Πέμπτη 27 Μαΐου 2021

Κωνσταντινούπολη!!!!

Η άλωση της Πόλης ως ιστορικό γεγονός 

(μέρος 1ο)

Ελευθέριος Παπακώστας, Ιστορικός – Συγγραφέας

Με την ευκαιρία της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς Τούρκους αρχίζουμε σήμερα τη δημοσίευση ιστορικών στοιχείων που ελπίζουμε ότι θα δώσουν την ευκαιρία σε πολλούς φίλους αυτής της σελίδας να πληροφορηθούν τα δραματικά γεγονότα που οδήγησαν στην πτώση της βασιλίδας των Πόλεων και στη μοίρα του Έθνους των Ελλήνων.


Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ-ΤΡΙΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 1453

ΜΕΡΟΣ Α΄

Ἕναν πουλίν, καλόν πουλίν ἐβγαίν᾿ ἀπό τήν Πόλιν,

οὐδέ στ᾿ ἀμπέλια κόνεψεν οὐδέ στά περιβόλιαν,

ἐπῆγεν καί-ν ἐκόνεψεν ἅ σου Ἠλί᾿ τόν κάστρον.

Ἐσεῖξεν τ᾿ ἕναν τό φτερόν σό αἷμα βουτεμένον,

ἐσεῖξεν τ᾿ ἄλλο τό φτερόν, χαρτίν ἔχει γραμμένον,

Ἀτό κανείς κι ἀνέγνωσεν, οὐδ᾿ ὁ μητροπολίτης

ἕναν παιδίν, καλόν παιδίν, ἔρχεται κι ἀναγνώθει.

Σίτ᾿ ἀναγνῶθ᾿ σίτε κλαίγει, σίτε κρούει τήν καρδίαν.

«Ἀλί ἐμᾶς καί βάι ἐμᾶς, πάρθεν ἡ Ρωμανία!»

Μοιρολογοῦν τά ἐκκλησιάς, κλαῖγνε τά μοναστήρια

κι ὁ Γιάννες ὁ Χρυσόστομον κλαίει, δερνοκοπιέται,

-Μή κλαῖς, μή κλαῖς Ἅϊ-Γιάννε μου, καί δερνοκοπισκᾶσαι

-Ἡ Ρωμανία πέρασε, ἡ Ρωμανία ῾πάρθεν.

-Ἡ Ρωμανία κι ἂν πέρασεν, ἀνθεῖ καί φέρει κι ἄλλον.

Με αυτόν το θρήνο ο λαός από τη Βασιλεύουσα, τον Πόντο, την Ελλάδα, τη χριστιανοσύνη, έκλαψε τον χαμό της Πόλης στις 29 Μαΐου 1453, ημέρα Τρίτη, 3 περίπου μετά το μεσημέρι.

Η Κωνσταντινούπολη, η Βασιλίς των Πόλεων, το αγλάϊσμα της Χριστιανοσύνης, του πολιτισμού και της Σοφίας έπεσε στα χέρια των Οθωμανών, μετά από άνισο αγώνα που κράτησε 58 ημέρες. Έναν αγώνα που συγκίνησε με το πάθος και την αυτοθυσία που έδειξαν ο τελευταίος βασιλιάς της χιλιόχρονης αυτοκρατορίας, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος – ο Δραγάσης, οι μαχητές, οι απλοί κάτοικοι, οι λάτρεις της θεοφιλεστάτης πόλεως, στα χερσαία και στα θαλάσσια τείχη της πόλης.

Μία πτώση που ο λαός θα την έκλαιγε για επάνω από τετρακόσια χρόνια και θα στοίχειωνε γενιές και γενιές Ελλήνων, συγκινώντας ακόμη και σήμερα γιατί όπως λέει άλλος θρήνος:

Ἡ Δέσποινα ταράχτηκε καί δάκρυσαν οἱ εἰκόνες.

«Σώπασε κυρά Δέσποινα, καί μή πολυδακρύζῃς,

πάλι μέ χρόνους, μέ καιρούς, πάλι δικά μας θά ῾ναι».

