Εκδηλώσεις στην Κωνσταντινούπολη για την Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας

Εκδηλώσεις στην Κωνσταντινούπολη για την Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας: Κεντρική ομιλήτρια στις εκδηλώσεις, που πραγματοποιήθηκαν στο εμβληματικό κτήριο της Αστικής Σχολής Γαλατά, ήταν η Oμότιμη Kαθηγήτρια του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, κυρία Μαρία Ευθυμίου

Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον

    Ανασυγκρότηση της Αγίας και Ιεράς Συνόδου

Ανάρτηση 01/09/2024

Γενομένης τῆς τακτικῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου, ταύτην θά ἀποτελέσουν, διά τό ἑξάμηνον 01.09.2024 – 28.02.2025, ὑπό τήν προεδρίαν τῆς Α. Θ. Παναγιότητος, οἱ Σεβ. Ἱεράρχαι:

1. Ἀγκύρας κ. Ἱερεμίας
2. Καναδᾶ κ. Σωτήριος
3. Ἀνέων κ. Μακάριος
4. Λαοδικείας κ. Θεοδώρητος
5. Γορτύνης καί Ἀρκαδίας κ. Μακάριος
6. Βελγίου κ. Ἀθηναγόρας
7. Κυδωνίας καί Ἀποκορώνου κ. Δαμασκηνός
8. Κώου καί Νισύρου κ. Ναθαναήλ
9. Κυδωνιῶν κ. Ἀθηναγόρας
10. Σικάγου κ. Ναθαναήλ
11. Ἰρλανδίας κ. Ἰάκωβος
12. Σελευκείας κ. Θεόδωρος

Ἐν τοῖς Πατριαρχείοις, τῇ 1ῃ Σεπτεμβρίου 2024

Ἐκ τῆς Ἀρχιγραμματείας
τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου

 

 

Εκκλησία και η θέσπιση γάμου μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου

 Μητροπολίτης Μεσογαίας & Λαυρεωτικής Νικόλαος Χατζηνικολάου

23 Ιανουαρίου 2024

Ομιλία στην Έκτακτη Σύνοδο της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος,

23 Ιανουαρίου 2024.

Θέλω πολύ να Σας ευχαριστήσω, Μακαριώτατε, για την τιμή και την εμπιστοσύνη να παρουσιάσω ενώπιον των Σεβασμιω­τάτων Μη­τρο­πολιτών αδελφών, που συγκροτούν το ιερό σώμα της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, μάλιστα μέσα στην ιδιαιτέρως φορτισμένη ατμόσφαιρα των ημε­ρων, κάποιες σκέψεις γύρω από το πολυσυ­ζη­τημένο θέμα της προαγγελ­θείσης ψήφισης του νόμου, που για πρώτη φορά θεσπίζει γάμο μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου στη χώρα μας. Να έχω την ευχή Σας.

Θεωρώ πως δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια να πω πράγματα που μέχρι σήμερα δεν ακούσθηκαν. Το υπ’ αριθ,. 6315/286/18.12.2023 Εγκύκλιο Σημείωμα της Ιεράς Συνόδου «Περί των θέσεων της Εκκλη­σίας της Ελλάδος διά τον γάμον και την υιοθεσίαν υπό ομοφύλων ζευγα­ριών», η Ανακοίνωση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Κρήτης, τοποθετήσεις πλειάδος αδελφών αρχιε­ρέων είτε μέσω Εγκυκλίων, δη­λω­σεων και δημοσιεύσεων είτε και μέσω συνεντεύξεων, όπως και παρεμβάσεις εγκρίτων νομικών, πιστεύω πως έχουν εξαντλήσει το θέμα. Είναι γνωστή σε όλους η θέση της Εκκλησίας.

Παρά ταύτα θα προσπαθήσω να κάνω μία σύνοψη των παρα­πάνω, μία εκτίμηση της όλης καταστάσεως και του σχετικού προβλη­ματισμού από βιοηθικής, επιστημονικής, κοινωνικο-ψυχολογικής και πολιτικής πλευράς, χωρίς να επαναλάβω γνωστές σε όλους μας θεο­λογικές αναλύσεις, αφή­νοντας δε για τη συζήτηση τις προτάσεις για την αντιμετώπιση της όλης καταστάσεως από πλευράς της Εκκλησίας μας.

Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Οι συζητήσεις περί του φύλου όλο και περισσότερο εμφανίζονται στην καθημε­ρινό­τητα, με έναν πρωτοφανή στην ιστορία του ανθρώ­που τρόπο. Όροι καινοφανείς, όπως επιλογή φύλου, επαναπροσδιο­ρισμός, προσανα­το­λι­σμος, ρευστό­τητα και ταυτότητα του φύλου, αλλά και συναφή, όπως έμφυλες ταυτό­τητες, δια­φυλικότητα, διεμφυλικό­τητα, ομο­φοβικό­τητα, με ανάλογα παρά­γωγά τους, παρουσιάζονται στα δημο­σιεύματα, στις συζητή­σεις, στις πολι­τικές αντιπαραθέσεις, και όχι μόνον σε θεωρητικό επίπεδο αλλά και σε πρακτικό. Όλη αυτή η θεματολογία δεν αφορά κάποια μεμο­νωμένα άτομα η ελάχιστες οικογένειες ούτε βρίσκεται στο περιθώριο της κοινω­νικής ζωής, αλλά εγείρει δικαιώματα, προξενεί κοινω­νικές διεκδι­κη­σεις και πολι­τικές αντιπαραθέσεις, έχει γεννήσει κινήματα με οπαδούς και αντιπά­λους, επηρεά­ζει βαθειά τις ανθρώ­πινες σχέσεις και τη νομική σκέψη, διαμορ­φώνει νέες ηθικές αντι­λήψεις σε παγκόσμια κλίμακα, αλλάζει την κοινω­νία και επηρεάζει καίρια τη σχέση του κόσμου με την Εκκλησία.

Έτσι, τα τελευταία μόλις χρόνια,  στις μεγάλες πόλεις του κόσμου, οργανώνονται πορείες και εκδηλώσεις, που ονομάζονται και «παρελάσεις υπερηφανείας», οι οποίες με πρόφαση τη διεκδίκηση ανα­γνω­ρισης και δικαι­ωμάτων, που ήδη έχουν πετύχει σε μεγάλο βαθμό, στην ουσία προβάλλουν προκλητικά αντιλήψεις, μάλιστα με στήριξη επιφανών εκπροσώπων του πολι­τικού κόσμου, πρωθυπουργών, προ­έδρων κρατών, ακαδημαικών προσω­πικοτήτων, χρηματοδοτούμενες από μεγά­λους οργανισμούς όλου του φάσμα­τος. Η υπόθεση έχει ξεφύ­γει από το επίπεδο του διαλόγου και έχει λάβει πλέον τη μορφή επίμο­νης και επιθετικής προσηλυτίζουσας ιδεολογίας, συχνά με σαφές αντι­θρησκευτικό και αθειστικό χρώμα, η οποία όμως συμπα­ρα­σύρει σε ανεκτικές η και υποστηρικτικές αυτών των κινημάτων απόψεις ηγέτες του χριστιανικού κόσμου, εσχάτως δε προκαλεί σοβαρό προβλημα­τισμό και μεταξύ των Ορθο­δόξων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι όλο και συχνότερα πρόσωπα που αυτο­προσδιορίζονται ως μέλη της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ (LGBT ) καταλαμβά­νουν θέσεις υψηλής ευθύνης στον δημόσιο βίο, όπως βουλευτές, γερου­σιαστές, υπουρ­γοί, πρωθυπουργοί, πρόεδροι κρατών κ.λπ., πολλοί δε εξ αυτών με ιδιαί­τερα ακτιβιστική διάθεση. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Διακομματική των LGBT στο Ευρωκοινοβούλιο αριθμεί 157 ευρωβου­λευτές από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ και σχεδόν απ’ όλες τις πολιτικές ομάδες.

