Τετάρτη 26 Αυγούστου 2015

Το σύκο.

Οι ευεργετικές ιδιότητες του σύκου στον οργανισμό μας

sikoΜπορεί να μην είναι τόσο δημοφιλές φρούτο για το καλοκαίρι, όπως είναι το καρπούζι, όμως το σύκο έχει πολλές ευεργετικές ιδιότητες, που μέχρι σήμερα αγνοούσαμε!
Τα σύκα έχουν σε υψηλές ποσότητες φυσικά σάκχαρα και ανόργανα άλατα, ενώ είναι πλούσια σε κάλιο, ασβέστιο, μαγνήσιο και σίδηρο και είναι πηγή βιταμινών Α, Ε και Κ που συμβάλλουν στην υγεία και την ευεξία.
Επίσης, σύμφωνα με τους ειδικούς, τα σύκα προστατεύουν από τον καρκίνο, μειώνουν τα επίπεδα της χοληστερόλης στον οργανισμό, ενώ παράλληλα προλαμβάνουν την υψηλή πίεση και τις καρδιακές παθήσεις.
Δικαίως μπορεί να χαρακτηριστεί super food καθώς με την κατανάλωση του μπορεί να μειωθεί η κούραση και να βελτιωθεί η μνήμη. Επιπλέον, είναι χρήσιμο για όσους υποφέρουν από δυσκοιλιότητα. Οι ευεργετικές του ιδιότητες όμως δεν σταματούν εδώ, καθώς το σύκο είναι πλούσιο σε ασβέστιο και κάλιο, βοηθώντας έτσι στην πρόληψη της οστεοπόρωσης καθώς και στην ανάπτυξη της οστικής πυκνότητας.
Τέλος, είναι κατάλληλο για απώλεια βάρους επειδή είναι πλούσιο σε φυτικές ίνες.
Πηγές: theathletes.gr-  thrakitoday.com
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ:http://www.diakonima.gr/

Η Πρόνοια τοῦ Θεοῦ

Ένα… γέμισμα! 

(Αληθινή ιστορία)

Τρίτη 25 Αυγούστου 2015

Μυκηναϊκό ανάκτορο

    Μυκηναϊκό ανάκτορο ήρθε στο φως στη Σπάρτη
          
Ένα νέο μυκηναϊκό ανάκτορο φέρνουν στο φως στην πεδιάδα της Σπάρτης οι αρχαιολογικές έρευνες που πραγματοποιούνται από το 2009 στο λόφο του Αγίου Βασιλείου, κοντά στο χωριό Ξηροκάμπι Λακωνίας. Κατά την ανασκαφική έρευνα ανευρέθησαν επίσης πολλές πινακίδες Γραμμικής Β” Γραφής, της πρώτης δηλαδή καταγραφής της Ελληνικής γλώσσας.
Όπως αναφέρει σε ανακοίνωση του το υπουργείου Πολιτισμού, οι γραπτές αυτές μαρτυρίες συνιστούν το πολυτιμότερο εύρημα της ανασκαφής, που καθίσταται ακόμη πιο σημαντικό καθώς εντάσσεται στη σφαίρα της πρωτοϊστορίας για τον ελληνικό χώρο, όπου τα γραπτά τεκμήρια είναι ελάχιστα.
Η ανασκαφή στον “Αγιο Βασίλειο διεξάγεται τα τελευταία χρόνια υπό τη διεύθυνση της επίτιμης Εφόρου Αρχαιοτήτων κυρίας Αδαμαντίας Βασιλογάμβρου και χαρακτηρίζεται ως μία από τις πιο σπουδαίες συστηματικές ανασκαφές στον τομέα της ελληνικής πρωτοϊστορίας.

Συγκεκριμένα, με την εφαρμογή μεθόδων γεωφυσικής διασκόπησης έχουν εντοπιστεί θαμμένα οικοδομικά κατάλοιπα με σταθερό προσανατολισμό σε έκταση 35 τουλάχιστον στρεμμάτων. Η αρχή της εγκατάστασης ανάγεται στην μεταβατική περίοδο από την Μεσοελλαδική στην Υστεροελλαδική-Μυκηναϊκή εποχή (17ος-16ος αι. π.Χ.), στην οποία χρονολογείται το νεκροταφείο κτιστών κιβωτιόσχημων τάφων και απλών λάκκων στην κορυφή του λόφου. Στην ίδια εποχή χρονολογείται και η πρώτη οικοδομική φάση της εγκατάστασης, η οποία, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, καταστράφηκε κατά την ΥΕ ΙΙΒ-ΙΙΙΑ1 περίοδο (τέλη 15ου-αρχές14ου αι. π.Χ), πιθανόν από πυρκαγιά.

Μετά την πρώτη αυτή καταστροφή, ιδρύονται νέα ισχυρά και εκτεταμένα ανακτορικά κτήρια. Αυτά αναπτύσσονται περιμετρικά μιας μεγάλης κεντρικής αυλής, στις δύο πλευρές της οποίας (νότια και δυτική) έχει αποκαλυφθεί στοά επί πεσσοκιονοστοιχίας.
Σε δωμάτιο του ορόφου της Δυτικής Στοάς φυλασσόταν ένα αρχείο του ανακτόρου, η ανασκαφή του οποίου βρίσκεται σε εξέλιξη. Οι ωμές πήλινες πινακίδες, στις οποίες ήσαν χαραγμένα τα κείμενα σε γραμμική Β γραφή, διατηρήθηκαν χάρη σε πυρκαγιά που επίσης κατέστρεψε τα νέα ανακτορικά κτήρια κατά την ΥΕ ΙΙΙ Α περίοδο (14ος αι. π.Χ.).

