Η Υπαπαντή του Κυρίου

 Τα οκτώ τροπάρια της Καταβασίας της Υπαπαντής

Μιχάλης Κουτσός, Φιλόλογος – Συγγραφέας

Η Υπαπαντή του Κυρίου είναι ένας σταθμός της σωτήριας πορείας του Χριστού επί της γης και συγχρόνως ένα γεγονός πολύ σημαντικό, παρόλο ότι μόνο ο Ευαγγελιστής Λουκάς αναφέρει το γεγονός αυτό. Η Υπαπαντή του Κυρίου είναι το τρίτο μεγάλο γεγονός του Δωδεκαημέρου και με αυτό κλείνει το εορταστικό πρόγραμμα της εκκλησίας.

 

Στο πρόσωπο του Χριστού, που γίνεται δεκτός στο ναό από τον προφήτη Συμεών, συναντώνται οι δύο κόσμοι, η Παλαιά Διαθήκη με την Καινή, η παλαιά θρησκεία με την νέα, ο παλαιός Μωσαϊκός  Νόμος  με το νέο Νόμο του Ευαγγελίου.

Με μεγαλοπρέπεια ο υμνωδός περιγράφει το γεγονός στα μεγαλυνάρια της θ ΄ Ωδής του Κανόνα της Υπαπαντής, γραμμένος στον  γ΄ ήχο, που είναι μεγαλειώδης, θριαμβευτικός, ο πιο κατάλληλος για την υποδοχή του Βασιλέως των βασιλέων:

Ἀκατάληπτόν ἐστι, τό τελούμενον ἐν σοί,

κα;i Ἀγγέλοις καί βροτοῖς,Μητροπάρθενε ἁγνή.

Ἀγκαλίζεται χερσίν, ὁ Πρεσβύτης Συμεών,

τόν τοῦ νόμου Ποιητήν, καί Δεσπότην τοῦ παντός.

Νῦν ἀπόλυσιν ζητῶ, ἀπό σοῦ τοῦ Πλαστουργοῦ,

ὅτι εἶδόν σε Χριστέ, τό σωτήριόν μου φῶς.

Οι Εβραίοι όφειλαν σύμφωνα με τον Μωσαϊκό Νόμο να αφιερώνουν στο Θεό  το πρωτότοκο αρσενικό παιδί, όταν γίνονταν σαράντα ημερών. Αν δεν ήθελαν να το αφιερώσουν, έκαναν μια  θυσία ένα μοσχαράκι, ένα αρνάκι ή  ένα ζευγάρι περιστέρια ή τρυγόνια, ανάλογα με την οικονομική τους δύναμη.

Το αξιοσημείωτο στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι πως η Παναγία, αν και συνέλαβε τον Χριστό ασπόρως και υπερφυσικώς,  χωρίς να υπάρξει σαρκική επαφή, αλλά με την παρουσία και μόνο του Αγίου Πνεύματος, ωστόσο δέχεται να εμφανιστεί στο Ναό, για να λάβει τον καθαρισμό από την διαδικασία της γεννήσεως, αλλά και να προσφέρει θυσία για τον Υιό της, παρόλο που ο ίδιος τελικά θα προσφερθεί ως θυσία.     Δεν υπήρχε ανάγκη καθαρισμού, αλλά ήταν έργο υπακοής και με αυτή διόρθωνε την πράξη της παρακοής των Πρωτοπλάστων και απάλλασσε το ανθρώπινο γένος από την ευθύνη αυτής της παρακοής.

Η περίοδος της Υπαπαντής αρχίζει από τις 15 Ιανουαρίου, οπότε αρχίζει και ψέλνεται η Καταβασία της Υπαπαντής. Στην περιώνυμο εορτή της 2 Φεβρουαρίου ψέλνεται ο Κανόνας της Υπαπαντής και από 3 έως 9 Φεβρουαρίου  ψέλνεται και πάλι η Καταβασία της Υπαπαντής.  Εμείς θα ασχοληθούμε μόνο με τα οκτώ τροπάρια της Καταβασίας της Υπαπαντής, δηλαδή τους οκτώ ειρμούς, τα οκτώ πρώτα τροπάρια των Ωδών του Κανόνα της Υπαπαντής, και όχι με ολόκληρο τον Κανόνα, ο οποίος έχει εννιά (οκτώ) Ωδές και  32 τροπάρια.

 Καταβασία της Υπαπαντής, ποίημα Κοσμά του μοναχού

  Ὠδή α’. Ἦχος γ’. 

Χέρσον ἀβυσσοτόκον πέδον ἥλιος, ἐπεπόλευσέ ποτε·

 ὡσεί τεῖχος γάρ ἐπάγη, ἑκατέρωθεν ὕδωρ, λαῷ πεζοποντοποροῦντι,

καί θεαρέστως μέλποντι· ᾌσωμεν τῷ Κυρίῳ, ἐνδόξως γάρ δεδόξασται

 Απλή σύνταξη

Ήλιος ἐπεπόλευσέ ποτε Χέρσον ἀβυσσοτόκον πέδον, ·

 ὡσεί τεῖχος γάρ ἐπάγη, ἑκατέρωθεν ὕδωρ λαῷ πεζοποντοποροῦντι,

 καί θεαρέστως μέλποντι· ᾌσωμεν τῷ Κυρίῳ, ἐνδόξως γάρ δεδόξασται

 Μετάφραση

Κάποτε ο ήλιος περιπλανήθηκε στο στεγνό βυθό μιας θάλασσας

που εγκυμονούσε τον κίνδυνο να ξαναγίνει άβυσσος θάλασσας

 και το νερό πάγωσε σαν τείχος δεξιά και αριστερά

για έναν λαό που πέρασε πεζός τον πάτο της θάλασσας

και έψελνε ψαλμούς  ευχάριστους στο Θεό:

Ας ψάλουμε τον Κύριο, γιατί είναι δοξασμένος.