Τα παιδιά, από την προσχολική ακόμη ηλικία, μέσα από ταινίες, κινού­μενα σχέδια, σχολικά εγχειρίδια, εκτίθενται σε εντυπώσεις που δικαιολο­γούν το φαινόμενο, προβάλλοντάς το είτε ως κάτι φυσικό η ως «σεβασμό και  ανε­κτι­κότητα στη διαφορετικότητα» η ως «δικαιωμα­τι­σμο», στην ουσία προ­κα­λώντας σύγχυση και εθισμό, με ανυπολό­γιστες ενδε­χομένως συνέπειες.

Επιπλέον, ο γάμος μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου και η τεκνο­θεσία, όπως και η λεγόμενη «διόρθωση η επαναπροσδιορισμός» του φύλου η η ελεύ­θερη επιλογή σεξουαλικού προσανατολισμού, μάλιστα και από την ηλικία των 15 ετών και άνω, έχουν νομοθετηθεί σε πλείστες όσες χώρες, τη στιγμή που οι «θεραπείες μεταστροφής» ποινικοποιούνται αυστηρά.

Tο όλο θέμα έχει έντονα πολιτικοποιηθεί, καθώς οι μεν λεγό­μενες «χριστιανικές» χώρες της Ευρώπης, η Αυστραλία και ο Καναδάς, απορρί­πτοντας την πολιτισμική παράδοσή τους, σταδιακά προωθούν νόμους, πολι­τικές και αντιλήψεις στη βάση των ανθρώπινων δικαιω­μάτων, μάλιστα και με μία ηθική επικάλυψη συμπάθειας και κατα­νόησης των δήθεν ασθενεστέ­ρων, εις δε τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής τα δύο μεγάλα κόμματα βρίσκονται σε διαρκή αντιπαράθεση επ’ αυτού.

Στον αντίποδα όλων αυτών, χώρες όπως η Ρωσία, η Ουγγαρία, οι μουσουλμανικές της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής ανθίστανται με σαφείς και σκληρές απαγορεύσεις των νέων πρακτικών, θεωρούμενες από τους αντιθέτους ως σκοταδιστικές που προωθούν τον ρατσισμό και το μίσος.

Το κίνημα των ΛΟΑΤΚΙ, έχει εξελιχθεί σε ιδεολόγημα με φανατικούς υποστηρικτές, έχει λάβει διαστάσεις μόδας και χύνεται πλέον ως ορμητικός χείμαρρος στη θάλασσα της κοινωνικής ζωής συμπαρασύροντας τα πάντα.

Η σύγχρονη προβληματική περί φύλου συνδυάζεται με ένα πανίσχυρο lobbying, μια προπαγανδιστική μηχανή μονόπλευρης προβολής απόψεων, που προσπαθούν να κλονίσουν τη σαφή διάκριση και σεξουαλική ταυτότητα των φύλων και να επιβάλουν μια ιδεολογία αυθαίρετης αλλαγής, επιλογής η και επαναπροσδιορισμού του φύλου, η οποία εκμεταλλεύεται την αδιαφορία της κοινωνίας, όπως παραστατικά περιγράφει με το παράδειγμα με το βατραχάκι και το θερμαινόμενο νερό του OlivierClerk στο άρθρο του «Ένα απέραντο φρενοκομείο» ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αργολίδος κ. Νεκτάριος, και βέβαια η αξιοποίηση των πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων. Το κίνημα των LGBT αποτελεί ίσως το ισχυρότερο στον κόσμο lobby.

Όλο αυτό εκφράζεται με τη μορφή παγκοσμίως διαδιδόμενης μόδας και την ορμή πολιτικής προπαγάνδας, προερχόμενης από αθέατα κέντρα με άγνωστους σκοπούς, συνοδεύεται δε αφ’ ενός μεν από κατευθυνόμενη ψευδοπληροφόρηση (παραποιημένες στατιστικές, αλλοιωμένα δεδομένα,επιστημονικές αξιολογήσεις, υπερτονισμός εξα鬬ρε-τικά ακραίων και σπανίων περιπτώσεων που εκθέτουν την παραδοσιακή οικογένεια και μεγέθυνση των δήθεν θετικών παραδειγμάτων από ομοφυλοφιλικές συμβιώσεις κ.ο.κ.), αφ’ ετέρου δε από αντίστοιχο bullying με ειρωνείες, απειλες, εκφοβισμούς, αδίστακτους αποκλεισμούς.

Κάθε αντίλογος χαρακτηρίζεται ομοφοβικός , κάθε αντίθετη επιχειρηματολογία ως συνωμοσιολογία. Έτσι, ενώ φαίνεται πως εδράζεται σε κοινωνική ευαισθησία έναντι κάποιων ατόμων που παρουσιάζουν όντως πρόβλημα και χρήζουν στήριξης η στην προστασία των δικαιωμάτων κάποιας ανάλογης μειονότητας, στην ουσία συρρικνώνει την ελευθερία του ανθρώπου και αποτελεί επίθεση κατά της ανθρώπινης φύσης με χειρότερες συνέπειες από την κλιματική αλλαγή, καθώς δεν αλλοιώνει το περιβάλλον του ανθρώπου, αλλά προσβάλλει την ίδια την οντολογία του.

Τέλος, το 1973, η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία πήρε την απόφαση να αφαιρέσει την ομοφυλοφιλία ως ψυχική διαταραχή. Αργότερα το 1992, δημοσίευσε την ακόλουθη δήλωση: Η ομοφυλοφιλία αυτή καθ’ εαυτήν δεν υπονομεύει την κρίση, τη σταθερότητα, την αξιοπιστία η τις γενικές κοινωνικές η επαγγελματικές ικανότητες .

Διαβάστε εδώ ολόκληρη την εισήγηση.