Το αρχείο περιλαμβάνει πινακίδες όλων των γνωστών από τα άλλα ανακτορικά κέντρα τύπων, φυλλόσχημες και σελιδόσχημες, καθώς και ετικέτες και πήλινα σφραγίσματα. Στα κείμενα αναφέρονται παροχές αγαθών σε ιερό ή ιερά, ανδρικά και γυναικεία ονόματα, τοπωνύμια και ο τίτλος άναξ στη γενική πτώση, άνακτος.
Με λατρευτικές – θρησκευτικές πρακτικές συνδέεται ένα από τα κτήρια που ανασκάπτονται ανατολικά της αυλής, το Κτήριο Α. Η φωτιά έψησε και διατήρησε σε ικανό ύψος την ωμοπλινθοδομή και την πηλοκονία των εσωτερικών διαχωριστικών τοίχων του, στο οποίο έχουν μέχρι στιγμής ερευνηθεί δέκα δωμάτια. Αυτά περιείχαν πολλά χαρακτηριστικά λατρευτικά αντικείμενα και σκεύη, όπως πήλινα ειδώλια βοοειδών και ελεφαντοστέινο ειδώλιο ανδρικής μορφής που κρατάει νεαρό μοσχαράκι ή ταύρο, μεγάλο πήλινο ρυτό σε σχήμα κεφαλής ταύρου, λίθινη πρόχους με διπλό χείλος, δύο μεγάλοι τρίτωνες κ.α.
Εκτός αυτών βρέθηκαν πολλά μικρά διακοσμητικά αντικείμενα καθώς και σφραγιδόλιθοι, αιγυπτιακοί σκαραβαίοι, κ.α. Σε ένα δωμάτιο φυλάσσονταν, πιθανόν τακτοποιημένα σε κιβώτιο από οργανικό υλικό, εικοσιένα χάλκινα ξίφη, ενώ κάτω από το δάπεδο ενός άλλου, βρέθηκε πυκνό στρώμα από οστά ζώων, αγγεία και πολύτιμα μικροαντικείμενα.
Με το στρώμα αυτό είναι πιθανό να σχετίζονται τα υπολείμματα πυρών που εντοπίστηκαν σε ανοικτό χώρο ανατολικά του κτηρίου.
Μια μεγάλη ποσότητα θραυσμάτων τοιχογραφιών με χαρακτηριστικά μυκηναϊκά θέματα που βρέθηκαν στην επίχωση ενός δεύτερου κτηρίου (Κτήριο Β) και σε χώρο απόθεσης απορριμμάτων σε αδόμητη περιοχή, τεκμηριώνει την ύπαρξη τοιχογραφικού διακόσμου στα ανακτορικά οικοδομήματα.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού, «η ανακτορική εγκατάσταση του Αγ. Βασιλείου μας παρέχει μια μοναδική δυνατότητα να διερευνήσουμε με τη χρήση των σύγχρονων μεθόδων ανασκαφής και ανάλυσης τη δημιουργία και εξέλιξη ενός μυκηναϊκού ανακτορικού κέντρου με στόχο την ανασύνθεση της πολιτικής, διοικητικής, οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης της περιοχής. Παράλληλα εκτιμάται ότι θα προκύψουν νέα στοιχεία σχετικά με τη μυκηναϊκή θρησκεία και ζητήματα γλωσσολογίας και παλαιογραφίας».
Το χώρο της ανασκαφής επισκέφθηκε την περασμένη Παρασκευή η αν. Γενική Γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού κυρία Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, καθώς και μια δεύτερη σημαντική ανασκαφή που διεξάγεται στην ευρύτερη περιοχή της Σπάρτης: αυτή του Ιερού του Αμυκλαίου Απόλλωνα στο λόφο Αγίας Κυριακής στις Αμύκλες Λακωνίας.
Η ανασκαφή του Ιερού του Αμυκλαίου Απόλλωνα που διεξάγεται υπό τη διεύθυνση του ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. “Αγγελου Δεληβορριά, του κ. Σταύρου Βλίζου από το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, και την εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας, φέρνει στο φως ένα από τα σημαντικότερα ελληνικά ιερά με έναρξη ζωής στα γεωμετρικά χρόνια.
Η ερευνητική ομάδα διαφωτίζει αργά αλλά με επιμονή και υπομονή το θέμα του ναού (Θρόνου) του Απόλλωνα, που έχει απασχολήσει πολλούς επιστήμονες μέχρι σήμερα. Η έρευνα πραγματοποιείται κάτω από δυσχερείς συνθήκες, διότι το Ιερό έχει υποστεί εκτεταμένη καταστροφή κατά το παρελθόν.
Ειδικότερα, η συστηματική ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιήθηκε κατά την έναρξη του πενταετούς ερευνητικού προγράμματος Αμυκλών(εικ. 1)και ολοκληρώνεται αυτό το μήνα αποκάλυψε τη συνέχεια του περιβόλου κατά μήκος της δυτικής πλαγιάς του λόφου της Αγίας Κυριακής, όπου βρίσκεται το ιερό του Αμυκλαίου Απόλλωνα περίπου 5 χλμ. νοτίως της Σπάρτης.
Το σημαντικό αυτό εύρημα έρχεται να συμπληρώσει τα περισσότερο από ενθαρρυντικά πορίσματα των έως τώρα εργασιών. Σύμφωνα με τα πεπραγμένα της περιόδου 2009-2013, ολόκληρη η επιφάνεια του λόφου της Αγ. Κυριακής που σχετίζεται με τη λειτουργία και τα μνημεία του ιερού ερευνήθηκε διεξοδικά.
Με τις έρευνες αυτές εντοπίστηκαν στην κορυφή του λόφου λείψανα του πρωτοελλαδικού-μεσοελλαδικού οικισμού και προσδιορίστηκε η πρώτη μνημειακή φάση του ιερού στα υστερογεωμετρικά χρόνια με την αποκάλυψη του παλαιότερου περιβόλου. Ταυτόχρονα, όμως, άλλαξαν τα δεδομένα της έρευνας που είχαν γίνει αποδεκτά έως την έναρξη των πρόσφατων εργασιών:
Ο εντοπισμός της τάφρου θεμελίωσης του ναού, του λεγόμενου θρόνου του Απόλλωνα, δημιουργεί νέα δεδομένα σχετικά με τις διαστάσεις του οικοδομήματος, ενώ την εικόνα του αρχαϊκού ιερού συμπληρώνει βορειοδυτικά ένα μνημειακό πρόπυλο.
Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού, σε δύσκολες μέρες, οι Έλληνες αρχαιολόγοι καταφέρνουν να παράγουν εξαιρετικά επιστημονικά αποτελέσματα και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών. Ειδικότερα, για το 2015 ξεπερνούν τις 150 οι συστηματικές ανασκαφές και επιφανειακές, γεωαρχαιολογικές και γεωφυσικές διεπιστημονικές έρευνες που διεξάγονται σε όλη την επικράτεια από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, Ελληνικά Ιδρύματα με εξειδίκευση στον τομέα της αρχαιολογικής και παλαιοντολογικής έρευνας και Ξένες Αρχαιολογικές Σχολές, πάντα με την εξασφάλιση των απαραίτητων κατά νόμο εγκρίσεων.

«Ο μεγάλος αριθμός των συστηματικών ερευνών στον τομέα της αρχαιολογίας που πραγματοποιούνται κατ” έτος, κυρίως κατά τους θερινούς μήνες, καταδεικνύει τη σημασία του αρχαιολογικού πλούτου και της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας και τη σπουδαιότητά της παγκοσμίως. Η ηθική και υλική συμπαράσταση στο έργο των ερευνητών αποτελεί βασικό μέλημα του υπουργείου Πολιτισμού» καταλήγει η ανακοίνωση.

Δευτέρα 24 Αυγούστου 2015

Η εποχή του Περικλή

Μιά φορά κι έναν καιρό ο άνθρωπος

"Ψαρίλα"!!

Μυστικά της γιαγιάς…

 Όταν μυρίζει το σπίτι ψάρι


Φωτο:teleytaiothranio.blogspot.com

 Όταν μυρίζει το τηγάνι ή η κατσαρόλα
από ψάρια που μαγειρέψατε βάλτε 4 κουταλιές ξύδι και αφήστε το σκεύος πάνω στη φωτιά μέχρι να εξατμιστεί το ξύδι.
ΠΗΓΗ: http://www.diakonima.gr/

Τό πράσινο σαπούνι!