Ὠδή γ΄

Τό στερέωμα, τῶν ἐπί Σοί πεποιθότων, στερέωσον Κύριε,

 τήν Ἐκκλησίαν, ἣν ἐκτήσω, τῷ τιμίῳ Σου αἵματι.
Απλή σύνταξη

Κύριε, τό στερέωμα  τῶν ἐπί Σοί πεποιθότων,

 στερέωσον τήν Ἐκκλησίαν, ἣν ἐκτήσω τῷ τιμίῳ Σου αἵματι.

 Μετάφραση

Κύριε, εσύ που είσαι το στερέωμα όσων έχουν στηρίξει την πεποίθησή τους σε Σένα, στερέωσε και την Εκκλησία, την οποία απέκτησες (έκτισες) με το τίμιο αίμα σου.

 

 Ὠδή δ’.    

Ἐκάλυψεν οὐρανούς, ἡ ἀρετή Σου Χριστέ·

τῆς κιβωτοῦ γάρ προελθών, τοῦ ἁγιάσματός Σου, τῆς ἀφθόρου Μητρός,

 ἐν τῷ ναῷ τῆς δόξης Σου, ὤφθης ὡς βρέφος, ἀγκαλοφορούμενος·

καί ἐπληρώθη τά πάντα τῆς Σῆς αἰνέσεως.

Απλή σύνταξη

Η ἀρετή Σου Χριστέ εκάλυψεν οὐρανούς, ·

 προελθών γάρ τῆς κιβωτοῦ τοῦ ἁγιάσματός Σου, τῆς ἀφθόρου Μητρός,

ἐν τῷ ναῷ τῆς δόξης Σου, ὤφθης ὡς βρέφος, ἀγκαλοφορούμενος·

 καί ἐπληρώθη τά πάντα τῆς Σῆς αἰνέσεως.

 Μετάφραση

Η αρετή Σου Χριστέ κάλυψε και κατέπληξε όλους  στα  ουράνια

Όταν πρόβαλλες μέσα από την αγιασμένη κιβωτό της αδιάφθορης Μητέρας σου

Και εμφανίστηκες στο ναό της δόξας σου σας βρέφος στην αγκαλιά

Και γέμισαν τα πάντα από τη  δοξολογία σε Σένα.

 

Ὠδή ε’. 

Ὡς εἶδεν Ἡσαΐας συμβολικῶς, ἐν θρόνῳ ἐπηρμένῳ Θεόν, ὑπ’ ἀγγέλων δόξης δορυφορούμενον, Ὢ τάλας ἐβόα ἐγώ! πρό γάρ εἶδον σωματούμενον Θεόν, φωτός ἀνεσπέρου, καί εἰρήνης δεσπόζοντα.

Απλή σύνταξη

Ὡς εἶδεν Ἡσαΐας  Θεόν  δορυφορούμενον ὑπ’ ἀγγέλων δόξης

συμβολικῶς ἐν θρόνῳ ἐπηρμένῳ ἐβόα:

 Ὢ τάλας ἐγώ! πρό γάρ εἶδον σωματούμενον Θεόν,

φωτός ἀνεσπέρου  καί εἰρήνης δεσπόζοντα.

 Μετάφραση

Όταν ο Ησαίας είδε το Θεό να περικυκλώνεται  από αγγέλους και να τον δοξολογούν συμβολικά καθισμένο σε ένα υψηλό θρόνο, τότε δεν συγκρατήθηκε και φώναξε:

 Ώ εγώ ο ταλαίπωρος πώς μπόρεσα να δω πιο μπροστά την ενσάρκωση του Θεού, ενός Θεού που είναι κύριος του ανέσπερου φωτός  και της ουράνιας ειρήνης.

Ὠδή ς’. 

  Ἐβόησέ Σοι, ἰδών ὁ πρέσβυς, τοῖς ὀφθαλμοῖς τό σωτήριον,

ὃ λαοῖς ἐπέστη εκ Θεοῦ, Χριστέ, Σύ Θεός μου.

Απλή σύνταξη

Ο πρέσβυς ἰδών τοῖς ὀφθαλμοῖς τό σωτήριον,

ὃ ἐπέστη λαοῖς εκ Θεοῦ, εβόησέ Σοι: Χριστέ, Σύ Θεός μου.

Μετάφραση

Όταν ο γέροντας είδε με τα μάτια του τον Σωτήρα Χριστό

που ήρθε εκ Θεού στους λαούς της γης, δεν συγκρατήθηκε και φώναξε:

Εσύ , Χριστέ μου, είσαι ο Θεός μου.

 

Ὠδή ζ’. 