ΠΗΓΗ: https://www.pemptousia.gr/2024/01/ekklisia-ke-i-thespisi-gamou-metaxi-atomon-tou-idiou-filou/

Το Μέγα και Αγγελικό Σχήμα:

                 Δογματική προσέγγιση και μοναχική ζωή

Νικόλαος Τσολούφης, Πτυχιούχος Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης

Το Άγιον Πνεύμα στον μοναχισμό του Μωυσέως Αγιορείτου, στα Πρακτικά Θεολογικού Συνεδρίου^[1], αναπτύχθηκαν  και αποσαφηνίστηκαν μεταξύ άλλων, τα εξής: ότι, «Ο μοναχισμός είναι τρόπος ζωής που διαμορφώθηκε, αναπτύχθηκε και υπάρχει μόνο μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας. Ως πρώτο μοναστικό τυπικό μπορεί άνετα να θεωρηθεί το ιερό Ευαγγέλιο. Από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους υπήρχαν οι ολόθερμοι πιστοί, που αγωνίζονταν να είναι ολοκληρωτικά αφιερωμένοι στον Θεό. Πρόκειται για τους πρώτους μοναχούς, που ζούσαν μέσα στις κοινωνίες του κόσμου, δίχως όμως οι κοινωνίες να καταφέρουν να τους κερδίσουν. Μετά το τέλος των διωγμών αρχίζει μία ισχυρή κίνηση προς τις ερήμους. Νωρίτερα ο Ωριγένης θα τονίζει στις γραφές του πως όλη η ζωή των πιστών καλείται να είναι ένας συνεχής ύμνος στον Θεό, η δε αέναη προσευχή θα πρέπει ν’ αλλάζει τη ζωή τους σε μία αδιάκοπη μυσταγωγία, και μόνο αυτοί θα πρέπει να ονομάζονται άνθρωποι του Πνεύματος»^[2].

Οι έρημοι έγιναν προσφιλείς τόποι των αγωνιστών μοναχών, παλαίστρες παθοκτονίας, αυτογνωσίας και θεογνωσίας. Οι αναχωρητές, οι ερημίτες, οι ησυχαστές, οι κοινοβιάτες, οι λαυριώτες, ορισμένες φορές και οι ιδιορρυθμίτες, οι έγκλειστοι, οι σιωπώντες, οι στυλίτες, οι δια Χριστόν σαλοί, οι ιεραπόστολοι, οι συγγραφείς, με τον υπεύθυνο, μακρύ, συνεχή και ταπεινό αγώνα τους προσπαθούσαν ν’ ανανεώσουν, να λαμπρύνουν κι αυξήσουν, κατά κάποιο τρόπο, τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, που έλαβαν στο Βάπτισμα και την Κουρά. Βεβαίως, όπως λέγει ο άγιος Μάρκος ο Ασκητής στη Φιλοκαλία, το ‘Αγιον Πνεύμα και όταν ενεργεί, και εκείνο που είναι μένει, και στον καθένα παρέχει το πρέπον θεοπρεπώς, δηλαδή όπως αρμόζει σε Θεό. Γιατί το Πνεύμα σαν ήλιος έχει χυθεί εντελώς επάνω στους βαπτισμένους. Ο καθένας πάλι στο μέτρο που έχει μισήσει τα πάθη που τον σκοτίζουν και τα έχει αφαιρέσει, ανάλογα φωτίζεται«^[3].

Ο μοναχός είναι ο ευαγγελικός άνθρωπος, ο ακάματος αγωνιστής, ο πραγματικός φιλόσοφος. Ό,τι τον εμποδίζει προς αμεσότερη συνομιλία με τον Θεό του, το αποκόπτει με γενναιότητα τον κόσμο, την πατρίδα, τη συγγένεια, τη φιλία, τη δόξα, την ανάπαυση και την τιμή. Ασπάζεται τις τρεις βασικές αρετές, που υπόσχεται στην κουρά του υπακοή, ακτημοσύνη και παρθενία, και τα προσφέρει ως δώρα στον Θεό, κατά τον αββά Δωρόθεο. Κατά την ωραιότατη, συγκινητική και αρχαία ακολουθία της κουράς ο κειρόμενος θ’ ακούσει συχνά την επίκληση του Αγίου Πνεύματος, προς ενίσχυση της απόλυτα ελεύθερης θεοποιού αυτής οδού, που καταλήγει στην αγιοπνευματική πλήρωση: « Ο αδελφός ημών… κείρεται την κόμην της κεφαλής αυτού εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος».

Αποταγή και υπακοή θα οδηγήσουν στην ταπείνωση. Μοναχισμός αταπείνωτος κι ανυπότακτος είναι τελείως άγνωστος στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Στην ταπείνωση συντελεί καίρια και η ευλογημένη και υπάκουη άσκηση. Ακτημοσύνη και παρθενία δίνουν εύκολα την καθαρότητα, στην οποία ευδοκιμεί η απερίσπαστη προσευχή. Εδώ είναι ο χώρος ο ουράνιος, της χάριτος, της χαράς, της ειρήνης, της μακαριότητος, της ελευθερίας, της προγεύσεως των αιωνίων αγαθών. Γράφει ο βιώσας άγιος Ιωάννης ο Καρπάθιος:« Όπου υπάρχει παρουσία του Αγίου Πνεύματος, μη ζητάς συνέπεια και νόμο φύσεως και συνήθειας. Γιατί το Προσκυνητό και ‘Αγιον Πνεύμα, επειδή είναι παντοδύναμο, και όσα δεν υπάρχουν, σου τα δημιουργεί, για να θαυμάσεις, αλλά και νικητή αναδεικνύει το νου που πρωτύτερα είχε νικηθεί ».

Έτσι αγωνιζόμενος ο μοναχός κι εκριζώνοντας τα πάθη και θέτοντας στη θέση τους τις αρετές οδηγείται στην απάθεια. Τότε, κατά τον άγιο Μάρκο τον Ασκητή, καθώς γράφει προς τον μονάζοντα Νικόλαο, «ο νους ανανεώνεται από το ‘Αγιον Πνεύμα και αναγνωρίζει πάνω του τα χαρακτηριστικά της θείας εικόνας και εννοεί πλήρως το νοητό και άρρητο κάλλος της ομοιώσεως με τον Κύριο και κατακτά τον πλούτο της αυτοδίδακτης κι αυτομάθητης σοφίας που περιέχει ο εσωτερικός ενδιάθετος νόμος »»^[4].

Ιδιαίτερη θέση στον μοναχισμό έχουνοι Γέροντες, οι πνευματικοί οδηγοί. Ένας Γέροντας έχει βοηθηθεί και μπορεί να βοηθήσει, του έχει μιλήσει το ‘Αγιον Πνεύμα και μπορεί αδυσκόλευτα να μιλά. Έχει μάθει να προσεύχεται, ν’ αρνείται τον εαυτό του κι έτσι γίνεται διδάσκαλος και θεραπευτής ψυχών, αλλά και σωμάτων, με την ένδακρυ προσευχή του. Δεν είναι απαραίτητο να είναι ιερέας, αλλά κι ένας μοναχός απλός μπορεί και συμβαίνει νά έχει αυτή τη μεγάλη αγιοπνευματική χάρη της καθοδηγήσεως και θεραπείας ψυχών. Ο λαός φωτίζεται, ψάχνει και βρίσκει αυτές τις άγιες μορφές. Η διάκριση του Γέροντος και η ελευθερία του επισκέπτη καλούνται να συνεργαθούν σ’ ένα υψηλό πνεύμα αγάπης, σεβασμού κι ελευθερίας κι όχι καταπιέσεως κι απαιτήσεως υποχρεωτικής ύπακοής, που δυσκολεύουν μάλλον τις ήδη δύσκολες καταστάσεις. Το ‘Αγιον Πνεύμα κινεί τη σκέψη, τη γλώσσα και τη γραφίδα του Γέροντα. Έτσι η αστοχία άπομακρύνεται και η υπευθυνότητα μεγαλώνει.