Όλα αυτά, μόνο με ένα πράσινο σαπούνι!
prasino-sapouni-to-kalitero-sampouan 
Το πράσινο σαπούνι, ακόμα και σήμερα θεωρείται το πιο ασφαλές για την προσωπική μας υγιεινή. Αλλά και όχι μόνο. Μπορεί να λειτουργήσει με πολλούς άλλους τρόπους στο καθημερινό μας νοικοκυριό!
Καθαριστικό πατώματος
Σε μισό κουβά νερό διαλύστε 2-3 κουταλιές τρίμμα πράσινου σαπουνιού. Τα πατώματα θα λάμπουν όσο ποτέ άλλοτε.
Αφρός ξυρίσματος
Για όσους επιμένουν στο ξύρισμα χωρίς μηχανή, μια δοκιμή θα σας πείσει. Το πράσινο σαπούνι αφήνει το δέρμα χωρίς ερεθισμούς και κοκκινίλες.
Καθαριστικό ρούχων
Ειδικά όταν πρόκειται για καλύμματα, κουρτίνες, σεντόνια κτλ.
Αν τα τοποθετήσουμε στη γεμάτη νερό μπανιέρα, τα πλύνουμε καλά με πράσινο σαπούνι και μετά τα βάλουμε και στο πλυντήριο θα διαπιστώσουμε ότι θα βρουν τη χαμένη τους λάμψη και λευκότητα.
Φυτοφάρμακο
Δημιουργήστε ένα διάλυμα από νερό και 2-3 κουταλιές τρίμμα πράσινου σαπουνιού.
Ψεκάστε δύο-τρεις φορές την εβδομάδα τα φυτά του μπαλκονιού ή τα δέντρα του κήπου.
Η μελίγκρα εξαφανίζεται και τα φυτά αποκτούν μια απόλυτα υγιή όψη.
Καθαριστικό τζαμιών
Βουτάμε τα ειδικά πανάκια για το καθάρισμα των τζαμιών σε διάλυμα πράσινου σαπουνιού με νερό, περνάμε τα τζάμια και μετά τα ξεβγάζουμε με νερό. Καλύτερα και από εφημερίδα…
Ιδανικό αντισηπτικό για μπάνιο και κουζίνα
Για την απόλυτη καθαριότητα μπάνιου και κουζίνας, αναμείξτε άφθονη σαπουνάδα από σαπούνι με λευκό ξίδι και καθαρίστε είδη υγιεινής, νεροχύτες, αλλά και το εσωτερικό του ψυγείου.
Απωθεί τα έντομα
Αν έχετε ενοχλητικά έντομα στον κήπο ή στο μπαλκόνι σας, αυτό που μπορείτε να κάνετε είναι να τοποθετήσετε κομμάτια από σαπούνι σε διάφορα σημεία. Τα έντομα θα μείνουν μακριά!
Λιπαίνει επιφάνειες
Αν έχουν “φρακάρει” τα συρτάρια ή τα παράθυρα, τότε υπάρχει ένα μυστικό που θα σας βοηθήσει! Τρίψτε ένα σαπούνι στο κάτω μέρος των ραγών για να γλιστρήσει το συρτάρι. Για τα παράθυρα, τρίψτε το σαπούνι στα συρόμενα σημεία.

Δίνει όμορφο άρωμα

Τοποθετήστε μια μπάρα από το αγαπημένο σας σαπούνι, το οποίο θα τυλίξετε σε λίγο τούλι, μέσα στη βαλίτσα ή τα συρτάρια σας για να κρατήσετε φρέσκο το άρωμα τους. Το ίδιο ισχύει και για το αυτοκίνητό σας. Μια μπάρα από αρωματικό σαπούνι σίγουρα θα δώσει όμορφη μυρωδιά στον χώρο.
Αφαιρεί τους λεκέδες
Αντί να δαπανάτε ένα σωρό χρήματα σε σπρέι κατά των λεκέδων δοκιμάστε το σαπούνι. Απλά βρέξτε και τρίψτε το πάνω στο λεκέ πριν το πλύσιμο.
Κρατά μακριά τις βρωμιές από τα νύχια
Πριν κάνετε οποιαδήποτε δουλειά στον κήπο σας, ξύστε τα νύχια σας πάνω από ένα σαπούνι. Η ποσότητα του σαπουνιού που θα εισχωρήσει θα κρατήσει τη βρωμιά από τα νύχια σας.
Ανακουφίζει από έντομα
Τρίψτε μια βρεγμένη πλάκα σαπουνιού πάνω στο τσίμπημα που μόλις ανακαλύψατε στο χέρι σας και θα ανακουφιστείτε πολύ γρήγορα!
“Ξεκολλάει” το φερμουάρ και το δαχτυλίδι
Αν το φερμουάρ από το τζιν ή και από… την βαλίτσα σας έχει κολλήσει, τρίψτε το επίμαχο μέρος με λίγο σαπούνι. Θα χαλαρώσει κατευθείαν και εσείς θα κάνετε την δουλειά σας. Αν, πάλι, σας έχει κολλήσει το δαχτυλίδι στο δάχτυλο, πλύνετέ το με νερό και σαπούνι.
Απολυμαίνει τα σκεύη
Το σαπούνι (και ειδικά το πράσινο) τα καταφέρνει θαυμάσια στο νεροχύτη αφού έχει τέλεια απολυμαντική δράση και ξεπλένεται εύκολα, χωρίς να αφήνει χημικά κατάλοιπα. Είναι ιδανικό για ανοξείδωτα σκεύη και κατσαρόλες.
Δεν χαράζει τα κρύσταλλα και τα τζάμια
Επειδή τα κρυστάλλινα είδη χαράζουν εύκολα, μπορείτε να τα πλένετε χρησιμοποιώντας μαλακό σφουγγάρι με νερό (κατά προτίμηση κρύο) και σαπούνι. Το ίδιο μπορείτε να κάνετε και με τα τζάμια.
Πηγή: neadiatrofis.gr 
Print FriendlyGet URL
 ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ:http://www.diakonima.gr

Ο Άγιος των Σκλάβων καί ....

Ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός

(μέρος Β΄ )
Η διδασκαλία του αγίου Κοσμά είναι απλή αλλά όχι απλοϊκή, είναι σαφής, μεστή και χαριτωμένη. Λέγει χαρακτηριστικά πως καλύτερα να καταλάβουν το βασικό και μεγάλο μυστήριο της πίστεώς μας περί της Αγίας Τριάδος: «Να εξομολογηθήτε παστρικά και καλά, να μεταλάβετε τα Άχραντα Μυστήρια με φόβον, με τρόμον και με ευλάβειαν, και τότες να σας φωτίση η χάρις του παναγίου Πνεύματος να καταλάβετε, διατί με διδασκαλίαν δεν ημπορείτε να καταλάβετε»[31]. Σε άλλη του διδαχή με ιερό ενθουσιασμό και συγκλονιστικό θάρρος, τον καιρό της όψιμης Τουρκοκρατίας, θα διαλαλήσει: «Το κορμί σας ας σας το καύσουν, ας σας το τηγανίσουν, τα πράγματά σας ας σας τα πάρουν μη σας μέλη, δώστε τα, δεν είναι εδικά σας. Ψυχή και Χριστός σας χρειάζεται.
patrkosmas2
Ετούτα τα δύο, όλος ο κόσμος να πέση δεν ημπορεί να σας τα πάρη, έξω αν τύχη και τα δώσετε με το θέλημά σας. Αυτά τα δύο να τα φυλάγετε να μην τύχη και τα χάστε»[32]. Στο ωραίο προοίμιο του Νέου Μαρτυρολογίου ο άγιος Νικόδημος παρόμοια θα πει: «Μη το στέρξετε ποτέ, ποτέ αδελφοί, να αρνηθήτε τον πραότατον, τον γλυκύτατον Ιησούν Χριστόν, τον αληθινόν υιόν του Θεού, και Θεόν… ουδέ με νεύμα μόνον απλούν, να φανήτε πως αρνείσθε τον Χριστόν, και δέχεσθε άλλην θρησκείαν, καν μυρία βάσανα σας κάμουν, καν χιλίους θανάτους σας δώσουν…»[33].
Ο άγιος Κοσμάς 17 έτη αγωνίσθηκε στο Άγιον Όρος περίπου και άλλα τόσα εργάσθηκε ιεραποστολικά στον κόσμο. Ως γνήσιος Αγιορείτης ευλαβείται ιδιαίτερα τη Θεοτόκο και τη μνημονεύει συχνά στα κηρύγματά του:
«Να έχετε ευλάβεια εις όλους τους Αγίους της Εκκλησίας μας, ναι, μα περισσότερον να έχετε χίλιες φορές εις την Δέσποινά μας, την Θεοτόκον Μαρίαν, διατί όλοι οι Άγιοι είναι δούλοι του Χριστού, άλλα η Δέσποινά μας η Θεοτόκος είναι κυρά και βασίλισσα του ουρανού και της γης και πάσης νοητής και αισθητής κτίσεως, να παρακαλή διά τας αμαρτίας μας. Επήρε την Θεοτόκον και την έκαμε βασίλισσαν και ετίμησε το γένος μας. Διά τούτο πρέπει και ημείς, αδελφοί μου, να τιμώμεν την Δέσποινάν μας Θεοτόκον με νηστείες, προσευχές, ελεημοσύνες και με καλά έργα»[34]. Ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης σε ωραιότατο λόγο του στην Κοίμηση της Θεοτόκου ανάλογα άναφέρει: Ας κλαύσωμεν, και ας αναστενάξωμεν, παρακαλούντες αυτήν να μεταχειρίζηται πάντοτε την συνειθισμένην της ευσπλαγχνίαν την οποίαν έχει εις ημάς, και να μη αποβλέπη εις την ιδικήν μας αναξιότητα, αλλ’ εις το πέλαγος της ιδικής της ευσπλαχνίας, παρακαλούντες αυτήν, να μη παύση ποτέ από του να πρεσβεύη υπέρ ήμών διότι όπως, αν λείψη ο ήλιος και η θερμότης του, εις μίαν στιγμήν νεκρούνται τα πάντα, τοιουτοτρόπως αν λείψη η μεσιτεία της, όλοι είμεθα άξιοι να δώσομεν ένα άωρον θάνατον… Δι’ αγάπην του Υιού σου, μη αποστρέψης το πρόσωπόν σου αφ’ ήμών των τέκνων σου, μη αποδιώξης ημάς από την σκέπη ν σου, διά να κηρύττομεν σοι Μητέρα, καθώς είσαι του έλεήμονος Θεού» »[35].
Οι Κολλυβάδες όλοι είχαν μια ιδιαίτερα μεγάλη ευλάβεια και τιμή στην Υπεραγία Θεοτόκο. Τέκνα γνήσια του Περιβολιού της Παναγίας στις ιεραποδημίες τους, ως αυτοεξόριστοι και ιεροκήρυκες, γίνονταν διαπρύσιοι υμνητές της και κτίτορες ναών της στη Σκιάθο, την Ικαρία, την Πάτμο, τους Λειψούς, την Ύδρα και άλλου.
Ο άγιος Κοσμάς ξεκινά το κήρυγμά του με την έναρξη της Φιλοκαλικής Αναγέννησης. Θέλει να συνδέει τους αγαπητούς και απλούς ακροατές του με τα μυστήρια της Εκκλησίας, με την Αγία Τριάδα, τον Χριστό, την Παναγία και όλους τους άγιους. Αυτοί να είναι τα πρότυπα εμπνεύσεως της ζωής των χριστιανών κι όχι ξενόφερτες ιδέες και παρασυρμοί σε αλλότρια δόγματα και ψεύτικες θρησκείες. Λέγει: «Και άμποτες να ευσπλαχνισθή ο Κύριος και να συγχωρήση τα αμαρτήματά σας, και να φυτεύση και να ριζώση εις την καρδίαν σας τα θεία λόγια ταύτα, να απεράσετε και εδώ καλά, ειρηνικά και ηγαπημένα, και μετά ταύτα να σας άξιώση να πηγαίνεται εξωμολογημένοι, κοινωνημένοι και διορθωμένοι να κατοικήσετε εις τον παράδεισον, εις την πατρίδα μας την αληθινήν και αιώνιον, να χαίρεσθε πάντοτε με τους αγγέλους και με τους αρχαγγέλους, και να ευφραίνεσθε μαζί με τους προφήτας, με τους Αποστόλους, με τους Μάρτυρας, με τους Ιεράρχας, με τους Όσιους, με τους Δικαίους και με όλους τους Αγίους- και διά πρεσβειών της Παναχράντου Δεσποίνης ήμών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας να αξιωθήτε να δοξάζετε και να προσκυνήτε Πατέρα, Υιόν και άγιον Πνεύμα, Τριάδα ομοούσιον και αχώριστον»[36]. Και ο άγιος Νικόδήμος ο Αγιορείτης στα ψυχωφελή Πνευματικά Γυμνάσματα γράφει: «Πρόσφερε εις την Αγίαν Τριάδα διά μέσου της Παρθένου, και του Αγγέλου όπου σε φυλάττει, και του συνωνύμου σου, η άλλου Αγίου, τον οποίον έχεις προστάτην, πάσαν επιχείρησίν σου, διά να γίνεται αυτή εις δόξαν Θεού, και εις σωτηρίαν της ψυχής σου»[37].