Η άλωση της Κωνσταντινούπολης, της Βασιλεύουσας, από τους Οθωμανούς Τούρκους στις 29 Μαΐου 1453 αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα γεγονότα της παγκόσμιας ιστορίας.

Το κέντρο της αυτοκρατορίας που για 11 αιώνες κυριάρχησε στην Ανατολή και επηρέασε την εξέλιξη και τον πολιτισμό της Ανατολικής Ευρώπης, της Ρωσίας και της Εγγύς Ανατολής κατέρρευσε μετά από 58 ημέρες πολιορκία των Οθωμανών του Μωάμεθ του Β΄, του αποκαλούμενου πολιορκητή.

Η άλωση ήταν ένα γεγονός αναπόφευκτο, μετά από τις τόσες συμφορές που είχαν βρει την αυτοκρατορία. Σ’ αυτό συνέτειναν όχι μόνο η κακοδιοίκηση, αλλά και οι θρησκευτικές συγκρούσεις μεταξύ ενωτικών και ανθενωτικών. Εκείνων δηλαδή που προσδοκούσαν βοήθεια από τη Δύση με αντιπροσφορά την Ένωση της Ανατολικής με τη Δυτική Εκκλησία και την αναγνώριση των πρωτείων του Πάπα και των Ανθενωτικών που διακήρυσσαν την ακεραιότητα και την αυτονομία της Ανατολικής Ορθόδοξης εκκλησίας και τη διακοπή κάθε σκέψης για υποταγή στους Λατίνους και την παπική εκκλησία.

Η αδυναμία επιβίωσης της Βυζαντινής αυτοκρατορίας ήταν ήδη εμφανής, μετά την 4η Σταυροφορία και την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους, τους οποίους, 40.000 τον αριθμό, είχε μεταφέρει ο Δόγης της Γαληνότατης Δημοκρατίας της Βενετίας Δάνδολος, υπό την ηγεσία του Βονιφάτιου Μομφερατικού.

 

Η άλωση της πόλης από τους σταυροφόρους

Η κακοδιοίκηση της αυτοκρατορίας, οι εσωτερικές έριδες και η απώλεια της Μικράς Ασίας από τους Οθωμανούς Τούρκους είχε στερήσει από την αυτοκρατορία τα εδάφη και τους πληθυσμούς που θα της επέτρεπαν να αποκρούσουν τις πιέσεις και να διατηρήσουν την ακεραιότητα του κράτους.

Η επανακατάληψη της Πόλης από τον Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο το 1261, μετά δηλαδή από 57 χρόνια, δεν επανέφερε την αίγλη στην αυτοκρατορία, γιατί τα περισσότερα εδάφη βρίσκονταν στα χέρια των Λατίνων που είχαν δημιουργήσει 11 μικρά κρατίδια, στους πιο ζωτικούς χώρους για τη διασφάλιση της ακεραιότητας του κράτους, την οικονομική του επιβίωση, αλλά και τη δυνατότητα να διαδραματίσει έναν ρόλο αποτρεπτικό στη βουλιμία κάθε επίδοξου κατακτητή .

Μιχαήλ Η΄Παλαιολόγος

Το αποτέλεσμα ήταν να μοιάζει η Πόλη, μετά το 1400, όπως έγραψε ο Κάρολος Ντηλ, σαν ένα τεράστιο κεφάλι, το οποίο στηρίζονταν σε ένα ισχνότατο σώμα, ανήμπορο να το σηκώσει.

Η Κωνσταντινούπολη πριν από την Άλωση

Την Άλωση της Κωσταντινούπολης, ως γεγονός δε μπορούμε να το εξετάσουμε μόνο καθεαυτό από ιστορική άποψη, παρά το θρήνο που ακολούθησε την πτώση και τον θάνατο του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, που παρέμεινε στην ιστορική μνήμη για όλα τα χρόνια που ακολούθησαν, μέχρι την εθνική επανάσταση του 1821 και εν συνεχεία μέχρι την κατάρρευση της Μεγάλης ιδέας, που ακολούθησε τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922.

Για να κατανοήσουμε τη σημασία της πτώσης πρέπει να δούμε το γεγονός στην ολότητά του. Πώς δηλαδή εξελίχτηκε ως γεγονός από την αρχή της παρακμής του μέχρι να ολοκληρωθεί η ιστορική του πορεία και να υποταγεί στις στρατιές του Μωάμεθ Β΄.