Η επικαιρότητα του ρόλου του Ορθοδόξου Μοναχισμού, μέσα σ’ ένα Χριστιανικό κόσμο τραγικά κι οδυνηρά διαιρεμένο, νομίζουμε έγκειται στην αγιοπνευματική αναζωογόνισή του και τη μαρτυρία της αγιοπατερικής πληρότητας και ισορροπίας. Όλοι οι άγιοι μοναχοί, σε όλες τις εποχές, σε όλους τους τόπους και με τους πολλούς τρόπους ασκητικής ζωής έζησαν πάντα υπό την άμεση καθοδήγηση κι έμπνευση του Αγίου Πνεύματος. Ο άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης με τις θαυμάσιες κατηχήσεις του απευθύνεται και στους σημερινούς μοναχούς και φιλομονάχους γράφοντας: «Μοναχός σημαίνει αυτός που βλέπει μόνο στον Θεό, στον Θεό μόνο παραδίδεται, τον Θεό μόνο πλησιάζει και τον Θεό μόνο θέλει να υπηρετεί, ειρήνη έχοντας με τον Θεό και αφορμή ειρήνης γινόμενος για όλους ». Τούτο μόνο με τη χάρη, την ευλογία και τον αγιασμό του Πανσθενουργού, Ζωαρχικού, Τελεταρχικού και προσκυνητού Αγίου Πνεύματος μπορεί να επιτευχθεί, αφού όλος ο μοναχισμός είναι αγιοπνευματοκίνητος»^[5].

Ο μοναχικός βίος στην Ορθοδοξία ως μέσον της κατά Χριστόν σωτηρίας, συνεδέθη από την αρχή με την «ησυχία», η οποία αποτελεί τρόπο θεωρητικής ασκήσεως και αποσκοπούσε στη « νήψη », την εν Χριστώ «απάθεια», την ηθική τελείωση, την ένωση και την αφομοίωση προς το Θεό. Η εν Χριστώ απάθεια, ως τελικό στάδιο της νήψεως , συνιστά την πλήρη κυριαρχία επί των παθών και υποταγή στο θέλημα του Θεού. Στην Ορθόδοξη Ανατολή ο ασκητισμός δεν είναι νοητός άνευ του μυστικισμού, ούτε ο μυστικισμός κεχωρισμένος από την ησυχία και τον ασκητισμό. Ορθώς δε τονίζεται^[6] ότι ο μυστικισμός είναι «η ανωτάτη και ανέφικτος και υπέργειος έκφανσις της φιλοσοφικής σκέψεως και της θρησκευτικής συνειδήσεως. Είναι η αποκρυστάλλωσις της οιονείαυθαδεστέρας και τολμηροτέρας πασών των ιδεών, των εκδηλουσών την ευγενή και ακατάσχετον τάσιν του ανθρώπου προς τον ουρανόν , προς τα όπισθεν αυτού εγκρυπτόμενα μυστήρια της θείας οικονομίας. Ο ορθόδοξος μυστικισμός διακρίνεται «κατά την ενόρασίν του και τον επίμονον προσανατολισμόν του προς το θείον φως^[7] , εις ένα όραμα βαθείαςενότητος μετά του Θεού^[8], οπότε πραγματοποιείται ο φωτισμός και η θέωσις του προσώπου του μυστικού ανδρός»^[9] .

Φορείς και ερμηνευτές της Ορθοδόξου μυστικής θεωρίας υπήρξαν ο Μακάριος ο Αιγύπτιος ο Μέγας, ο Ευάγριος ο Ποντικός, ο Επίσκοπος Φωτικής Διάδοχος, ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, πατήρ της χριστιανικής μυστικής θεολογίας και ο Μάξιμος ο Ομολογητής και ο εκ Παφλαγονίας Συμεών ο νέος θεολόγος. Ο αποδιδώμενος σε αυτόν από την ορθόδοξη παράδοση τιμητικώτατος τίτλος του «νέου θεολόγου» δικαιολογείται πλήρως και εξ άλλων λόγων και εκ της διαπιστώσεως ότι αυτός εκφράζει, καλύτερα από κάθε άλλον, την πνευματολογική τάση στην βυζαντινή σκέψη.Ο μυστικισμός του είναι Χριστοκεντρικός. Ιδιάζουσα θέση σε αυτόν κατέχει η διδασκαλία του περί«θείου ορατού φωτός», το οποίο «ως δεδομένο της μυστικής εμπειρίας υπέρκειται συγχρόνως των αισθήσεων και του νοός . Είναι άϋλον και δεν έχει κάτι το αισθητό. …».^[10]

«Στους αγίους μοναχούς οφείλεται ο πλούτος της εμπειρίας και της θεολογίας του Ακτίστου Φωτός^[11]. Από τους λόγους αγίων μοναχών, παλαιών και νέων, οι οποίοι διαπραγματεύονται την περί Ακτίστου Φωτός πίστη της Εκκλησίας, διαπιστούται ότι στον χώρο του Ορθοδόξου Μοναχισμού εβιώθη η εμπειρία του Ακτίστου Φωτός και διετυπώθη η περί αυτού θεολογία.  Ο Αδάμ, προ της παρακοής, μετείχε της θείας ελλάμψεως και λαμπρότητας. Μετά την πτώση, η ανθρώπινη φύση είναι γυμνή του θείου Φωτός. 0ι πρωτόπλαστοι αισθάνονται την γύμνωση τους και εντρέπονται.   Την γυμνή από το θείο Φως ανθρωπίνη φύση ελέησε ο Χριστός, προσλαβών αυτήν και ενώσας με την θεία του φύσι στην υπόσταση του Θεού Λόγου. Κατά την θεία Μεταμόρφωση στο Θαβώρ απεκαλύφθη ότι ο Κύριος ενέδυσε πάλι την ανθρωπίνη φύση με το ένδυμα του θείου Φωτός και της θείας δόξης και την εθέωσε…Η παρουσία του θείου Φωτός γίνεται πηγή υπερφυών πνευματικών χαρισμάτων. … Πολλοί μοναχοί διά μέσου των αγώνων έπαθαν την θέωση και αξιώθηκαν της θέας του Ακτίστου Φωτός. Ολίγοι όμως ωμίλησαν γι’ αυτήν, όπως ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, ο άγιος Γρηγόριος ο Σιναΐτης, ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και οι λοιποί Πατέρες της Φιλοκαλίας, και στις ημέρες μας ο π. Σωφρόνιος Σαχάρωφ.   Οι θεόπται Πατέρες διευκρινίζουν ότι κάθε ορώμενον φως δεν είναι άκτιστον Φως. Υπάρχουν και άλλα φώτα, που δεν πρέπει να συγχέωνται με αυτό. Υπάρχει το φως του νοός και το δαιμονικόν φως.   Η νήψη, η μετάνοια, η αυτομεμψία είναι κατά τον άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο προϋποθέσεις της ελλάμψεως του θείου Φωτός. Βασική προϋπόθεσις θεώσεως και θεωρίας είναι η αδιάλειπτος νοερά καρδιακή προσευχή….Από τις εμπειρίες των Αγίων περί του θείου Φωτός γίνεται φανερός ο στενός δεσμός μοναχισμού και θέας του Ακτίστου Φωτός. Δεν είναι καθόλου παράδοξο ότι τα εύοσμα άνθη της θεώσεως άνθησαν κυρίως στον χώρο του Μοναχισμού, χώρο διαρκούς μετανοίας, νήψεως, καθάρσεως από τα πάθη, αδιαλείπτου προσευχής, αποκτήσεως των ευαγγελικών αρετών, εκδημίας του κόσμου και ενδημίας στον Κύριο…»^[12].