Σέ τόν ἐν πυρί δροσίσαντα, Παῖδας θεολογήσαντας,

καί Παρθένῳ ἀκηράτῳ ἐνοικήσαντα,

Θεόν Λόγον ὑμνοῦμεν  εὐσεβῶς μελῳδοῦντες·

Εὐλογητός ὁ Θεός, ὁ τῶν πατέρων ἡμῶν

Απλή σύνταξη

Σέ  τόν δροσίσαντα  Παῖδας θεολογήσαντας ἐν πυρί,

καί ἐνοικήσαντα  Παρθένῳ ἀκηράτῳ

Υμνοῦμεν Θεόν Λόγον εὐσεβῶς μελῳδοῦντες

Εὐλογητός ὁ Θεός, ὁ τῶν πατέρων ἡμῶν.

 Μετάφραση

Εσένα, Κύριε, που δρόσισες τους τρεις παίδες μέσα στη φωτιά

οι οποίοι  θεολόγησαν κατά την ομολογία τους,

Εσένα που εγκατοίκησες στην αγνή Παρθένο

Εσένα τον Θεόν Λόγον ανυμνούμε και με ευλάβεια σε τραγουδούμε

Ας είσαι ευλογημένος, εσύ που είσαι ο Θεός των πατέρων μας.

 

Ὠδή η’.   

Αἰνοῦμεν, εὐλογοῦμεν καί προσκυνοῦμεν τόν Κύριον.

Ἀστέκτῳ πυρί ἑνωθέντες, οἱ θεοσεβείᾳ προεστῶτες Νεανίαι, τῇ φλογί δέ μή λωβηθέντες, θεῖον ὕμνον ἔμελπον· Εὐλογεῖτε, πάντα τά ἔργα τόν Κύριον, καί ὑπερυψοῦτε, εἰς πάντας τούς αἰῶνας.

Απλή σύναξη

Οἱ θεοσεβείᾳ προεστῶτες νεανίαι ἑνωθέντες αστέκτῳ πυρί,

τῇ φλογί δέ μή λωβηθέντες, θεῖον ὕμνον ἔμελπον·

Εὐλογεῖτε, πάντα τά ἔργα τόν Κύριον, καί ὑπερυψοῦτε, εἰς πάντας τούς αἰῶνας.

Μετάφραση

Οι νεαροί  προασπιστές της θεοσέβειας , που έγιναν ένα με την ανυπόφορη φωτιά

Και χωρίς να πάθουν το παραμικρή βλάβη από τη φλόγα της φωτιάς

Τραγουδούσαν τον θείο ύμνο:

«Να υμνείτε για όλα του τα έργα τον Κύριο

και να τον επαινείτε πάρα πολύ σε όλους τους αιώνες».

 

 Ὠδή θ’. 

 Ἐν νόμου σκιᾷ καί γράμματι, τύπον κατίδωμεν οἱ πιστοί·

πᾶν ἄρσεν τό τήν μήτραν διανοῖγον, ἅγιον Θεῷ·

 διό πρωτότοκον Λόγον, Πατρός ἀνάρχου Υἱόν,

πρωτοτοκούμενον Μητρί, ἀπειράνδρῳ μεγαλύνομεν.

Απλή σύνταξη

Οἱ πιστοί κατίδωμεν τύπον εν σκιᾷ καί γράμματι νόμου, ·

πᾶν ἄρσεν τό διανοῖγον τήν μήτραν ἅγιον Θεῷ·

διό μεγαλύνομεν πρωτότοκον Λόγον,  Πατρός ἀνάρχου Υἱόν,

 πρωτοτοκούμενον Μητρί, ἀπειράνδρῳ.

 Μετάφραση

Εμείς οι πιστοί ας δούμε προσεκτικά την προτύπωση

στο γράμμα και τη σκιά του Μωσαϊκού νόμου,

ο οποίος λέει  ότι μόνο εκείνο το αρσενικό παιδί

που άνοιξε για πρώτη φορά τη μήτρα της μάνας του, είναι άγιο για το Θεό.

 Γι αυτό δοξολογούμε αυτόν που για πρώτη φορά γεννήθηκε ως Λόγος,

Υιός  ενός Πατέρα που δεν έχει αρχή και τέλος

Αυτόν που γεννιέται για πρώτη φορά από μια Μητέρα

που δεν είχε καμιά σχέση με άνδρα.

Για τον Γ΄ ήχο

Σχετικά με τον τρίτο ήχο στον οποίο είναι γραμμένη η Καταβασία της Υπαπαντής ο γνωστός άρχων πρωτοψάλτης του Αγ. Ελευθερίου Απόστολος Ιωαννίδης σημειώνει τα εξής:  ότι ο ήχος  αυτός είναι θριαμβευτικός.

Χρησιμοποιείται πάντοτε για να ντύσει τα τροπάρια με την ζωντάνια που τον διακρίνει, με αισιοδοξία, με θάρρος, με τον θρίαμβο του αναστάντος  Χριστού, με την συντριβή του διαβόλου κ.α.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι στην ακολουθία των Παθών του Κυρίου την Μεγάλη Πέμπτη χρησιμοποιείται αρκετές φορές πχ στους Αίνους για να  τονίσει την προσφορά του σταυρωθέντος Θεανθρώπου στο ανθρώπινο γένος.