Ο άγιος Κοσμάς εξερχόμενος του Όρους παρέμεινε ασκητής Αγιορείτης, όπως και όλοι οι εξελθόντες μακάριοι Κολλυβάδες. Η συνεχής και αδιάκοπη άσκηση, κατά το Ευαγγέλιο και την αγιοπατερική παράδοση, ήταν βασική προϋπόθεση της θεολογίας του. Η συνάφεια του λόγου με τον αγιοπατερικό, όπως και τον νεοπατερικό – φιλοκαλικό, έγκειται στην ταύτιση ασκητικονηπτικών εμπειριών και δεν είναι ασφαλώς αποτέλεσμα ακαδημαϊκής αδολεσχίας. Έτσι είναι ένας πατήρ της Εκκλησίας για την εποχή του, αφού είναι γνήσιος συνεχιστής της αποστολικής και πατερικής παραδόσεως, θεοφόρος, θεοχαρίτωτος, θεοκίνητος, θεόκλητος και θεοδώρητος. Η ενοικούσα στην καθαρή καρδιά του αγιοπνευματική χάρη τον χαριτώνει να προφητεύει, να θαυματουργεί, και να στέφει το θεσπέσιο κήρυγμά του με το αίμα του.
Ο Πατροκοσμάς δημιουργεί τον δικό του «διαφωτισμό» κηρύττοντας την αλήθεια της Ορθοδοξίας. «Την παναγίαν Τριάδα εμείς οι ευσεβείς και Ορθόδοξοι χριστιανοί πιστεύομεν, δοξάζομεν και προσκυνούμεν. Αυτή είναι ο αληθινός Θεός και έξω από την παναγίαν Τριάδα όσοι λέγονται θεοί είναι δαίμονες»[38]. Το κήρυγμά του είναι Τριαδοκεντρικό και Χριστοκεντρικό. Με πόση μεγάλη αγάπη μιλά συνέχεια στις μυρίπνοες γραφές του ο θεολογικότερος του φιλοκαλικού άγιος Νικόδημος για τον γλυκύτατο Ιησού Χριστό. Ο άγιος Κοσμάς διαλαλεί με όλη τη δύναμη της κινήματος ψυχής του πως ένας μόνος είναι ο κύριος του κόσμου: Άνίσως, αδελφοί μου, και ήτον δυνατόν να ανεβώ εις τον ουρανόν να φωνάξω μίαν φωνήν μεγάλην, να κηρύξω εις όλον τον κόσμον πως μόνος ο Χριστός μου είναι Υιός και Λόγος του Θεού και Θεός αληθινός και ζωή των απάντων, ήθελα να το κάμω. Μα επειδή και δεν ημπορώ να κάμω εκείνο το μεγάλο, κάμνω ετούτο το μικρόν και περιπατώ από τόπον εις τόπον και διδάσκω τους αδελφούς μου το κατά δύναμιν, όχι ως διδάσκαλος, αλλ’ ως αδελφός· διδάσκαλος μόνος ο Χριστός μας είναι»[39].
Το κήρυγμα του αγίου Κοσμά, όπως και όλων των Φιλοκαλικών πατέρων, δεν ήταν μία στείρα ηθικολογία, αλλά μία κατά το Ευαγγέλιο επιμελής παθοκτονία κι αρετοκαλλιέργεια, προσφορά εκκλησιαστικού, Ορθοδόξου ύφους και ήθους, με πρότυπα τους αγίους. Μιλά πολύ για την απαραίτητη μετάνοια και για την αγία τριάδα των αρετών, του Ορθόδοξου τρόπου υπάρξεως· την υψοποιό και θεοποιό ταπείνωση, τη θεοπαράδοτη κι αναγκαία συγχωρητικότητα και τη θυσιαστική και κορυφαία αγάπη, που αποτελούν τη βάση της θεοκοινωνίας. Θα συμφωνήσουμε με τον σεβαστό και αγαπητό π. Γεώργιο Μεταλληνό, που αναφέρει πως σκοπός της όλης ιεραποστολικής δραστηριότητας του αγίου μας ήταν να προσφέρει «την εσωτερική -καρδιακή- απελευθέρωση του λαού, χωρίς την οποία καμμία εξωτερική -εθνική- ελευθερία δεν έχει σημασία και άξια. Επεδίωκε τον αναβαπτισμό του λαού στην Ορθόδοξη παράδοσή του, θέτοντας τα θεμέλια της νεώτερης ελληνικής κοινωνίας»[40].
Οι θεοφώτιστοι όσιοι και Γέροντες του γνήσια αναγεννητικού φιλοκαλικού κινήματος αντέδρασαν έγκυρα κι έγκαιρα στον άθεο ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, στην εκκοσμίκευση της Εκκλησίας, στην τυπολατρία, τη ρηχότητα και μετριότητα κληρικών και μοναχών και στην κοινωνική διαφθορά, προερχόμενη από Ανατολή και Δύση. Ένας υπέροχος υπέρμαχος, πρώιμος αυτής της Αλήθειας και Παραδόσεως της ’Εκκλησίας, υπήρξε ο αγέρωχος και ακαταμάχητος άγιος Κοσμάς, ο Φιλοθεΐτης ιερομόναχος, ο φιλόθεος Αγιορείτης. Είναι αλήθεια πως ο άγιος Κοσμάς «δεν ξεχνά ποτέ πως είναι καλόγερος και πως άφησε τη μοναχική ζωή κ’ έγινε αυτός “ανάθεμα” για να βοηθήσει στην ανάσταση του Γένους. Μέσα του καίει φλόγα προφητική, που δεν τον αφήνει να ησυχάσει μακρυά από τον ιεραποστολικό δρόμο της θυσίας»[41].
Μετά τα μέσα του 18ου αιώνος φθάνουν στην Ορθόδοξη και υπόδουλη Ελλάδα από την Εσπερία Ιδέες θρησκευτικής αδιαφορίας και αλλοιωμένης θρησκευτικότητας, που επικρίνουν τις παραδόσεις ευλαβείας και κατάνυξης και μιλούν για ευδαιμονισμό, ορθολογισμό και ουδέτερο ουμανισμό. Θεοποιείται η επιστήμη, εξαίρεται η ανθρωπίνη γνώση και σοφία και ο φιλοσοφικός στοχασμός αντικαθιστά το Ορθόδοξο αυτό βίωμα. Την κρίσιμη αυτή ώρα για το Γένος, την πορεία και την εξέλιξή του, αφήνει την αθωνική ησυχία ο θείος Κοσμάς, για να σώσει από την ακοσμία τον κόσμο. Το έργο του είναι δύσκολο και μεγάλο. Η θερμή του πίστη τον ικανώνει να επιτύχει. Δεν θέλει να εντυπωσιάσει, άλλα να σώσει. Είναι ικανός, είναι αληθινός, είναι ατόφιος. Τα υψηλά και δύσκολα νοήματα της πίστεως τα κάνει απλά, τ’ απλά πάλι δεν τα δυσκολεύει, όπως μερικοί, για να φανούν σπουδαίοι. Ο άγιος Κοσμάς δεν κάνει τον σπουδαίο, είναι όντως σπουδαίος.
Ο άγιος Κοσμάς, όπως και όλοι οι φιλοκαλικοί πατέρες του Αγίου Όρους, του νεοησυχαστικού 18ου αιώνος, αγάπησε ένθερμα και ολόψυχα την άγια μητέρα μας Ορθόδοξη Εκκλησία, την Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοση, την Αγία Τριάδα, την Παναγία και τους Αγίους, την Αλήθεια, την Αρετή και την Αγάπη και γι’ αυτά ανυποχώρητα, ισόβια, θαρεττά και γενναία μίλησε, μόχθησε κι αγωνίσθηκε. Ποθούσε να χριστοποιήσει κι εκκλησιοποιήσει τον κόσμο, να τον ορθοδοξοποιήσει και θεώσει. Τό έργο του εντασσόμενο στο κίνημα τής Φιλοκαλικής ’Αναγέννησης έδωσε εύχυμους καρπούς πού τούς γευόμαστε ξεδιψαστικά κι ευγνώμονα μέχρι σήμερα…