Για την Πόλη το πιο τραγικό γεγονός ήταν η κατάληψη από τους σταυροφόρους, το 1204, κατά τη διάρκεια της 4ης Σταυροφορίας, εξαιτίας των φρικτών λαθών, της ανύπαρκτης ηγεσίας, της εσωτερικής διαμάχης, της παραμέλησης του στρατού και του στόλου, που άνοιξαν το δρόμο για τη βουλιμία κάθε επίδοξου κατακτητή.

Το σπουδαιότερο όμως ήταν η έλλειψη εθνικής συνείδησης, πνεύματος ενότητας και συνειδητοποίησης του ρόλου που διαδραμάτιζε επί δέκα αιώνες η Αυτοκρατορία. Ηγέτες ασύνετοι, που βρέθηκαν στην εξουσία με εξοργιστικές μεθόδους, ανέτρεψαν με τη δράση τους το έργο σπουδαίων ηγετών που λάμπρυναν την αυτοκρατορία τα περασμένα χρόνια και την προσέφεραν «εν είδει» δώρου σε ληστρικές ομάδες που λεηλάτησαν στο πέρασμά τους τα πάντα και άφησαν τον λαό ερείπιο να κλαίει επάνω στα ερείπια της Βασιλεύουσας.

Η απώλεια της Μικράς Ασίας, συνεπεία της βαριάς φορολογίας, της κακοδιοίκησης, της διαρκούς στράτευσης, της αυθαιρεσίας των τοπικών διοικητών, οδήγησε τους πληθυσμούς της περιοχής σε εκούσιους εξισλαμισμούς και την αυτοκρατορία στην απόλυτη εξασθένιση.

ΠΗΓΗ: https://www.pemptousia.gr/2021/05/i-alosi-tis-polis-os-istoriko-gegonos-meros-1o/

Κωνσταντινούπολη: Ἡ ἀρχοντικὴ καὶ βασιλικὴ πολιτεία

Κωνσταντινούπολη: Ἡ ἀρχοντικὴ καὶ βασιλικὴ πολιτεία: «Ὅλες αὐτὲς οἱ μεγάλες πολιτεῖες, μοῦ ἔλεγε, εἶναι σπουδαῖες, μὰ σὰν τὴν Κωνσταντινόπολη δὲν ὑπάρχει ἄλλη στὴν οἰκουμένη, κι οὔτε βρίσκεται στὸν ντουνιὰ τέτοια ἐπίσημη ἀρχοντικιὰ καὶ βασιλικὴ πολιτεία». Στὰ χρόνια τῶν Βυζαντινῶν «ἡ βασιλεύουσα Πόλις» θὰ εἶχε μιὰ ἐξωτικὴ κι ἀλλόκοτη μεγαλοπρέπεια. Χίλιοι κουμπέδες (τροῦλλοι) κατάχρυσοι λαμποκ�%...

Περί της εμμελούς απαγγελίας - Ομιλία του Δημ. Νεραντζή στο «Σχολείον Ψα...

Τετάρτη 26 Μαΐου 2021

Το Πεντηκοστάριον!

 Λειτουργικές επισημάνσεις και παρατυπίες στις εβδομάδες του Πεντηκοσταρίου!

Γεώργιος Ζαραβέλας, Θεολόγος, ΜΑ Ιστορικής Θεολογίας – Λειτουργικής ΕΚΠΑ

Η Κυριακή της λαμπροφόρου Αναστάσεως του Κυρίου σημαίνει την έναρξη της λειτουργικής περιόδου του Πεντηκοσταρίου. Ο όρος Πεντηκοστάριο μπορεί να εκληφθεί με δύο επιμέρους έννοιες. Με τη λέξη αυτή, αφενός, εννοείται ο πεντηκονθήμερος λειτουργικός κύκλος της Εκκλησίας, ο οποίος αρχίζει τη βραδιά της Ανάστασης και ολοκληρώνεται την Κυριακή της Πεντηκοστής, με προέκταση έως και την απόδοση της τελευταίας δεσποτικής εορτής, το επόμενο Σάββατο. Αφετέρου, η λέξη αυτή περιγράφει και το ομώνυμο λειτουργικό βιβλίο.