Άλλες φορές ο Γ ήχος χρησιμοποιείται για την επίδειξη του διαλόγου της Μαρίας Μαγδαληνής με το Άγγελο εμπρός στο κενό μνήμα, πώς ο εκτελεστής με αξιοζήλευτη τέχνη αποδίδει την στιχομυθία.

Ο εκτελεστής του ήχου καλείται να λάβει την βάση της μελωδίας στο κέντρο των φωνητικών δυνατοτήτων του, όχι χαμηλά, ούτε πολύ ψηλά για να πετύχει την σωστή απόδοση του ήχου.

Είναι ο Φρύγιος των αρχαίων Ελλήνων και η κλίμακά του αποτελείται από τόνους και ημιτόνια, αυτά που χρησιμοποιεί η Ευρωπαϊκή μουσική.  Είναι ο ήχος που έπαιζαν οι παιάνες πάνω στα τείχη της πόλης όταν υποδέχονταν  τον δαφνοστεφανωμένο  νικητή κατά την τέλεση των Ολυμπιακών αγώνων όπου επίσης γκρέμιζαν μέρος του τοίχου λέγοντας «με τέτοιους αθλητές δεν χρειαζόμαστε τείχη»

 ΠΗΓΗ: www. pemptousia.gr

ΚΑΤΑΒΑΣΙΕΣ.ΜΕΓΑΛΥΝΑΡΙΑ. Ήχος Γ'. Υπαπαντής. Χορός Θρ.Στανίτσα. Byzantin...

Η Υπαπαντή του Κυρίου (2 Φεβρουαρίου)

«Είδον οι οφθαλμοί μου το σωτήριον Σου» (Λουκ.2,31) – (Θεολογικό σχόλιο στην εορτή της Υπαπαντής του Κυρίου)

Λάμπρος Σκόντζος, Θεολόγος

1 Φεβρουαρίου 2025

Η μεγάλη θεομητορική και συνάμα δεσποτική εορτή της Υπαπαντής του Κυρίου είναι ένας ακόμη σημαντικός εορτολογικός σταθμός του ενιαυτού στην Εκκλησία μας. Κατ’ αυτήν εορτάζεται το γεγονός της εισόδου του Χριστού στον ιουδαϊκό Ναό της Ιερουσαλήμ και της ευλογίας Του από τον άγιο Συμεών και την σεβάσμια γερόντισσα και προφήτιδα Άννα.

Αυτή η τυπική νομική επίσκεψη του Κυρίου μας στο Ναό του Θεού ενέχει πολύ μεγάλη θεολογική σημασία για την Εκκλησία μας, διότι όπως θα δούμε, εκεί αναγγέλλεται για πρώτη φορά δημόσια η πολυπόθητη για το ανθρώπινο γένος έλευση του Λυτρωτή και ειπώθηκαν από τους προαναφερόμενους δικαίους, Συμεών και Άννα, ύψιστης αξίας προφητικά λόγια, τα οποία φανερώνουν περίτρανα την θεία καταγωγή και τη σωτήρια αποστολή του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού στον κόσμο. Γι’ αυτό οι Ορθόδοξοι πιστοί πανηγυρίζουμε λαμπρά αυτή την ιερή ημέρα.

Η εορτή της Υπαπαντής είναι πολύ παλιά και ανάγεται στους χρόνους ίσως και νωρίτερα του 5ου αιώνα. Καθιερώθηκε κατ’ αρχήν στη Δύση για να αντικαταστήσει τη βάρβαρη και παγανιστική εορτή του προς τιμήν απαίσιου τραγόμορφου θεού των δασών Silvanus, αντίστοιχου του Πάνα της αρχαιοελληνικής θρησκείας, προκειμένου να σταματήσουν τα αισχρά όργια των λατρευτών του ψευτοθεού.

Σύμφωνα με τη μωσαϊκή θρησκεία όφειλαν οι γονείς να οδηγήσουν στο Ναό και να αφιερώσουν στο Θεό κάθε νεογέννητο παιδί την τεσσαρακοστή ημέρα από τη γέννησή του (Έξοδ.13,1). Για τους πιστούς Ιουδαίους η γέννηση παιδιών θεωρούνταν θείο δώρο και γι’ αυτό φρόντιζαν να ευχαριστήσουν το Θεό, μετά τον καθαρισμό της λεχώνας μητέρας, μετά από σαράντα ημέρες, όπως προέβλεπε η μωσαϊκή νομοθεσία, «όταν αναπληρωθώσιν αι ημέραι καθάρσεως αυτής εφ’ υιώ ή επί θυγατρί, προσοίσει αμνόν άμωμον, εις ολοκαύτωμα, και νεοσσόν περιστεράς ή τρυγόνα περί αμαρτίας επί την θύραν της σκηνής του μαρτυρίου» (Λευιτ.12.6).

Το ίδιο έκαμαν και οι άγιοι γονείς του Κυρίου μας. Ως ευσεβείς τηρητές της ιουδαϊκής θρησκείας τηρούσαν επακριβώς όλες τις νομικές διατάξεις. Ο απόστολος Παύλος μας βεβαιώνει πως «εξαπέστειλεν ο Θεός τον υιόν αυτού γενόμενον υπό γυναικός, γενόμενον υπό νόμον, ίνα τους υπό νόμον εξαγοράση» (Γαλ.4,4), διότι «ώφειλε κατά πάντα τοις αδελφοίς ομοιωθήναι» (Εβρ.2,17). Κάθε λεπτομέρεια της ζωής του Κυρίου έχει μεγάλη θεολογική και σωτηριολογική σημασία, διότι αποδεικνύει την πραγματική ενανθρώπησή Του και κατά συνέπεια τη βεβαία σωτηρία μας!