Διαβάστε εδώ ολόκληρη την μελέτη

Παραπομπές:

^[1]ΜωυσέωςΑγιορείτου, Πρακτικά Θεολογικού Συνεδρίου με θέμα:«Το ‘Αγιον Πνεύμα» (11-14 Νοε. 1991) Θεσσαλονίκη 1992, σελ. 473-479.

^[2]ΜωυσέωςΑγιορείτου, Πρακτικά Θεολογικού Συνεδρίου με θέμα:«Το ‘Αγιον Πνεύμα» (11-14 Νοε. 1991) Θεσσαλονίκη 1992, σελ. 473-479.

^[3]ΜωυσέωςΑγιορείτου, Πρακτικά Θεολογικού Συνεδρίου με θέμα:«Το ‘Αγιον Πνεύμα» (11-14 Νοε. 1991) Θεσσαλονίκη 1992, σελ. 473-479. http://www.apostoliki-diakonia.gr/gr_main/catehism/theologia_zoi/themata.asp?cat=dogma

^[4]ΜωυσέωςΑγιορείτου, Πρακτικά Θεολογικού Συνεδρίου με θέμα:«Το ‘Αγιον Πνεύμα» (11-14 Νοε. 1991) Θεσσαλονίκη 1992, σελ. 473-479. http://www.apostoliki-diakonia.gr/gr_main/catehism/theologia_zoi/themata.asp?cat=dogma

^[5]ΜωυσέωςΑγιορείτου, Πρακτικά Θεολογικού Συνεδρίου με θέμα:«Το ‘Αγιον Πνεύμα» (11-14 Νοε. 1991) Θεσσαλονίκη 1992, σελ. 473-479. http://www.apostoliki-diakonia.gr/gr_main/catehism/theologia_zoi/themata.asp?cat=dogma

^[6] Βλ. Γρ. Παπαμιχαήλ , Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, Πετρούπολις -Αλεξάνδρεια 1911, σελ. κστ ΄.

^[7]Βλ . D. Stathopoulos , DasGöttlicheLicht, Athen 1971, σελ . 10. NamenundFormen des göttlichen Lichtes.http://www.apostoliki-diakonia.gr/gr_main/catehism/theologia_zoi/themata.asp?cat=dogma

^[8]Βλ . Vl. Lossky , Η Μυστική Θεολογία της Ανατολικής Εκκλησίας,Θεσ/νίκη 1964, σελ. 264, του ιδίου The Vision of God , Clayton 1963, p . 131- 132.

^[9]Μητροπολίτου Σάμου Ειρηναίου, Αι ιδιάζουσαιΜορφαί Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας, Αθήναι 1950, σελ. 21-22.

^[10]http://www.apostoliki-diakonia.gr/bookshop/ItemShowDetails.aspx?productID=307

^{[11].http://www.apostolikidiakonia.gr/gr_}

^[12]Αρχιμ. ΓεωργΚαψάνη, Ηγουμ. Ι. Μ. Οσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους, Μοναχισμός κ θέα του ακτίστου φωτός. http://www.apostoliki-diakonia.gr/bookshop/ItemShowDetails.aspx?productID=307

ΠΗΓΗ: https://www.pemptousia.gr/2021/10/to-mega-ke-angeliko-schima-dogmatiki-prosengisi-ke-monachiki-zoi/

Το επιτραχήλιο

                            Το επιτραχήλιο και η                                          αναγκαιότητα της αμφίεσής του

Γεώργιος Ζαραβέλας, Θεολόγος, ΜΑ Ιστορικής Θεολογίας – Λειτουργικής ΕΚΠΑ

Το επιτραχήλιο ή κοινώς πετραχήλι, είναι άμφιο κοινό για τον αρχιερέα και τον πρεσβύτερο. Αποτελείται από μία λωρίδα υφάσματος, η οποία περιβάλλει τον τράχηλο του λειτουργού και έχει τις δύο απολήξεις της ενωμένες κατά μήκος μπροστά, φθάνοντας έως και τα πόδια του. Η ονομασία του αμφίου προέρχεται από τον τρόπο της περιβολής του γύρω από τον τράχηλο, με τη σύνθεση των λέξεων «επί» και «τράχηλος».

Το επιτραχήλιο δηλώνει το τελεστικό χάρισμα του κληρικού, ο οποίος το φέρει στον τράχηλό του. Η ένδυσή του συμβολίζει την ενίσχυση του λειτουργού με τις δωρεές του Αγίου Πνεύματος, το οποίο τον καθιστά τελετουργό, όργανο της θείας χάρης και δοχείο του Παρακλήτου. Η κάθοδος των χαρισμάτων Του δηλώνεται, επίσης, από το γεγονός ότι ο κληρικός φορά το επιτραχήλιο από το κεφάλι και με φορά προς τα κάτω, αλλά και από την ευχή που συνοδεύει την ένδυσή του «Εὐλογητὸς ὁ Θεός, ὁ ἐκχέων τὴν χάριν αὐτοῦ ἐπὶ τοὺς ἱερεῖς αὐτοῦ».

Ο λειτουργός συνοδεύει την ένδυση του επιτραχηλίου με τη σχετική ευχή μόνο όταν ενδύεται για να τελέσει τη Θεία Ευχαριστία. Ο ιερέας, κατά την έναρξη όλων των άλλων αγιαστικών τελετών, φέρει το επιτραχήλιο, αφού το ευλογήσει σταυροειδώς και το ασπαστεί, χωρίς να εκφέρει τον αρμόδιο στίχο. Η τάξη αυτή ισχύει και για όλα τα άλλα λειτουργικά άμφια. Η συνοδεία της ένδυσης με την ευχή αδιάκριτα σε κάθε περίπτωση καλό είναι να αποφεύγεται, αφού πρέπει να τονίζεται η σημασία κάθε πτυχής της λατρείας, χωρίς να αμφισβητούνται τα ευλαβικά αισθήματα του λειτουργού.

Το επιτραχήλιο συμβολίζει την ειδική χάρη που λαμβάνει με τη χειροτονία του ο λειτουργός, καθώς είναι το ορατό σημείο των χαρισμάτων που του δόθηκαν, με σκοπό να προΐσταται και να τελεί τις ιερές ακολουθίες. Εκτός από αρχιερατικό άμφιο, συνιστά εξάρτημα της αμφίεσης και του πρεσβυτέρου, επειδή ο πρεσβύτερος είναι κατά αρχιερατική παραχώρηση κάτοχος του τελεστικού χαρίσματος.

Η αρχική διάταξη του επιτραχηλίου είναι απλούστερη. Το άμφιο αυτό αποτελείτο από μία λεπτή, μακριά λωρίδα υφάσματος, η οποία περιέβαλε τον τράχηλο του ιερέα και είχε τις δύο άκρες της μπροστά, ενώ η μία άκρη του επιτραχηλίου συχνά κάλυπτε την άλλη, όπως ιστορήθηκε και σε πολλές παλαιές τοιχογραφίες ιεραρχών και πρεσβυτέρων. Σε παλαιά ευχολόγια, στην τυπική διάταξη της χειροτονίας πρεσβυτέρου καταγράφεται η απλή περιβολή του τραχήλου του χειροτονούμενου με την πλευρά του διακονικού οραρίου, η οποία βρίσκεται στην πλάτη του, από τον αρχιερέα που τον χειροτονεί. Ο αρχιερέας, επομένως, δεν απέδιδε στον χειροτονούμενο νέο επιτραχήλιο, αλλά μετάβαλε με μία απλή κίνηση το διακονικό οράριο σε ιερατικό επιτραχήλιο. Η πράξη αυτή τελείται από ορισμένους αρχιερείς και σήμερα.