Το βιβλίο του Πεντηκοσταρίου περιλαμβάνει το υμνολογικό υλικό, το οποίο ψάλλεται στις ακολουθίες της Εκκλησίας κατά τις ημέρες του αντίστοιχου λειτουργικού κύκλου. Το περιεχόμενο του διαιρείται με βάση τις κατ’ εβδομάδα τιμώμενες εορτές, σχετιζόμενες με τον Αναστάντα Χριστό, οι οποίες ξεκινούν την Κυριακή, εορτάζονται καθ’ όλη την εβδομάδα και ολοκληρώνονται με την απόδοση τους το επόμενο Σάββατο. Έτσι, η πρώτη εβδομάδα του Πεντηκοσταρίου ή αλλιώς Διακαινήσιμη Εβδομάδα, έχει ως αντικείμενο την Ανάσταση του Κυρίου. Η δεύτερη εβδομάδα τη Ψηλάφηση και την Ομολογία του Θωμά (Κυριακή του Αντίπασχα – εγκαινιασμός του εορτασμού της Αναστάσεως του Χριστού κάθε Κυριακή όλου του εκκλησιαστικού έτους), η τρίτη τιμά τις Μυροφόρες του Κυρίου και τους κηδευτές Του Νικόδημο και Ιωσήφ τον από Αριμαθαίας, η τέταρτη το θαύμα της θεραπείας του Παραλύτου, η πέμπτη τη συνομιλία του Κυρίου με τη Σαμαρείτιδα, και η έκτη τη θεραπεία του Τυφλού.

Την Πέμπτη της έκτης εβδομάδας, την τεσσαρακοστή ημέρα από την εορτή της Αναστάσεως, τιμάται η εορτή της Αναλήψεως, η οποία αποδίδεται την επόμενη Παρασκευή της έβδομης εβδομάδας του Πεντηκοσταρίου. Το Σάββατο της εβδομάδας αυτής είναι αφιερωμένο στη μνήμη των κεκοιμημένων, γνωστό και ως Ψυχοσάββατο. Την επόμενη Κυριακή της η’ εβδομάδας τιμάται η εορτή της Πεντηκοστής, η οποία διαρκεί καθ’ όλη την εβδομάδα, έως και το επόμενο Σάββατο, οπότε η εορτή αποδίδεται. Η Κυριακή πριν την Πεντηκοστή (ζ’ Κυριακή του Πεντηκοσταρίου) είναι αφιερωμένη στους Πατέρες της Α’ Οικουμενικής Συνόδου της Νικαίας (325 μ.Χ.), ενώ η τελευταία Κυριακή του Πεντηκοσταρίου τιμά τους Άγιους Πάντες, δηλαδή όλους τους αγίους, γνωστούς και αγνώστους.


Ακριβώς στη μέση της περιόδου του Πεντηκοσταρίου, η Εκκλησία εορτάζει τη Μεσοπεντηκοστή, δηλαδή εκείνη τη δεσποτική εορτή, η οποία συνδέει τις δύο μεγάλες εορτές του Πάσχα και της Πεντηκοστής, όπου ο Χριστός έδειξε τον εαυτό του ως τον αναμενόμενο Μεσσία, έναντι των κατηγοριών των ομοεθνών του, ότι καταπατά τις εντολές του μωσαϊκού νόμου. Η εορτή αυτή ξεκινά την Τετάρτη της δ’ εβδομάδας και αποδίδεται την Τρίτη της ε’ εβδομάδας.