Ο ευαγγελιστής Λουκάς διέσωσε στο Ευαγγέλιό του το γεγονός της εισόδου του νηπίου Ιησού στο Ναό της Ιερουσαλήμ. «Και ότε επλήσθησαν αι ημέραι του καθαρισμού αυτών κατά τον νόμον Μωϋσέως, ανήγαγον αυτόν εις Ιεροσόλυμα παραστήσαι τω Κυρίω… Και ιδού ην ανθρωπος εν Ιερουσολύμοις ω όνομα Συμεών, και ο άνθρωπος ούτος ην δίκαιος και ευλαβής, προσδεχόμενος παράκλησιν του Ισραήλ, και Πνεύμα ην Άγιον επ’ αυτόν΄ και ην αυτώ κεχρισμένον υπό του Πνεύματος του Αγίου μη ιδείν θάνατον πριν ίδη τον Χριστόν Κυρίου. Και ήλθεν εν τω Πνεύματι εις το ιερόν΄ και εν τω εισαγαγείν τους γονείς το παιδίον Ιησούν του ποιήσαι αυτούς κατά το ειθισμένον του νόμου περί αυτού, και αυτός εδέξατο αυτόν εις τας αγκάλας αυτού και ευλόγησε τον Θεόν και είπε: νυν απολύεις τον δούλον σου, δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, ότι είδον οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου, ο ητοίμασας κατά πρόσωπον πάντων των λαών, φως εις αποκάλυψιν εθνών και δόξαν λαού σας Ισραήλ. Και ην Ιωσήφ και η μήτηρ αυτού θαυμάζοντες επί λαλουμένοις περί αυτού. Και ευλόγησεν αυτούς Συμεών και είπε προς Μαριάμ την μητέρα αυτού΄ ιδού ούτος κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών εν τω Ισραήλ και εις σημείον αντιλεγόμενον. Και σου δε αυτής την ψυχήν διελεύσεται ρομφαία, όπως αν αποκαλυφθώσιν εκ πολλών καρδιών διαλογισμοί» (Λουκ.2,22-35).

Πρέπει να έχουμε κατά νουν ότι ο Ναός της Ιερουσαλήμ ήταν για τους ευσεβείς Ιουδαίους τόπος ιερός και άγιος, διότι πίστευαν πως εκεί κατοικούσε ο Ύψιστος Θεός. Η προσέγγισή τους εκεί γέμιζε την ψυχή τους με βαθιά ευλάβεια. Μόλις περνούσαν τις μεγαλόπρεπες πύλες του εντοιχισμένου περιβόλου, τους καταλάμβανε δέος και τρόμος. Πατούσαν τον τόπο της παρουσίας του απόλυτα απρόσιτου Θεού! Ο Ναός της Ιερουσαλήμ ήταν ταυτόσημος με την ιουδαϊκή θρησκεία και σημείο αναφοράς κάθε πιστού Ιουδαίου. Χωρίς αυτόν δε μπορούσε να λειτουργήσει η ιουδαϊκή θρησκεία και γι’ αυτό όταν καταστράφηκε το 70 μ.Χ. από τα ρωμαϊκά στρατεύματα κατοχής, τέθηκε το ερώτημα αν μπορούσε να υπάρξει η θρησκεία χωρίς αυτόν, τόσο μεγάλη σημασία είχε για τους Ιουδαίους.

Ο Ναός ήταν ο τόπος ηρεμίας και παρηγοριάς όλων των ευσεβών Ιουδαίων, οι οποίοι απαυδισμένοι από την αφάνταστη ασέβεια και ηθική κατάπτωση της εποχής των, περίμεναν την από Θεού λύτρωση. Ανέβαιναν στο λόφο Σιών, που ήταν κτισμένος ο Ναός και προσευχόταν με κατάνυξη και συντριβή για την αποστασία του λαού και παρακαλούσαν, με δάκρυα, την συντόμευση του χρόνου της ελεύσεως του Μεσσία. Ορισμένοι μάλιστα είχαν εγκατασταθεί μόνιμα στα πολυάριθμα παρακείμενα κτίσματα και ζούσαν με προσευχή και νηστεία, την αναμονή του Σωτήρα.

Δύο από αυτούς ήταν ο δίκαιος Συμεών και η αγία γερόντισσα Άννα. Ο Συμεών, λόγω αγιότητας, ήταν πλημμυρισμένος από το Άγιο Πνεύμα και είχε την θεία πληροφορία πως δεν θα πέθαινε πριν δει το Μεσσία. Πράγματι, ο φωτισμένος άγιος γέρων, με την έμπνευση του Θεού Παρακλήτου, αναγνώρισε στο πρόσωπο του νηπίου, που έφερε στο Ναό η αγία Οικογένεια, τον αναμενόμενο Λυτρωτή και αποκάλυψε για πρώτη φορά δημόσια, ενώπιον πλήθους προσκυνητών, ότι ο αναμενόμενος Μεσσίας ήρθε! Πήρε στις αδύναμες γεροντικές του αγκάλες το Θείο Βρέφος και με δάκρυα ανείπωτης χαράς ύψωσε τα μάτια τους στον ουρανό και ύμνησε το Θεό, ο Οποίος πραγματοποίησε την υπόσχεσή Του να στείλει στον κόσμο το Λυτρωτή, που ανήγγειλε μέσω των προφητών Του.