Περίληψη:
Ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός (1714-1779) πρωτοβιογραφήθηκε από τον όσιο Νικόδημο τον Αγιορείτη († 1809). Στην Αθωνιάδα Σχολή που φοιτά, συνδέεται με τους φιλοκαλικούς πατέρες Νικόδημο Νάξιο, Μακάριο Νοταρά και Αθανάσιο Πάριο. Στη Σχολή επικρατούσε το Κολλυβαδικό πνεύμα, όπως και στη μονή Φιλοθέου οπού μονάζει. Όπως ο άγιος Κοσμάς, έτσι ιεραποστολικά εργάζονται και οι Κολλυβάδες όσιοι: Μακάριος Νοταράς († 1805), Αθανάσιος Πάριος († 1813), Νήφων ο Χίος († 1809), Ιερόθεος († 1814), Κύριλλος Παπαδόπουλος († 1833), Παΐσιος Βελιτσκόφσκυ († 1794). Οι διδαχές του αγίου Κοσμά του Αιτωλού έχουν πολλά στοιχεία του φιλοκαλικού πνεύματος σε απλή μορφή.
31. Όπ.π., σ. 120.
32. Όπ.π., σ. 240.
33. Νικοδήμου Αγιορείτου, όπ.π., σ. 18.
34. Μενούνου Ιωάννου, όπ.π., σσ. 283-284.
35. Νικοδήμου Αγιορείτου, Ιερά Βίβλος καλούμενη Χρηστοήθεια των Χριστιανών, Κωνσταντινούπολη 1898, σσ. 366-367.
36. Μενούνου Ιωάννου, όπ.π., σ. 180.
37. Νικοδήμου Αγιορείτου, Πνευματικά Γυμνάσματα, Αθήναι χ.χ., σ. 392.
38. Μενούνου Ιωάννου, όπ.π., σ. 120.
39. Όπ.π., σ. 116.
40. Μεταλληνού Γεωργίου πρωτοπρ., «Η ταυτότητα του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού», Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, Προσφορά στην Εκκλησία και το Γένος, Πρακτικά Δ’ Επιστημονικού Συνεδρίου, Ράχη 14.10.2000, Ράχη 2001, σ. 23.
41. Πάσχου Π. Β., Κοσμάς ο Αιτωλός, Αθήνα 1985, σ. 85.