Η περίοδος του Πεντηκοσταρίου διακατέχεται από εορτές συνυφασμένες με το τέλος της επίγειας δράσης του Χριστού (Ανάσταση και Ανάληψη), την ίδρυση και την έναρξη της ζωής της Εκκλησίας (Πεντηκοστή). Αξίζει να σημειωθεί ότι καθεμιά από τις ανωτέρω εβδομάδες έχει συγκεκριμένο λειτουργικό κύκλο, με αντίστοιχο για την καθεμία λειτουργικό και υμνολογικό περιεχόμενο. Η έναρξη κάθε εβδομάδας λαμβάνει χώρα με την αντίστοιχη εορτή. Την πρώτη ημέρα, δηλαδή την Κυριακή ψάλλονται πλήρως όλα τα υμνολογικά μέρη της εορτής (Στιχηρά, Απόστιχα, Καθίσματα, Κανόνας, Αίνοι κ.λπ.), σε συνδυασμό με αναστάσιμα τροπάρια. Τις επόμενες έξι ημέρες, έως και την απόδοση, ψάλλονται ο κανόνας της εορτής με τα αρμόδια μεθέορτα υμνογραφήματα.

Η εορτή της Αναστάσεως δεν εξαιρείται από τον τελευταίο κανόνα. Η αναστάσιμη και πανηγυρική ακολουθία ψάλλεται καθ’ όλη τη Διακαινήσιμο Εβδομάδα, η οποία θεωρείται λειτουργικά ως μία ημέρα και συγκεκριμένα η όγδοη εσχατολογική ημέρα ή αλλιώς η ημέρα μετά την εβδομάδα. Για τον λόγο αυτό, όλες οι ακολουθίες ξεκινούν με την εκφώνηση του λειτουργού «Δόξα τη Αγία και Ομοουσίω και Ζωοποιώ και Αδιαιρέτω Τριάδι» και απολύονται με το «Χριστός Ανέστη». Από τις ακολουθίες του νυχθημέρου ψάλλονται μόνο ο Εσπερινός και ο Όρθρος, ενώ όλες οι άλλες (Απόδειπνο, Μεσονυκτικό, Ώρες) καταλυμπάνονται. Στη θέση τους αναγιγνώσκεται η Πασχάλια Ημερονύκτια ακολουθία, δηλαδή μία ακολουθία αναστάσιμων ύμνων, η οποία επαναλαμβάνεται κάθε φορά τρις. Κάθε ημέρα της εβδομάδας ψάλλονται στον Εσπερινό (Στιχηρά και πρώτο Απόστιχο) και τον Όρθρο (Αίνοι) αναστάσιμα τροπάρια διαφορετικού ήχου (Κυριακή – Ήχος α’, Δευτέρα – Ήχος β’, Τρίτη – Ήχος γ’, Τετάρτη – Ήχος δ’, Πέμπτη – Ήχος πλ. α’, Παρασκευή – Ήχος πλ. β’, Σάββατο – Ήχος πλ. δ’).

Τις επόμενες εβδομάδες του Πεντηκοσταρίου η έναρξη όλων των ακολουθιών γίνεται με τη συνήθη εκφώνηση «Ευλογητός ο Θεός», ενώ η απόλυσή τους με το «Δι’ Ευχών». Μετά την έναρξη κάθε ακολουθίας ψάλλεται τρις το «Χριστός Ανέστη» και καταλιμπάνεται το «Βασιλεύ Ουράνιε» και το Τρισάγιο (Ώρες, Απόδειπνο, Μεσονυκτικό, Όρθρος) ή το «Δεύτε προσκυνήσωμεν» (Εσπερινός).

Η συνήθεια στην πλειονότητα των ιερών ναών να απολύονται οι ιερές ακολουθίες με την εκφώνηση του «Χριστός Ανεστη», έως και την απόδοση της εορτής του Τυφλού, συνιστά πρακτική αμάρτυρη στις παλαιές λειτουργικές πηγές, που τελείται, όμως, χάριν ευλαβείας. Η τριπλή διαλογική απόλυση μεταξύ λειτουργού και του λαού «Χριστός Ανέστη» – «Αληθώς Ανέστη», αποτελεί άλλη μία ευλαβή συνήθεια πολλών λειτουργών, η οποία επεκτείνεται χωρίς λόγο και πέρα της Διακαινήσιμης Εβδομάδας, όπως και η μελώδηση του ειρμού της Θ’ Ωδής του αναστάσιμου κανόνα «Ο άγγελος εβόα… Φωτίζου, φωτίζου», αντί του «Άξιον εστί» μετά το «Εξαιρέτως» της Θείας Λειτουργίας. Οι επιλογές αυτές δεν δηλώνονται σε καμία τυπική διάταξη, αλλά τελούμενες ευλαβικά, τείνουν δυστυχώς να γενικευθούν.

Μία ακόμα συνήθεια, η οποία αντιβαίνει στις παλαιές τυπικές διατάξεις, αλλά έχει καταξιωθεί στη συνείδηση κλήρου και λαού, σε βαθμό που να έχει γίνει αποδεκτή ακόμα και από τα λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας, αποτελεί η τέλεση αμιγώς αναστάσιμων ακολουθιών ή αναστάσιμης αγρυπνίας κατά την Τετάρτη της Στ’ εβδομάδας του Πεντηκοσταρίου. Την ημέρα αυτή τελείται κανονικά η απόδοση της εορτής της Κυριακής του Τυφλού, όπως ορίζει και η διάταξη πολλών εκδόσεων βιβλίων του Πεντηκοσταρίου. Η επέκταση, όμως, απόδοσης αναστάσιμων ύμνων και δη του «Χριστός Ανέστη» έως και την ημέρα αυτή, δημιούργησε το εσφαλμένο συμπέρασμα ότι την εν λόγω Τετάρτη αποδίδεται όχι η εορτή του Τυφλού, αλλά εκείνη της Αναστάσεως και μόνο αυτή. Στην πραγματικότητα, όμως, η αναστάσιμη ακολουθία, στην πανηγυρική μορφή της α’ εβδομάδας του Πεντηκοσταρίου έχει αποδοθεί ήδη με την Θ’ Ώρα του Σαββάτου της Διακαινησίμου.

Οι λειτουργικές αντιμεταθέσεις που αναφέρθηκαν είναι τελετουργικά αβάσιμες. Με την πάροδο του χρόνου, μερικές από αυτές εντάχθηκαν, σταδιακά, στο λειτουργικό τυπικό της Εκκλησίας, ενώ άλλες άτυπα γενικεύθηκαν, χωρίς να υπάρχει τεκμηρίωση στα λειτουργικά βιβλία. Οι προσθήκες τους έγιναν σίγουρα με κίνητρο την ευλάβεια και την αγάπη για τα υπέροχα αναστάσιμα υμνογραφήματα. Η τυπική διάταξη, όμως, ξεκαθαρίζει τι ακριβώς μπορεί να ψαλλεί κάθε ημέρα, διατηρώντας όλα τα υπόλοιπα στις πλέον ιερές από αυτές. Οι «παρατυπίες» αυτές δεν δημιουργούν ζημία στην Εκκλησία, αλλά αντιβαίνουν στην ομαλή λειτουργική προοπτική των ημερών, οι οποίες σπονδυλωτά οδηγούν τη σύναξη των πιστών από τη μία εορτή στην άλλη.

naxioimelistes.blogspot.com

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ: https://www.pemptousia.gr/2021/05/litourgikes-episimansis-ke-paratipies-stis-evdomades-tou-pentikostariou/

73η ΕΚΠΟΜΠΗ ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΠΑΝΔΕΚΤΗΣ Α΄ΜΕΡΟΣ

Πατμιάς!!

 

Ἡ ἔνδοξη ποδοσφαιρική Ὁμάδα τῆς Σχολῆς μας

τήν παλιά τήν ὄμορφη ἐποχή, ἀπό τό ἀρχεῖο τοῦ ἀγαπητοῦ Θαλασσινοῦ Θαλασσινοῦ (Σαμιώτη), συνταξιούχου Λυκειάρχη (πτυχιούχου Θεολογίας, Φιλολογίας καί Μουσικῆς), ἐν ἐνεργείᾳ Ἱεροψάλτου.

https://www.facebook.com/profile.php?id=100034045450073

Οἱ εἰκονιζόμενοι:(ὄρθιοι ἐξ ἀριστερῶν)

Σιαφάκας Σωτήριος, Θαλασσινός Θαλασσινός, Γκιουζέλης Δημήτριος, Σωτήραλης Ἰωάννης καί Γιαννιρῖζος Δημήτριος:

Καθήμενοι:

Παπανδρέου Θεόδωρος, Ἀρχοντούλης Γεώργιος καί Πεττᾶκος Ἀγγελῆς