ανεξαρτησίας του Καστελόριζου και ο δεύτερος για την οργάνωση του Πανδωδεκανησιακού συνεδρίου της Πάτμου τον Ιούνιο του 1912, με συνδιοργανωτές τον Δραγούμη και το… ελληνικό υπουργείο των Εξωτερικών). Προσπάθησε να βοηθήσει τον Μυριανθόπουλο με τα πενιχρά μέσα που είχε στην διάθεσή του, ενώ τον κατεύθυνε κυρίως σε ζητήματα διπλωματικής τάξης αλλά και νομικής και πολιτικής οργάνωσης των αρχών της επαναστατημένης νήσου. Στις (λίγες) επιστολές του που κατάφερε να βρει και να εντάξει στη μελέτη του ο Φουντούλης, ο Δραγούμης είναι τηλεγραφικός, κοφτός, αυστηρός και καίριος, σχεδόν υπηρεσιακός και σχεδόν ποτέ εκδηλωτικός. Ωστόσο, στην επιστολή του προς τον Μυριανθόπουλο στις 6 Ιουνίου 1912, ένα περίπου μήνα πριν από την ικαριώτικη επανάσταση, τελειώνει με τη φράση: «περιμένω από εσάς το παν!».

Πρέπει εδώ να υπογραμμίσουμε ότι η μελέτη του Φουντούλη αποκαλύπτει για πρώτη φορά την έκταση της δράσης του Δραγούμη σε σχέση με την Ικαρία. Ώς τώρα γνωρίζαμε την εθνική του δράση για τα Δωδεκάνησα και το Καστελόριζο εκείνη την περίοδο, αλλά αγνοούσαμε τη δράση του για την Ικαρία, η οποία είχε καλυφθεί από το απαραίτητο πέπλο της συνωμοτικότητας, ενώ και ο Νώντας Τσίγκας μας πληροφορεί ότι στα ημερολόγια του ο Δραγούμης δεν αναφέρει τίποτε σχετικό εκτός από το σιβυλλικό: «Τι κάνω τώρα; Παίρνω τα νησιά του Αιγαίου!». Ομοίως είχε μείνει σχετικά κρυφός και ο ρόλος του Μυριανθόπουλου, του Ρήγα Φεραίου της Ικαρίας όπως τον χαρακτηρίζει ο Φουντούλης, καθώς είχε συγκαλυφθεί από τη μυστικότητα της εθνικής αποστολής του. (Ώς σήμερα…)

Ο Χρυσόστομος  Φουντούλης επιτέλεσε έναν μικρό ιστοριοδιφικό άθλο καθώς, έχοντας ως έναυσμα το κύριο σώμα της μελέτης του που είναι οι επιστολές, κατάφερε να ανακαλύψει ένα σωρό σχετικές πληροφορίες και λεπτομέρειες από το ιστορικό αρχείο Ικαρίας, από το Λαογραφικό Μουσείο Ικαρίας, από τα Γενικά Αρχεία Σάμου αλλά και από αρχεία άλλων αγωνιστών της ικαριώτικης επανάστασης ή ιδιωτών. Εν πολλοίς, όλες αυτές οι πληροφορίες διασταυρώνουν και επιβεβαιώνουν το υλικό του Μυριανθόπουλου. Έτσι, η μελέτη του Φουντούλης αποκτά πληρότητα. Επιπλέον, ο συγγραφέας πλαισιώνει το υλικό του με δεκάδες φωτογραφίες, πολλές εκ των οποίων είναι ανέκδοτες, ενώ σαφώς η πλέον σημαντική και σπάνια με τον ίδιο τον Μυριανθόπουλο κοσμεί το εξώφυλλο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Μυριανθόπουλος απέφυγε να φωτογραφηθεί μεταξύ των επαναστατών της Ικαρίας κατά τους πανηγυρισμούς τους. Όπως επίσης δεν επιδίωξε να φωτογραφηθεί για πορτρέτο, κάτι πολύ συνηθισμένο τότε, ιδιαίτερα για τους Μακεδονομάχους. Ο λόγος; Ήθελε να κρατήσει την αποστολή του μυστική.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στα Γενικά Αρχεία του Κράτους υπάρχουν κατατεθειμένα τα Ικαριακά Α΄ και Β΄ του Κωνσταντίνου Μυριανθόπουλου, που ολοκλήρωσε στην Κύπρο μέχρι το 1937: 1.500 χειρόγραφες σελίδες με τις εμπειρίες του από την Ικαρία, τα ήθη και τα έθιμα, τη γλώσσα και τις συνήθειες των κατοίκων της, υλικό που ακόμα παραμένει ανεξερεύνητο και ανέκδοτο. Στο πέμπτο μέρος της μελέτης του Φουντούλη υπάρχουν τα προλεγόμενα, τα περιεχόμενα και ο επίλογος του σπουδαίου και μοναδικού αυτού έργου για τη ζωή στην Ικαρία και τον πολιτισμό της.

Στο έργο του Φουντούλη συμμετέχουν, άξιοι παραστάτες, ο δεινός δραγουμιστής Νώντας Τσίγκας που στο πρόσφατο παρελθόν έφερε στο φως και σχολίασε αναλυτικά κάποια ημερολόγια και κείμενα του Δραγούμη έως τότε «κρυμμένα» και ο Πέτρος Παπαπολυβίου, διακεκριμένος ιστορικός της Κύπρου. Επίσης, ο Φουντούλης μας προσφέρει και την ενδιαφέρουσα αλλά τραγική ιστορία ενός καταδίκου που παρέμεινε φυλακισμένος στο κάτεργο για 32 έτη, για τον οποίον έδειξε ενδιαφέρον ο Μυριανθόπουλος και κατέγραψε την ιστορία του όταν τον συνάντησε στην Ικαρία.

Αν και ο συγγραφέας εν πολλοίς τηρεί αντικειμενική στάση αποφεύγοντας τους λεκτικούς λυρισμούς, σε όλο το έργο διαχέεται η αγάπη και το πάθος του για το θέμα του και τον τόπο του. Να σημειωθεί ότι ο εκδότης των εκδόσεων Χρονικό Ηλίας Φουντούλης είναι ο γιος του συγγραφέα, άρα στο βιβλίο συμμετέχουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τέσσερις γενιές της ίδιας ικαριώτικης οικογένειας.

Οι Αιγαιομάχοι του Χρυσόστομου Φουντούλη είναι μια ψηφίδα ιστορίας του Αιγαίου των Ελλήνων. Ίσως μικρή, αλλά πολύ συγκινητική. Χαρακτηριστική του πόθου των Ελλήνων της περιοχής για ένωση με την Ελλάδα, αλλά και πολύτιμη στην κατανόηση των επαναστατικών διεργασιών που πυροδοτήθηκαν από τον ιταλοτουρκικό πόλεμο τον Απρίλιο του 1912, λίγους μήνες πριν από τους Βαλκανικούς πολέμους.

ΠΗΓΗ: https://www.istorikathemata.com/2024/11/1912-2024-328.html