Ανέπεμψε τη γνωστή σε όλους μας τελευταία καταγραμμένη ωδή της Καινής Διαθήκης, «Νυν απολύεις τον δούλον Σου Δέσποτα…», την οποία καταχωρήσαμε στο κείμενο του Λουκά. Η ωδή αυτή έχει τεράστια θεολογική σημασία. Σύμφωνα με τους Πατέρες της Εκκλησίας μας, ο Συμεών απευθύνεται στο Θεό Παράκλητο, Οποίος τον είχε διαβεβαιώσει για τον ερχομό του Σωτήρα. Μόνο αυτό το γραφικό χωρίο θα αρκούσε να αποδείξει την πραγματικότητα της θείας υποστάσεώς Του σε όσους κακόβουλα και πλανεμένα Την αρνούνται. Τον αποκαλεί Δέσποτα, αποκλείοντας κάθε υπόνοια ότι το Άγιο Πνεύμα δεν είναι πρόσωπο. Αποδεικνύεται περίτρανα η υπέρτατη συμβολή Του στη διαδικασία της σωτηρίας του ανθρωπίνου γένους. Η σάρκωση του Θεού Λόγου είναι, κατά κύριο λόγο, έργο του Παναγίου Πνεύματος (Λουκ.1,35. Ματθ.1, 21).

Ο άγιος γέρων ζητεί από το Θεό, αν θέλει, τον πάρει πια από τη ζωή αυτή, διότι ικανοποιήθηκε η μεγάλη προσδοκία του. Ο λόγος του Θεού, που έτρεφε με θέρμη περίσσια στην ψυχή του βγήκε αληθινός και πραγματοποιήθηκε. Ευτύχησε να δει με τα γεροντικά του μάτια τη νέα εποχή της σωτηρίας και της χάριτος, ως αποτέλεσμα της αγάπης του Θεού για τον άνθρωπο και ολόκληρη τη δημιουργία Του. Ζητεί να απολυθεί από αυτόν τον μάταιο κόσμο ειρηνικά, διότι το άγχος και η ταραχή, που προκαλεί στο βίο η αμαρτία, παραμερίζονται. Αποζητά το θάνατο, διότι προαισθάνεται ότι επίκειται ο θάνατος του θανάτου του. Ότι, δια του Χριστού, ο θάνατος είναι πια πέρασμα προς την αιωνιότητα.

Μια άλλη σημαντική παράμετρος της ωδής του Συμεών είναι η επισήμανση της παγκοσμιότητας της σωτηρίας. Αποκαλεί το «σωτήριον», δηλαδή το Μεσσία, ετοιμασμένον «κατά πρόσωπον πάντων των λαών» και «φως εις αποκάλυψιν εθνών» (Λουκ.2,32). Ο δίκαιος γέρων, υπό θεία έμπνευση υπερέβη τις μικροεθικιστικές ιουδαϊκές αντιλήψεις και κατανόησε την καθολική σωτηρία του ανθρωπίνου γένους. Ο ενανθρωπήσας Θεός Λόγος ήρθε στον κόσμο να σώσει ολόκληρη την ανθρωπότητα και όχι να ιδρύσει εγκόσμια ιουδαϊκή βασιλεία.

Ο άγιος Συμεών, όταν τελείωσε την ευχαριστήρια ωδή του, ευλόγησε την αγία Οικογένεια και είπε στη Θεοτόκο: «ιδού ούτος κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών εν τω Ισραήλ και εις σημείον αντιλεγόμενον, και σου δε αυτής την ψυχήν διελεύσεται ρομφαία΄ όπως αν αποκαλυφθώσιν εκ πολλών καρδιών διαλογισμοί» (Λουκ.2,34), προφητεύοντας την αιώνια διαμάχη για το θείο πρόσωπο του Χριστού και βέβαια την μητρική πίκρα της Παναγίας μας εξαιτίας του Θείου Πάθους του Υιού Της.

Το ίδιο ομιλούσε και η αγία προφήτις Άννα. «Αύτη προβεβηκύια εν ημέραις πολλαίς, ζήσασα έτη μετά ανδρός επτά από της παρθενίας αυτής και αύτη χήρα ως ετών ογδοήκοντα τεσσάρων, η ουκ αφίστατο από του ιερού νηστείαις και δεήσεσι λατρεύουσα νύκτα και ημέραν» (Λουκ.2,36). Μόλις είδε το Θείο Βρέφος στις αγκάλες του Συμεώνος, «επιστάσα ανθωμολογείτο τω Κυρίω και ελάλει περί αυτού πάσι τοις προσδεχομένοις λύτρωσιν εν Ιερουσαλήμ». (Λουκ.2,38). Έχει και αυτή η λεπτομέρεια μεγάλη σημασία. Η γυναίκα στον αρχαίο προχριστιανικό κόσμο ήταν ολότελα απαξιωμένη. Εδώ, στο πρόσωπο της γηραιάς προφήτιδας, καταξιώνεται και πάλι η παραγκωνισμένη προσωπικότητα της γυναίκας. Η αγία Άννα στέκεται επάξια δίπλα στο Συμεών και καταδεικνύει προφητικά τη χαραυγή της λυτρώσεως του κόσμου, δια του Χριστού.