Οι δύο άκρες του επιτραχηλίου συνδέθηκαν, σταδιακά, μεταξύ τους με ταινίες υφάσματος, κωδωνίσκους ή κουμπιά, ώστε να είναι περισσότερο πρακτικό, να στέκεται καλύτερα και να μην εμποδίζει τον ιερέα κατά την τέλεση των αγιαστικών τελετών και των ιερών ακολουθιών. Η νεώτερη συνήθεια πολλών κληρικών να φορούν μονό επιτραχήλιο, το οποίο αποτελείται από μια πλατειά λωρίδα υφάσματος, θα ήταν καλό να αποφεύγεται. Το μονόρρικτο της διάταξής του έχει δύο κύρια αρνητικά σημεία: α) η μορφή αυτή είναι ασυμβίβαστη με την ιστορία του και τους συμβολισμούς του και β) η αισθητική υστέρησή του έναντι του παραδοσιακού, απλού, με τα δύο άκρα.

Τα δύο άκρα του επιτραχηλίου έχουν ιδιαίτερη συμβολική χροιά. Το δεξί τμήμα της λωρίδας του επιτραχηλίου επέχει τον τύπο του κάλαμου, το οποίο έδωσαν οι στρατιώτες στον Χριστό εμπαίζοντάς τον. Το αριστερό τμήμα του συμβολίζει το βάρος του Σταυρού, που έφερε ο Χριστός στους ώμους του, κατά την πορεία προς τον Γολγοθά.

Ο Θεσσαλονίκης Συμεών εξαίρει τη σημασία του επιτραχηλίου για την τέλεση των ιερών ακολουθιών, αφού τονίζει, ότι ο λειτουργός δεν μπορεί να τελέσει καμία μυστηριακή ή αγιαστική τελετή χωρίς τη χρήση του. Κατάλληλο κομμάτι υφάσματος ή σχοινιού μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιτραχήλιο, αφού πρώτα ευλογηθεί, εάν παραστεί ανάγκη τέλεσης κάποιας ακολουθίας, ενώ δεν είναι δυνατή η χρήση του κανονικού αμφίου. Η πράξη αυτή δεσμεύει το υλικό που θα χρησιμοποιηθεί σχετικά, καθώς η χρήση οιουδήποτε αντικειμένου ως επιτραχηλίου συνεπάγεται και την καθιέρωσή του. Στην περίπτωση αυτή, το ουσιώδες δεν είναι το υλικό του επιτραχηλίου, αλλά η λειτουργικότητα και ο συμβολισμός του. Για το λόγο αυτό, δεν μπορεί, στη συνέχεια, να χρησιμοποιηθεί για καμία άλλη χρήση, εκτός από επιτραχήλιο.

Η λειτουργική χρήση του επιτραχηλίου δεν είναι απαραίτητη για την τέλεση όλων των ακολουθιών. Εκτός από τις ακολουθίες, για τις οποίες απαιτείται η χρήση επιτραχηλίου από τον κληρικό, υπάρχει η δυνατότητα τέλεσης κάποιων από αυτές, χωρίς να απαιτείται η χρήση του. Οι ακολουθίες αυτές προέρχονται από το μοναστηριακό τυπικό και μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται το μεσονυκτικό, οι ώρες και το απόδειπνο. Η τάξη αυτή ακολουθείται και σε πολλούς ενοριακούς ναούς. Η τέλεση άλλων ακολουθιών, όπως του εσπερινού, του όρθρου ή των παρακλήσεων χωρίς επιτραχήλιο είναι εφικτή. Ο λειτουργός, στην περίπτωση αυτή, ξεκινά την ακολουθία με το «Δι’ ευχών» και δεν εκφωνεί τίποτα από όσα ανήκουν στον ιερέα, όπως ακριβώς συμβαίνει και με την τέλεση της ακολουθίας μόνο από μοναχό ή λαϊκό.

Η θεώρηση που υποβιβάζει το επιτραχήλιο σε κοινό ύφασμα, το οποίο υπερκαλύπτεται από την ιερωσύνη, δεν είναι δόκιμη. Το αγιοπνευματικό χάρισμα της ιερωσύνης είναι υψηλότατο και δεν υποκαθίσταται από τίποτα άλλο. Η αμφίεση, όμως, του λειτουργού, εκτός από το ότι αισθητοποιεί την χαρισματικότητα της χριστιανικής ιερωσύνης, έχει καθιερωθεί ως απαραίτητο ιερό ένδυμα, με συγκεκριμένη συμβολική χροιά και λειτουργικότητα.

naxioimelistes.blogspot.com

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ: https://www.pemptousia.gr/2021/05/to-epitrachilio-ke-i-anagkeotita-tis-amfiesis-tou/

Νάξιοι Μελιστές: Τελετουργικά θέματα (Ϟζ΄) Το «Αλληλούια» ως εφύμνι...

Νάξιοι Μελιστές: Τελετουργικά θέματα (Ϟζ΄) Το «Αλληλούια» ως εφύμνι...:  ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ! Γεωργίου Ζαραβέλα Θεολόγου ΜΑ Ιστορικής Θεολογίας - Λειτουργικής ΕΚΠΑ Το κοινωνικό της Κυριακής του Πάσχα «Σῶμα Χριστοῦ μ...

Θεία Λατρεία

                                   ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΤΥΠΙΚΟ

Δρ Αντώνιος Χατζόπουλος 

Άρχων Ιερομνήμων της Μ.τ.Χ.Ε. 