Πηγή: Μοναχού Μωυσέως Αγιορείτου, Άγιον Όρος και Κοινωνία, σελ. 475-490, Εκδόσεις Αρμός, 2009.
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ: http://www.pemptousia.gr/

Κυριακή 23 Αυγούστου 2015

Ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός ...

........ και η Φιλοκαλική Αναγέννηση

* Εισήγηση που πραγματοποιήθηκε στο Ε΄ Πνευματικό Συμπόσιο με γενικό θέμα: «Ο Άγιος Κοσμάς και το Άγιον Όρος», από την I. Μ. Ιερισσού και την I. Μ. Αγίου Κοσμά Αιτωλού στην Αίθουσα του Δημαρχείου Αρναίας στις 20.8.2006.

kosmfilokanag
Είναι γεγονός πως σήμερα υπάρχει αρκετά πλούσια βιβλιογραφία για τον άγιο Κοσμά τον Αιτωλό[1]. Παρά τον βιβλιογραφικό πλούτο δεν έχει, νομίζουμε, επισημανθεί καλά η σχέση του αγίου με τη Φιλοκαλική Αναγέννηση. Στην παρούσα συνοπτική και σύντομη εισήγηση θα γίνει προσπάθεια να φανερωθεί αυτή η σχέση.
Ο πρώτος βιογράφος του αγίου Κοσμά, ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης[2], ο οποίος τον γνώρισε στη Νάξο, όπως και τον αδελφό του διδάσκαλο Χρύσανθο τον Αιτωλό[3], και στο Άγιον Όρος, αναφέρει στο σπουδαίο Νέον Μαρτυρολόγιον ότι ήταν από το Μέγα Δένδρο της Αιτωλίας[4]. Γεννήθηκε το 1714, αφού αναφέρει ότι μαρτύρησε σε ηλικία 65 ετών το 1779[5].
Μετά από σπουδές στην ιδιαίτερη πατρίδα του μεταβαίνει στο Άγιον Όρος για ανώτερες σπουδές. Ο άγιος Νικόδημος αφήνει να φανεί ότι ο άγιος Κοσμάς από την αρχή της ιδρύσεως της Αθωνιάδος Σχολής βρίσκεται μαθητής της[6]. Η Σχολή ιδρύθηκε το 1749. Πρώτος σχολάρχης της ήταν ο ιεροδιάκονος Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης (1692-1780)[7]. Διακρινόταν για την αυστηρότητα και παραδοσιακότητά του. Είναι γνωστός ως ο πρωτοπόρος του γνωστού πνευματικού αναγεννητικού κινήματος των Κολλυβάδων, η αφορμή του οποίου δόθηκε από την τέλεση των μνημοσύνων μετά κολλύβων υπό των Αγιαννανιτών πατέρων κατά τις Κυριακές και όχι όπως ήταν καθιερωμένο κατά τα Σάββατα, το 1754. Η ενέργεια αυτή σκανδάλισε τον Νεόφυτο κι άρχισε εναντίον τους «δογματικόν αγώνα»[8].
Μετά τριετία, τη σχολαρχία ανέλαβε ο πολύς Ευγένιος Βούλγαρις (1716- 1816), άνδρας μεγάλης μορφώσεως και πίστεως[9]. Μεταξύ άλλων επιφανών διδασκάλων διακρίνεται ο όσιος Αθανάσιος ο Πάριος (1745-1813), ηγετική μορφή του φιλοκαλικού κινήματος[10], και ο ιερομάρτυς Αγάπιος Γαλατσάνος († 1752), που διετέλεσε για λίγο σχολάρχης της σχολής[11]. Έφοροι της σχολής υπήρξαν οι σπουδαίοι φιλοκαλικοί πατέρες Μακάριος Νοταράς († 1805)[12] και Νικόδημος ο Αγιορείτης († 1809)[13]. Μαθητές της σχολής μεταξύ των πολλών ήταν ο νεομάρτυς Αθανάσιος Κουλακιώτης († 1774)[14] και ο όσιος Κύριλλος ο Νέος ο Παπαδόπουλος († 1833), ο οποίος υπήρξε «διαπρεπής κολλυβαδική φυσιογνωμία και προσωπικότητα μοναδική… του οποίου η αρετή και η παιδεία δε συγκρινόταν με κανενός άλλου συγχρόνου του Αγιορείτου ασκητού. Η φήμη της μορφώσεώς του και της ενάρετης πολιτείας του έφθασε μέχρι τον Οικουμενικό Θρόνο, όπου ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως τον διόρισε Γενικό Ιεροκήρυκα του Αιγαίου»[15]. Υπήρξε κτίτορας των ιερών μονών Χριστού Δάσους και Αγίου Γεωργίου Λαγκάδας Πάρου και Φανερωμένης Νάξου. Πνευματικός της σχολής υπήρξε ο ομόφρονας των παραπάνω αγίων ιερομόναχος Διονύσιος ο Σιατιστεύς, συνέκδημος του αγίου Νικοδήμου, εξομολόγος του ιερομάρτυρος Γρηγορίου του Ε’ († 1821) και συγγραφέας βιβλίων, ως το «Ίχνος Χριστού»[16].
Στο ιερό αυτό κλίμα μαθητεύει ο άγιος Κοσμάς. Όπως εύστοχα ειπώθηκε, «η στροφή εις τους αγίους και τους μάρτυρας ως μοναδικούς παιδαγωγούς και φωτιστάς, είναι ένα εκ των βασικοτέρων χαρακτηριστικών της Φιλοκαλικής Αναγεννήσεως, την οποίαν προώθησεν η Αθωνιάς. Εις τους διαφωτιστάς της Ευρώπης οι φιλοκαλικοί Πατέρες αντιπαρέθεσαν τους αγίους, και εις την κατά κόσμον σοφίαν την ένθεον γνώσιν και εμπειρίαν τους»[17].
Ένα παρόμοιο πνεύμα συναντά και βιώνει ο άγιος και κατά την παραμονή του στην απόμακρη και ήσυχη ιερά μονή Φιλοθέου[18]. Η εδώ παραμονή του δεν του προσφέρει μόνο τη μοναχική κουρά και την ιεροσύνη, αλλά βαθειά μελέτη της Αγίας Γραφής, των Πατέρων της Εκκλησίας, της Ιεράς Παραδόσεως, της Θείας Λατρείας, της προσευχής, της ασκήσεως, της νηστείας, της αγρυπνίας, των δακρύων. Ο ίδιος στην πρώτη διδαχή του θα πει: «Εκάθισα εις το Άγιον Όρος δεκαεπτά χρόνους και έκλαια διά τες αμαρτίες μου»[19].
Ως Φιλοθεΐτης μοναχός βιώνει μια πλούσια, νηπτική αλλά και ιεραποστολική παράδοση από παλαιά στη μονή του: Ο όσιος Θεοδόσιος μητροπολίτης Τραπεζούντος († 1391 )[20] ξεκινά το έργο του από τη μονή Φιλοθέου. Σε χειρόγραφη ακολουθία αναφέρεται: «Ήτον σεβάσμιος, υψηλός την πράξιν, ταπεινός το φρόνημα, τα γένεια έως την ζώνην, και εις την ομιλίαν γλυκύτατος και πεπαιδευμένος εις άκρον την των κανόνων διάταξιν». Το αυτό πράττει και ο όσιος Διονύσιος ο εν Ολύμπω (1541)[21], ο οποίος από ηγούμενος της μονής Φιλοθέου εργάζεται ιεραποστολικά στη Μακεδονία και Θεσσαλία κτίζοντας μονές και κατηχώντας τον λαό. Το ίδιο και ο οσιομάρτυς Δαμιανός ο Νέος († 1568)[22] σε όλη τη Θεσσαλία, καθώς και ο όσιος Συμεών ο μονοχίτων και ανυπόδητος († 1594)[23]. Πολλοί είναι οι Αγιορείτες άγιοι που εργάζονται ιεραποστολικά και αποδοτικά στον κόσμο[24].
Μεταξύ αυτών διακρίνονται οι ιεροπρεπείς Κολλυβάδες, οι οποίοι εργάζονται κυρίως στα νησιά του Αιγαίου ως κτίτορες μονών, ναών, σχολείων, ιεροκήρυκες και δάσκαλοι: Μακάριος Νοταράς, Αθανάσιος Πάριος, Κύριλλος Παπαδόπουλος, Νήφων ο Χίος († 1809)[25], ο μακάριος Γέροντας Ιερόθεος († 1814) [26] και αρκετοί άλλοι, όπως ο στάρετς Παΐσιος Βελιτσκόφσκυ († 1794)[27], του οποίου η σπουδαία ασκητικοφιλολογική σχολή δημιούργησε σημαντική αναγέννηση στα Βαλκάνια και τη Ρωσία. Έτσι λοιπόν ο άγιος Κοσμάς ξεκινά το ιεραποστολικό του έργο εμπνεόμενος από μία εξαιρετικά πλούσια προηγούμενη αγιορειτική παράδοση προσφοράς, έχοντας θεία πληροφορία και συμβουλές σύγχρονων θεοφόρων πατέρων. Αυτές είναι και οι βάσεις μιας ορθής ιεραποστολικής κινήσεως. Γι’ αυτό είχε και τόση μεγάλη επιτυχία το έργο του.