Η μεγάλη εορτή της Υπαπαντής του Κυρίου είναι μια καλή ευκαιρία για όλους τους πιστούς να δοξάσουμε για μια ακόμα φορά τον Ενανθρωπήσαντα Υιό και Λόγο του Θεού, ο Οποίος χάρις στην άμετρη φιλανθρωπία Του, άφησε τα δυσθεώρητα ύψη του ουράνιου θρόνου Του και έγινε άνθρωπος, για να σώσει το ανθρώπινο γένος από τα φοβερά δεσμά της αμαρτίας και τον πικρό θάνατο. Χάρις στη σωτηρία μας, Αυτός που «τα σύμπαντα εν τη δρακί περιέχων», καταδέχθηκε να αναπαυθεί στις γεροντικές αγκάλες του δικαίου Συμεών και να λάβει ευλογία από αυτόν Εκείνος που ευλογεί, συντηρεί και δίνει ζωή σε ολάκερη τη δημιουργία. Τόσο μεγάλο είναι το μέγεθος της θείας φιλανθρωπίας.

Αυτό θα πρέπει να μας δίνει τη βεβαιότητα πως «ουκ έστιν εν άλλω ουδενί η σωτηρία», όπως διακήρυξε με περισσό θάρρος ο απόστολος Πέτρος, παρά μονάχα στο θεανδρικό πρόσωπο του Σωτήρα Χριστού μας, του Οποίου «ουδέ όνομα εστιν έτερον υπό τον ουρανόν το δεδομένον εν ανθρώποις εν ω δει σωθήναι ημάς» (Πράξ.4,12). Να μην αναζητούμε άλλους ψεύτικους και αναποτελεσματικούς σωτήρες, διότι μόνος Αυτός, ετοιμάσθηκε από τη θεία βουλή, λυτρωτής «πάντων των λαών» και «φως εις αποκάλυψιν εθνών» (Λουκ.2,31-32).

ΠΗΓΗ: https://www.pemptousia.gr/2025/02/idon-i-ofthalmi-mou-to-sotirion-sou-louk-231-theologiko-scholio-stin-eorti-tis-ipapantis-tou-kiriou/

Νάξιοι Μελιστές: Τυπική Διάταξη Ακολουθιών από 1η εως 8η Φεβρουαρίο...

Νάξιοι Μελιστές: Τυπική Διάταξη Ακολουθιών από 1η εως 8η Φεβρουαρίο...:  Download σε μορφή pdf  ΕΔΩ

Νάξιοι Μελιστές: Ψαλτικό Κυριακοδρόμιο! Η Υπαπαντή του Κυρίου! 02.0...

Νάξιοι Μελιστές: Ψαλτικό Κυριακοδρόμιο! Η Υπαπαντή του Κυρίου! 02.0...: Οι Ακολουθίες του Εσπερινού, του Όρθρου, τής Θείας Λειτουργίας της Δεσποτοθεομητορικής εορτής της Υπαπαντής του Κυρίου. Επιλογή, Επιμέλεια κ...

Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Κυρός Αναστάσιος!

Μνήμη Αναστασίου, Αρχιεπισκόπου Αλβανίας

  Από Μπαμπινιώτη:

Η απώλεια τού Αναστασίου, τού πραγματικά αείμνηστου Αρχιεπισκόπου Αλβανίας, ξεπερνάει την κοίμηση ενός ιεράρχη. Είναι απώλεια ενός στύλου τής Ορθοδοξίας που με τον γνήσιο πατρικό λόγο του συντάραζε εράρχητην ψυχή τού συνομιλητή ή τού ακροατηρίου του και συνάμα την ενέπνεε και την ανάπαυε. Μια φωνή αυθόρμητης αδελφικής αγάπης και ειλικρινούς ενδιαφέροντος για τον άλλο, όποιος κι αν είσαι, που σε έκανε να νιώθεις σημαντικός. Συγχρόνως όμως άρχιζες να σκέφτεσαι στην συζήτηση με τον προικισμένο ιεράρχη διαφορετικά για τον κόσμο και τον εαυτό σου, άλλοτε ένοχα για παραλείψεις σου, άλλοτε ενθάρρυνση για νέα βήματα, άλλοτε αγαλλίαση για σκέψεις και μορφές συμπεριφοράς που σε βοηθούσε να ανακαλύψεις μόνος σου στο πλαίσιο μιας τέτοιας συζήτησης «ουσίας τής ζωής». Με το μοναστικό σκουφί του, με το απλό ράσο του καθόταν ο Αναστάσιος απέναντι και σε κοίταζε στα μάτια, μιλούσε απλά με ταπεινοσύνη και σε παρότρυνε να δοκιμάσεις το γλυκό κουταλιού που σού προσέφερε, το οποίο υπολειπόταν σε γλυκύτητα των λόγων του.