Οι πλούσιοι εκκλησιαστικοί συμβολισμοί που υπάρχουν στην υμνογραφία, στις εικόνες, στις τοιχογραφίες των Ναών, στα ιερά σκεύη και τα άμφια, αλλά και σε όλα τα τεκταινόμενα στις ιερές Ακολουθίες –όταν τελούνται ευλαβώς με βάση τις υπάρχουσες τυπικές διατάξεις -ουδόλως είναι κενός τύπος, αλλά τύποι και τρόποι που μας οδηγούν στην κατανόηση της Λατρείας. Με αφορμή το Δωδεκαήμερο που διανύουμε καταθέτω βραχέως ορισμένες σκέψεις για ορισμένα εξ αυτών. Το άγιο Δωδεκαήμερο αποτελεί μοναδικό φαινόμενο στον κύκλο του εορτολογίου, καθώς έχουμε τρείς δεσποτικές Εορτές, τα Χριστούγεννα, την Περιτομή του Χριστού και τα Θεοφάνεια. Το νέο έτος ξεκίνησε με την Δεσποτική εορτή της Περιτομής και την μνήμη του δημοφιλούς Αγίου Βασιλείου. Ο Μ. Βασίλειος είναι εκ των Αγίων που έχουν το προνόμιο να τιμώνται την ίδια ημέρα με τον Ιησού Χριστό. Ο σοφός ιερός υμνωδός ενώνει συμβολικά τις δύο εορτές και ανακράζει: «Ὁ τῶν ὅλων Κύριος, περιτομὴν ὑπομένει, καὶ βροτῶν τὰ πταίσματα, ὡς ἀγαθὸς περιτέμνει δίδωσι τὴν σωτηρίαν σήμερον κόσμῳ χαίρει δὲ ἐν τοῖς ὑψίστοις καὶ ὁ τοῦ Κτίστου, Ἱεράρχης καὶ φωσφόρος, ὁ θεῖος μύστης Χριστοῦ Βασίλειος». Περιτέμνει ο Χριστός τα πταίσματα των θνητών και δίνει την σωτηρίαν, χαίρεται και για τούτο ο του Κτίστου Θεού Ιεράρχης και μύστης του Χριστού Βασίλειος. Στην υμνογραφία πολλές φορές τα άψυχα ενδύονται ψυχή ο Άδης βοά, η κτίσις αγάλλεται και χαίρει, οι ουρανοί επαγάλλονται, ο ήλιος και η σελήνη υμνούν τον Κύριο, κ.ά. Στους ύμνους της επικειμένης εορτής των Φώτων παρατηρούμε εξαιρετικό πλούτο συμβολισμών. Σε έναν από αυτούς ο Ιορδάνης ποταμός μιλά και δρα ως άνθρωπος και απορεί για την τιμή που του επεφύλαξε ο Χριστός να βαπτιστεί στα νερά του. Έτσι σύμφωνα με τον υμνωδό (Ιδιόμ. Α’ Ώρας) κατά την στιγμή της Βαπτίσεως, «αγιάζεται των υδάτων η φύσις», ο ποταμός Ιορδάνης «ρήγνυται», διασπά δηλ την συνοχή του βλέποντας τον Δεσπότη στα νερά του, «Δεσπότην ορών ρυπτόμενον», σταματά το ρεύμα δηλ την ροή των υδάτων του «των ιδίων ναμάτων επέχει το ρεύμα» και ως ζων οργανισμός θαυμάζει τα μεγαλεία του Θεού: ο υμνογράφος ερωτά τον Ιορδάνη (Δοξαστικό της Έκτης Ώρας) για τον λόγο της αναχαίτισης των υδάτων του «Τι αναχαιτίζεις σου τα ύδατα ω Ιορδάνη; .. και ου προβαίνεις την κατά φύσιν πορείαν;» και ο ποταμός απαντά έκπληκτος καθώς ήταν συνηθισμένος να δέχεται τους απλούς ανθρώπους στις όχθες του προκειμένου να καθαρίσουν τα καθημερινά τους σκεύη: «Εξίσταμαι και φρίττω την άκραν συγκατάβασιν, ουκ είωθα τον καθαρόν αποπλύνειν αλλά τα ρερυπωμένα σκεύη εκκαθάρειν». Τα παραπάνω έχουν ως σκοπό να προβάλλουν τον συν-εορτασμό της φύσης και των στοιχείων της με τον πιστό, την μύηση στο μυστήριο, αλλά από την άλλη επιβεβαιώνουν το «όπου γαρ βούλεται Θεός νικάται φύσεως τάξις». (Άγ. Ιωάννης Χρυσόστομος). 

 

Παρέρχομαι τα των λοιπών συμβολισμών καταθέτοντας περιορισμένες παρατηρήσεις για τα της τάξεως εντός του Ναού, ήτοι περί του τηρητέου τυπικού. Σαφώς ένα από τα πλέον περίπλοκα θέματα των ιερών Ακολουθιών είναι και η ορθή τήρησή του, ήτοι η τάξη σύμφωνα με την οποία τελείται η κάθε εκκλησιαστική Ακολουθία. Ο Βυζαντινός Λειτουργικός τύπος που ακολουθούν όλες σχεδόν οι Ορθόδοξες Εκκλησίες, αλλά και το τυπικό των τελουμένων και των ψαλλομένων στους Ναούς διαμορφώθηκε κατά την διάρκεια των αιώνων βραδέως και σταδιακώς όπως είναι φυσικό. Υπέστη πολλές εναλλαγές: οι αυτοσχέδιες λατρευτικές συνήθειες και συνθέσεις έπαυσαν σταδιακά, η εκκλησιαστική γραμματεία εμπλούτισε τις ευχές και τους ύμνους, η Λατρεία προσέλαβε επιδράσεις εξωτερικές (Φουντούλης), οι Ακολουθίες άρχισαν να γίνονται μεγαλοπρεπείς και μακροσκελείς, εγκαταλείφτηκε σταδιακά το ποιητικό είδος του Κοντακίου και επικράτησε ο Κανών, εμφανίστηκαν τα πρώτα μουσικά κείμενα που είναι τα Ευαγγελιστάρια (9ος-10ος), από τα οποία προκύπτει η από αιώνων επικρατούσα μελωδική απαγγελία του Ευαγγελίου, εφαρμόστηκαν μεγάλες Λειτουργικές μεταρρυθμίσεις του Ἀγ.Συμεών Θεσσαλονίκης, τα άγραφα τυπικά γράφτηκαν από τις Μεγάλες Μονές, αλλά και σε πολλές περιπτώσεις παραδόθηκαν εθιμικώς. Πολλά από αυτά διατηρήθηκαν μεν στην παράδοση και εν συνεχεία εκδόθηκαν τα δύο τυπικά (Κωναταντίνου Πρωτοψάλτου, 1838 και Γεωργίου Βιολάκη Πρωτοψάλτου 1888), όπου καταγράφεται η μέχρι του νυν επικρατούσα μακραίωνη τάξη. Χάρι σε αυτά διασώθηκαν και έφτασαν μέχρι στις μέρες μας αρχέγονα λατρευτικά στοιχεία, τα οποία διατηρεί η Μεγάλη Εκκλησία ως κόρην οφθαλμού. Και φυσικά χρήζουν του δέοντος σεβασμού από όλους, καθότι είναι απαύγασμα σοφίας των αιώνων και όχι προσκόλληση στο παρελθόν. Δυστυχώς εδώ και δεκαετίες γνωρίζει ημέρες δόξης, πολλαχού, η καταχρηστική ερμηνεία του «ως δόξει τω Προεστώτι». Έτσι παρατηρούμε μη λήψη «καιρού» κατά τα καθίσματα του Όρθρου, χύμα απαγγελία Ευαγγελίου με την πρόφαση της κατανοήσεώς του, μεγάλη Είσοδο και στις Προηγιασμένες, έξοδο και είσοδο διακόνων και ιερέων από την ωραία πύλη για να θυμιάσουν, πρόωρη έξοδο εκ του ιερού στις μεγάλες και μικρές εισόδους με βηματισμό τρεχάλας, κάτι που έχει ως αποτέλεσμα πολλές φορές, το ιερό Ευαγγέλιο να «αναμένει» μέχρι να τελειώσει την ψαλμωδία ο χορός, ενώ θα έπρεπε να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Παρατηρούμε ακόμη χασμωδία στα συλλείτουργα και στις αρτοκλασίες με αμήχανες κινήσεις, μνημόνευση ζώντων και νεκρών υπό ιερέων στην ωραία Πύλη!, της Αρχιερωσύνης Υμών αντί του ορθού της Αρχιερωσύνης σου, ενώ και στον Χριστό ακόμη λέμε Σε υμνούμεν, Δι ΄ευχών του αγίου Αρχιεπισκόπου!!, (Αθήνα), αντί του Αγίου Δεσπότου, αντικατάσταση παραδοσιακών αργυρών εκκλησιαστικών σκευών με δήθεν χρυσά, παράλειψη της φράσης στην θεία Μετάληψη με την μνεία του ονόματος του πιστού και άλλα πολλά. 