Το γνωστό και καταξιωμένο πλέον σήμερα κίνημα των Κολλυβάδων δημιούργησε την επιτυχώς ονομασθείσα Φιλοκαλική Αναγέννηση, από την έκδοση της περίφημης Φιλοκαλίας το 1782, μετά από συνεργασία των αγίων Νικοδήμου και Μακαρίου. Η πολυδιάστατη και πολύπλευρη Φιλοκαλική κίνηση δεν εξαντλείται σε τυπολατρία και παραδοσιοπληξία και στείρα αντίδραση στον ευρωπαϊκό, ανθρωπιστικό Διαφωτισμό. Οι φιλοκαλικοί πατέρες υποστηρίζουν την ορθή αγιοπατερική παράδοση και την πλούσια εγχώρια κληρονομιά. Διακρίνονται για την παραδοσιακότητά τους, την οσιότητά τους, τη λογιότητά τους, την αγάπη προς τους αδελφούς τους. Τα στοιχεία αυτά χαρακτηρίζουν και τον μεγάλο διδάχο του Γένους και ισαπόστολο, ιερομάρτυρα Κοσμά τον Αιτωλό, τον οποίο εύστοχα ο π. Αμφιλόχιος Ράντοβιτς και νυν μητροπολίτης Βανάτου ονομάζει πρόδρομο της Φιλοκαλικής Αναγεννήσεως[28].
koaitfil
Οι Φιλοκαλικοί πατέρες αποτελούν τη συνέχεια της ζώσας αγιοπατερικής παραδόσεως και μία απάντηση στις ανάγκες των καιρών. Εκδίδουν πατερικά κείμενα και συναξάρια, ερμηνεύουν κείμενα, αναθερμαίνουν τη ζωή της θείας λατρείας, της προσευχής, της ασκήσεως, της συνειδητής συμμετοχής στα μυστήρια της Εκκλησίας και ιδιαίτερα της θείας Κοινωνίας, της τηρήσεως των Ιερών Κανόνων, της ανανεώσεως του μοναχισμού. Ο άγιος Κοσμάς δεν έγραψε βιβλία. Μας άφησε λίγες επιστολές και τις διδαχές του, που κατά τον ακροατή τους άγιο Νικόδημο ήταν πολύ απλές: «Ήτον δε η διδαχή του, καθώς ημείς αυτήκοοι αυτής εγενόμεθα, απλουστάτη, ωσάν εκείνη των αλιέων»[29].
Οι διδαχές του αγίου Κοσμά περιέχουν σε απλή γλώσσα τη διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας περί Αγίας Τριάδος, δαιμόνων, αγγέλων, ιεροσύνης, μοναχισμού, μυστηρίων, αγίων, αρετών και παθών. Τα αυτά λέγουν και οι γραφές των Φιλοκαλικών πατέρων. Ο άγιος Κοσμάς ασχολείται ιδιαίτερα και με τρέχοντα σοβαρά ζητήματα. Περί ισότητος των φύλων, περί του μυστηρίου του γάμου, περί της καλής ανατροφής των τέκνων από τους γονείς και τους δασκάλους, περί της καλής χρήσεως του πλούτου, περί ελεημοσύνης και φιλοπτωχίας, περί της αργίας της Κυριακής, περί της υψοποιού ταπεινώσεως και της εωσφορικής υπερηφάνειας. Ένα πολύ αγαπητό του θέμα είναι περί παιδείας, μορφώσεως, ιδρύσεως σχολείων, δωρεάν παιδείας, ηθικής ανυψώσεως της νεολαίας και ορθής και πρέπουσας αγάπης στην πατρίδα[30].
[Συνεχίζεται]
  1. Σαρδελή Κώστα, Αναλυτική βιβλιογραφία Κοσμά του Αιτωλού 1765-1973, Αθήνα 19742. Στα 32 έτη που διήλθαν από τότε, τα 945 λήμματα που υπήρχαν έχουν διπλασιασθεί.
  2. Νικοδήμου Μπιλάλη μονάχου, Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: Ο πρώτος βιογράφος του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, Αθήναι 1972.
  3. Ευθυμίας Γκελτή μοναχής, Ιερός Χρύσανθος ο Αιτωλός, Μέγα Δένδρον 2002.
  4. Νικοδήμου Αγιορείτου, Νέον Μαρτυρολόγιον, Αθήναι 19613, σ. 201.
  5. Όπ.π., σ. 207.
  6. Όπ.π., σ. 201.
  7. Γιαννοπούλου Γεωργίου, Νεόφυτος Καυσοχαλυβίττης, Πάτραι 1992.
  8. Μαξίμου Καυσοκαλυβίτου ιερομ., Αθωνιάς και Καυσοκαλύβια. Ιεροδιάκονος Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης, ο εξ Εβραίων, Πρώτος Σχολάρχης της Αθωνιάδος Σχολής», Επετηρίς Αθωνιάδος Ακαδημίας 2, Άγιον Όρος 1997, σ. 315.
  9. Κωνσταντινίδου X. Ι., «Ευγένιος ο Βούλγαρις (1716-1816)», ΘΗΕ, τ. 5, Αθήναι 1964, στ. 1007-1013.
  10. Αρκά Νικολάου αρχιμ., Αθανάσιος ο Πάριος, Αθήναι 1960. Καραμπέτσου Αθηνάς, Αθανάσιος ο Πάριος, Αθήναι 1974. Αραμπατσή Χρήστου, Αθανασίου του Παρίου βιβλιογραφικά, Θεσσαλονίκη 1998.
  11. Μαϊδώνη Χρυσοστόμου αρχιμ., Ο Εθνοϊερομάρτυς Αγάπιος Αγιοταφίτης εκ Γαλατίστης, Γαλάτιστα 1998.
  12. Σκουτέρη Κ. Β., Μακάριος Νοταράς, ο Μητροπολίτης Κορίνθου και το αναμορφωτικόν του έργον, Αθήναι 1957. Παπουλίδη Κ. Κ., Μακάριος Νοταράς (1731-1805), Αρχιεπίσκοπος πρώην Κορινθίας, Αθήναι 1974. Χαροκόπου Ν. Α., Ο Άγιος Μακάριος ο Νοταράς (1731-1805), Μητροπολίτης Κορίνθου, Αθήναι 2001. Παπαδοπούλου Γ. Σ., Άγιος Μακάριος Κορίνθου, Ο Γενάρχης του Φιλοκαλισμού, Αθήνα 2000.
  13. Θεοκλήτου Διονυσιάτου μοναχού, Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης. Ο βίος και τα έργα του 1749-1809, Αθήναι 19903. Ευθυμίου ιερομονάχου, Ο πρωτότυπος βίος Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου (1749-1809), Αθήναι 1983.
  14. Νικοδήμου Αγιορείτου, όπ.π., σσ. 197-198. Λεμοντζή Θεοφίλου αρχιμ., Μιμητές του πάθους του Θεού. Οι Άγιοι Νεομάρτυρες Αθανάσιος και Ιωάννης οι Κουλακιώτες και η Ιστορία της Χαλάστρας, Θεσσαλονίκη 1998.
  15. Μπούσια Μ. X., Ακολουθία του οσίου και θεοφόρου πατρός ημών Κυρίλλου του Νέου τουπίκλην Παπαδοπούλου του εν τη νήσω Πάρω ασκήσαντος, Αθήναι 2006, σσ. 13-14.
  16. Διονυσίου ιερομ., Βιβλίον καλούμενον Ίχνος Χριστού, Άγιον Όρος 1923.
  17. Νικηφόρου Μικραγιαννανίτου αρχιμ., «Προσφώνησις», Επετηρίς Αθωνιάδος Ακαδημίας 2, Άγιον Όρος 1997, σ. 37.
  18. Σμυρνάκη Γερασίμου ιερομ., Το Άγιον Όρος, Άγιον Όρος 19882, σσ. 583-587.
  19. Μενούνου Ιωάννου, Κοσμά του Αιτωλού Διδαχές (και βιογραφία), Αθήνα 19792, σ. 117.
  20. Σκουβαρά Β., «Θεοδόσιος Μητροπολίτης Τραπεζούντος», ΘΗΕ, τ. 6, Αθήναι 1965, στ. 170-171.
  21. Ματθαίου Βίκτωρος μοναχού, Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, τ. 1, Αθήναι 19735, σσ. 588-612.
  22. Δρόσου Νεκταρίου αρχιμ.., Αγιορείται Οσιομάρτυρες Ιεράς Μητροπόλεως Λαρίσης, Αθήναι 1999.
  23. Σακελλίωνος Γιάννη, Έξαρση Οσίου Συμεών του Ανυπόδητου και Μονοχίτωνος, διδασκάλου του Γένους, Αθήνα 1971.
  24. Μωυσέως Αγιορείτου μοναχού, «Άγιοι Αγιορείτες Ιεραπόστολοι», Χαριστήριος Τόμος εις τον Γέροντα Μητροπολίτην πρ. Φλωρίνης, Πρεσπών και Εορδαίας κ. Αυγουστίνον Ν. Καντιώτην, Φλώρινα 2004, σσ. 541-551.
  25. Κανέλλου Κωνσταντίνου, Όσιος Νήφων ο Χίος, ο ηγιασμένος των Κολλυβάδων, Ιθάκη 2003.
  26. Βίος και Πολιτεία Ιεροθέου του μακαρίου Γέροντος, Αθήναι 1994.
  27. Ταχιάου Α. Α., Ο Παΐσιος Βελιτσκόφσκυ (1722-1794) και η ασκητικοφιλολογική σχολή του, Θεσσαλονίκη 1964.
  28. Ράντοβιτς Αμφιλοχίου αρχιμ., Η Φιλοκαλική Αναγέννησι του XVIII και XIX αι. και οι πνευματικοί καρποί της, Αθήναι 1984, σ. 16.
  29. Νικοδήμου Αγιορείτου, όπ.π., σ. 202.
  30. Μενούνου Ιωάννου, όπ.π., σσ. 81-88. 
  31. ΠΗΓΗ: http://www.pemptousia.gr/