Αυτά τα λίγα και απλά για τον άνθρωπο, που για εμένα είχε ένα μοναδικό χαρακτηριστικό: ότι ο μεγάλος θεολόγος, ο πανεπιστημιακός καθηγητής, ο δημιουργός ενός πρωτοφανούς εκτάσεως και σημασίας έργου συνδεόμενου με την αναγέννηση τού Χριστιανισμού στην Αλβανία και με ένα σπάνιας εκτάσεως κοινωνικό και παιδευτικό έργο για το ποίμνιό του ήταν ο ίδιος αξεχώριστα άνθρωπος με τον αμούστακο ξανθό δυναμικό νεαρό άνδρα με τα μυωπικά από τότε γυαλιά, λαϊκός όχι ιερωμένος ακόμα, που γνωρίσαμε ως κατηχητή στον Άγιο Κωνσταντίνο Ομονοίας οι μαθητές τού εξατάξιου τότε γυμνασίου (τού ενάτου, τού τετάρτου και άλλων γυμνασίων τής περιοχής) στην δεκαετία ‘50 με ’60. Το ίδιο ταπεινός, το ίδιο δυνατός στην σκέψη και τον λόγο, το ίδιο εμπνευστικός για μια άλλη πορεία ζωής που γοήτευε τα χρόνια εκείνα εμάς, τους ταλαιπωρημένους ψυχικά και σκληρά δοκιμασμένους νέους τής Κατοχής και τού Εμφυλίου και μάς ανέβαζε σε άλλα επίπεδα σκέψης. «Να μπορούσαμε, Γιώργο, να συγκεντρώσουμε σε μια συνάντηση όσους μπορέσουμε από τους μαθητές τού Αγίου Κωνσταντίνου; Τί ωραίο που θα ήτανε! Να το προσπαθήσουμε οπωσδήποτε, σε παρακαλώ» μού έλεγε με χαμόγελο ψυχικής ευφορίας ο αγαθός πνευματικός ιεράρχης τον περασμένο Ιούνιο στο γραφείο του στα Τίρανα, όπου πάντα τον συναντούσα όταν βρισκόμουν στο Ελληνοαλβανικό Αρσάκειο Τιράνων.

Και στην προσπάθεια επιτυχίας τού Αρσακείου Σχολείου εκεί πάντοτε με εμψύχωνε, με συμβουλές και επισημάνσεις που τού επέτρεπε η πείρα και το δυνατό μυαλό του πάντοτε σε ένα πλαίσιο δημιουργικού οράματος. Τον απασχολούσε ιδιαίτερα το θέμα τής διδασκαλίας και τής διάδοσης τής ελληνικής γλώσσας παράλληλα προς την εμπέδωση τής Ορθοδοξίας στην Αλβανία. Συχνά ανακαλούσε στην μνήμη μου τον Πατροκοσμά στον τρόπο που συνέδεε θρησκεία και ελληνική γλώσσα. Ποτέ δεν έφευγα από τις συναντήσεις μας χωρίς κάποιο νέο βιβλίο του, κάποιο δημοσίευμα, ένα νέο φυλλάδιο με την δραστηριότητα τής Αρχιεπισκοπής, παράλληλα με υποδείξεις να διαβάσω κάτι οπωσδήποτε και μαζί ρωτώντας με να τού υποδείξω κι εγώ κάτι σημαντικό από τον χώρο μου.

Σε όλη την επικοινωνία μας αυτό που διέχεε ο σεμνός ιεράρχης σε όλα τα επίπεδα ήταν ένα πέπλο αγάπης, συμπόνιας, συμμετοχικότητας στην επίλυση προβλημάτων τού ποιμνίου του που τα έκανε δικά του προβλήματα, με κατανόηση, με πνεύμα διαλλαγής και με έτοιμη την συγχώρηση. Προσωπικά, η στάση του έφερνε στην μνήμη μου δυσκολίες που αντιμετώπιζε στο ιεραποστολικό έργο του στην Αφρική, πράγμα που εξηγούσε με πόση ηρεμία και κατανόηση αντιμετώπιζε και τα προβλήματα των ανθρώπων στην Αλβανία.

Τα λόγια για τον Αναστάσιο τής άλλης μεγάλης προσωπικότητας τής Ορθοδοξίας, τού Πατριάρχη μας Βαρθολομαίου, ότι «ο Αναστάσιος είναι δώρο τού Θεού στον κόσμο» τα λένε όλα. 

Ο μακαριστός ιεράρχης μας Αναστάσιος δεν έχει παρά να αναμένει αυτό πού δίδιδασκε σε όλη του την ζωή με πάθος, την Ανάσταση.

Δούλοι Κύριον Πέτρου Λαμπαδαρίου, Ήχος Πλ.α΄ - π. Δοσίθεος Κατουνακιώτης...

ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ, ΓΕΝΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ - «Η εξέλιξη της Βυζαντινής υμνογραφίας» (...

Γέλαγαν με τον ηλικιωμένο στην έκθεση αυτοκινήτων και τον έδιωξαν, και ό...

Ποιος ήταν ο Άγιος Δημήτριος ο Οινοπώλης που τιμάται σήμερα

Ποιος ήταν ο Άγιος Δημήτριος ο Οινοπώλης που τιμάται σήμερα: Αποκεφαλίστηκε για την πίστη του το 1784

Γιατρός περιγράφει το Θαύμα που βίωσε από τον Άγιο Ελευθέριο