Και ολίγα για τους ψάλτες: Λανθασμένη και αυθαίρετη τοποθέτηση των αναλογίων των χορών (παρά την θέλησή τους) στο βάθος του κλίτους σαν να είναι τιμωρημένοι και ούτως αποκομμένοι από το λειτουργικό γίγνεσθαι και τον σολέα, χοροστασία επάνω στα στασίδια, ουδέποτε κατέρχονται εκ του βάθρου, όπως αρμόζει και όπως προβλέπεται από το τυπικό (ανάγνωση Εξαψάλμου, Δόξα Ευλογηταρίων, Μεγαλυνάρια, τον Δεσπότην και Αρχιερέα, Καταβασίες, Ευλογημένη, Άξιον εστί, Σε υμνούμεν, Εις Αγιος, όταν ψάλλει ο αρχιερέας, κ.ά.). Η ανάβαση και η κατάβαση των ψαλτών, εκτός από του ότι είναι σε άμεση συνάρτηση με το νόημα και τον συμβολισμό της Ακολουθίας και των ψαλλομένων, εξυπηρετείτο λίαν καλώς από τα μη περιστρεφόμενα αναλόγια, παράδοση αιώνων του Αγίου Όρους, του Πατριαρχικού Ναού και της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Έτσι κατά την κάθοδο εκ του βάθρου δεν χανόταν η αμφίδρομη και απαραίτητη οπτική επαφή τόσο με τους λειτουργούς όσο και με τους Κανονάρχες και τους βοηθούς, αλλά ούτε κα με τα βιβλία. Σήμερα έχουμε δυστυχώς τους «κεκρυμμένους» πίσω από τα ακαλαίσθητα συνήθως περιστρεφόμενα αναλόγια ψάλτες, χοροστατούντας και άδοντας μόνον εκ του βάθρου. Καιρός να γίνουν οι δέουσες ενέργειες επ’αγαθώ της εύσχημης και της κατά τάξιν τελέσεως των ιερών Ακολουθιών, προκειμένου να αποφεύγονται οι αυθαίρετες «μεταρρυθμιστικές» τάσεις και η κατά το δοκούν ιερουργία. ψάλτες Βυζαντίου και εξώφυλλα Τυπικών

ΠΗΓΗ: http://fanarion.blogspot.com/2021/01/blog-post_77.html

Τό Μυστήριον τῆς Θείας Εὐχαριστίας!

Ἀνακοινωθέν Αγίας και Ιεράς Συνόδου (25 Ιουνίου 2020 - για την ολοκλήρωση των τακτικών εργασιών της)

Μεταξύ 23-25 τ.μ. Ἰουνίου (2020) συνῆλθεν ἐν τῷ ἐν Σαμπεζύ Γενεύης Ὀρθοδόξῳ Κέντρῳ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ἡ Ἁγία καί Ἱερά Σύνοδος αὐτοῦ εἰς τήν τακτικήν αὐτῆς συνεδρίαν τοῦ τρέχοντος μηνός. Τήν πρώτην ἡμέραν παρέστησαν καί συνειργάσθησαν μέ τούς συνοδικούς παρέδρους καί οἱ πλεῖστοι τῶν λοιπῶν ἐν Εὐρώπῃ Ἱεραρχῶν τοῦ Θρόνου. Κατά τήν σύσκεψιν ταύτην ἀνεγνώσθησαν καί συνεζητήθησαν καί ὅσα ἐλήφθησαν μέχρι σήμερον Γράμματα τῶν Μακ. Ὀρθοδόξων Προκαθημένων, ἀπαντητικά εἰς τό πρός αὐτούς Γράμμα τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου τῆς 17ης Μαΐου τ.ἔ., διά τό θέμα τοῦ τρόπου μεταδόσεως τῆς Θείας Κοινωνίας, τό ἀνακῦψαν μετά τήν ἐμφάνισιν τῆς πανδημίας τοῦ κορωνοϊοῦ, διεπιστώθη δέ μέ ἱκανοποίησιν ὅτι ἡ γνώμη αὐτῶν συμπίπτει πρός ἐκείνην τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Αὕτη συνίσταται εἰς τά ἑξῆς:  α) Τό Μυστήριον τῆς Θείας Εὐχαριστίας εἶναι ἀδιαπραγμάτευτον, διότι πιστεύομεν ὅτι δι΄ αὐτοῦ μεταδίδεται εἰς τούς πιστούς αὐτό τοῦτο τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ «εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καί εἰς ζωήν αἰώνιον» καί εἶναι ἀδύνατον διά τοῦ Μυστηρίου τούτου τῶν Μυστηρίων νά μεταδοθῇ εἰς τούς μεταλαμβάνοντας ὁποιαδήποτε νόσος. Δι' αὐτό καί ἡ Ἐκκλησία παραμένει σταθερά καί ἀμετακίνητος εἰς τήν διδασκαλίαν αὐτῆς ὡς πρός τήν οὐσίαν τοῦ Μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας. β) Ὡς πρός τόν τρόπον μεταδόσεως τῶν ἀχράντων Μυστηρίων εἰς τούς πιστούς, ἡ Ἐκκλησία, σεβομένη τήν Ἱεράν Παράδοσιν, τήν συνυφασμένην ἀρρήκτως μέ τήν καθ' ἡμέραν ἐκκλησιαστικήν πρακτικήν καί κενωτικήν ἐμπειρίαν, διακρατεῖ τά ἀπό αἰώνων καί μέχρι σήμερον ἰσχύοντα, ὡς φύλαξ καί φρουρός ἀνύστακτος τῶν παραδοθέντων ὑπό τῶν Ἁγίων Πατέρων, καί οὐδεμίαν ἀνάγκην εὑρίσκει δι' ἀλλαγήν τοῦ τρόπου τούτου καί μάλιστα ὑπό τήν πίεσιν ἐξωγενῶν παραγόντων. Συγχρόνως, ἡ Μήτηρ Ἐκκλησία, μεριμνῶσα διά τάς ἰδιαιτέρας ἀνάγκας τῶν τέκνων αὐτῆς ἐν τῇ Διασπορᾷ, προτρέπει τούς ἐν αὐτῇ διακονοῦντας Ποιμενάρχας ὅπως, ἐν τῇ ποιμαντικῇ αὐτῶν εὐαισθησίᾳ, εὐθύνῃ καί συνέσει, οἰκονομοῦν προσωρινῶς τά ἀνακύψαντα ἐκ τῶν τοπικῶν νόμων τῆς Πολιτείας προβλήματα, πάντοτε ἐν συντονισμῷ μέ τό ἐν Φαναρίῳ Ἱερόν Κέντρον, διά τήν μείζονα πνευματικήν ὠφέλειαν τοῦ χριστωνύμου λαοῦ.  Ἐν Γενεύῃ, τῇ 25ῃ Ἰουνίου 2020 Ἐκ τῆς Ἀρχιγραμματείας τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου.