Χριστούγεννα

Νικηφόρος Βρεττάκος 1962 

Κανένας άλλος μέσα στην ιστορία δεν κατόρθωσε να σταλάξει ένα τόσο γλυκό αίσθημα στις ψυχές των ανθρώπων, όσο ο Χριστός.

Η εποχή της γέννησης του Χριστού είναι μια εποχή ταραγμένη, αδιέξοδη, μαρτυρική για το λαό του Ισραήλ. Καταπιέζονται από τους δυνάστες Ρωμαίους.
 
Και μπορούμε να συμπεράνουμε την τραγική θέση αυτού του λαού, που δεν βλέπει σωτηρία από πουθενά, που σηκώνει τα χέρια του και παρακαλεί το Μεσσία να κατεβεί να σώσει τον περιούσιο λαό του. Διαβάζοντας κανείς την Καινή Διαθήκη, πέρα από τα γεγονότα, όπως περιγράφονται εκεί, μπορεί να συλλάβει το κλίμα της εποχής, να νιώσει τον αγέρα που φύσηξε στο μήνυμα της παρουσίας του Μεσσία.
 
Ένα άστρο οδηγεί τους Μάγους, οι άγγελοι ψέλνουν, η νύχτα της Γέννησης πλημμυρίζει από καλοσύνη και από ελπίδα. Η νύχτα ενσαρκώνει την ανθρώπινη επιθυμία, η χειμωνιάτικη νύχτα είναι φορτωμένη από ένα αναγεννητικό, ανοιξιάτικο πνεύμα. Και ο Μεσσίας, δεν γεννιέται σε Ανάκτορα, δεν είναι λαμπροστολισμένος. Είναι φτιαγμένος κατ’ εικόνα και ομοίωση των δυστυχισμένων. Αποτελεί ενσάρκωση του πόνου τους.
Πεινασμένοι θα χορτάσουν, γυμνοί θα ντυθούν, τυφλοί θ’ αναβλέψουν, παράλυτοι θα περπατήσουν, σκλάβοι θα ελευθερωθούν. Η ανθρώπινη καρδιά πανηγυρίζει, ακούει τις ουράνιες δυνάμεις, χαμηλωμένες, να μελωδιούν το τέλος της συμφοράς.
 
Και από τότε, το πνεύμα του Χριστού εξαπλώθηκε σ’ όλο τον κόσμο, επικράτησε. Οι περισσότεροι άνθρωποι είδαν στο πρόσωπο του τη θερμαντική ακτινοβολία που τους έλειπε. Εκατομμύρια καλύβες από χαμόσπιτα σε τούτον τον κόσμο τον φιλοξένησαν.
Χιλιάδες καρδιές ένιωσαν να πέφτει πάνω τους η ευεργετική του ακτίνα. Είδαν σ’ Αυτόν τον συνάνθρωπό τους τον καταδεχτικό, εκείνον που τους κατανόησε στην έσχατη δυστυχία τους ή στην καθημερινή θλίψη τους. Αυτόν που τους έδωσε την ευτυχία να είναι δίκαιοι και σπλαχνικοί.
 
Για δισεκατομμύρια ανθρώπους μέσα στην ιστορία δεν θα είχε πει κανείς ένα γλυκό λόγο, αν έλειπε ο Χριστός. Ποια θα ήταν η μορφή και η ηθική στάθμη του κόσμου χωρίς την επίδραση της παρουσίας του; Ο λόγος του έχει αντληθεί απ’ το μαρτύριο και απ’ το όνειρο της ανθρώπινης καρδιάς, και το «Αγαπάτε αλλήλους» και το «Ειρήνη υμίν» κανείς δεν το είπε καλύτερα απ’ αυτόν.
Οι δυο αυτές φράσεις κλείνουν μέσα τους την ουσιαστική αναγκαιότητα του ανθρώπινου βίου.
 
Έχουμε Χριστούγεννα του 1962 και η ανθρωπότητα δεν κατόρθωσε ν’ αντικαταστήσει την παρηγορία του Λόγου με την παρηγορία της Πράξης. Το 70% του κόσμου πάσχουν. Τεράστιες μάζες θα ήθελαν να χτυπήσει την πόρτα τους ένας Χριστός την Παραμονή της χιλιοστής εννιακοστής εξηκοστής δευτέρας επετείου της Γέννησής Του και να τους πει μια «καλησπέρα». Να τους προσφέρει ένα κιλό ψωμί κι ένα ρουχαλάκι για το παιδί τους ή και να τους χαμογελάσει απλώς.
 
Χριστούγεννα του 1962. Όμως δεν παύουν να υπάρχουν εδώ κι εκεί σ’ όλη τη γη «εστίες πυρός», όπου άνθρωποι σκοτώνονται, σπίτια κλείνουν, οικογένειες ορφανεύουν…
 
Χριστούγεννα του 1962. Η παρουσία του Ιησού, περισσότερο δραματική από κάθε άλλη φορά, κυκλοφορεί ανάμεσα σ’ αυτήν την ατμόσφαιρα όχι για να βάλει το χέρι του πάνω στο κεφάλι ενός άρρωστου παιδιού ή να σώσει έναν πνιγμένο, όπως τον καλούσαν και τον έβλεπαν οι απλοϊκοί φίλοι του, αλλά για να βάλει και τα δυο του χέρια πάνω στο κεφάλι της ανθρωπότητας, στα δυο ημισφαίρια, και να επαναλάβει το λόγο «Ειρήνη υμίν», το λόγο που λέει τα πάντα και κρίνει τα πάντα!
 
Νικηφόρος Βρεττάκος

Λούλα Βλάχου

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Κάλαντα Χριστουγέννων

 Κάλαντα Χριστουγέννων

Παλαιά κάλαντα τῶνΧριστουγέννων

 ἀπό τή θεία τό Κατερινιό (93 ἐτῶν)

Χριστούγεννα 2016

ΧΟΙΡΙΝΟ....

 ..... ΣΤΗΝ ΛΑΔΟΚΟΛΛΑ

Η προσκύνηση των Μάγων!!!

Οι Μάγοι μας οδηγούν

 στην προσκύνηση του Κυρίου Ιησού

Γέροντας Γεώργιος Καψάνης, Προηγούμενος Ι.Μ. Οσίου Γρηγορίου († 2014)

Η αγία μας Εκκλησία μάς καλεί να προσφέρουμε στον εν σπηλαίω τεχθέντα και εν φάτνη ανακλιθέντα διά την σωτηρίαν μας Κύριον Ιησούν δώρα εξ ίσου πολύτιμα με τα δώρα των Μάγων, την πίστη, την ελπίδα και την αγάπη μας.

Ο χρυσός, ο λίβανος και η σμύρνα ήσαν δώρα συμβολικά. Τον χρυσό προσέφεραν στον Κύριο ως εις βασιλέα, τον λίβανο ως εις Θεόν και την σμύρνα ως εις μέλλοντα νεκρόν διά την σωτηρίαν μας. Αυτά ήσαν υλικά δώρα, με τα οποία όμως οι νοσταλγοί του Χριστού Μάγοι εξέφρασαν την πίστη, την ελπίδα και την αγάπη τους προς τον Χριστό.

Φωτιζόμενοι από την Χάρι του Αγίου Πνεύματος πλουτίσθηκαν με τις τρεις αυτές θεολογικές αρετές, για τις οποίες αργότερα ο απόστολος Παύλος θα πει: «νυνί δε μένει πίστις, ελπίς, αγάπη, τα τρία ταύτα· μείζων δε τούτων η αγάπη» (Α’ Κορινθ. ιγ’ 13). Είχαν ως φαίνεται πολύ πόθο για να βρουν και να ενωθούν με τον Σωτήρα, καθαρότητα βίου και προαίρεση αγαθή.

Η αγάπη τους προς τον ποθούμενο αλλά και άγνωστο ακόμη Χριστό τους έκανε να επιχειρήσουν μακρύ, επίπονο και επικίνδυνο ταξίδι, για να τον βρουν. Μιμήθηκαν τον Αβραάμ που εξήλθε εκ της γης του και εκ της συγγενείας του και εκ του οίκου του πατρός του, για να πορευθεί σε γη αλλότρια, υπακούοντας στο θέλημα του Θεού (Πρβλ. Γένεσ. ιβ’ 1). Και οι Μάγοι υπάκουσαν σε μυστική πρόσκληση του Θεού, που δέχθηκαν στην θεοφιλή καρδιά τους. Έτσι πέτυχαν να δουν και να προσκυνήσουν το θείο Βρέφος και την αγία Θεοτόκο.

Οι Μάγοι αξιώθηκαν όχι μόνον να προσκυνήσουν τον τεχθέντα Βασιλέα, αλλά και να γίνουν κήρυκές του, επιστρέψαντες στην πατρίδα τους.

Στον Κύριο τους οδηγούσε ένα υπέρλαμπρο άστρο. Όπως θεολογεί ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, το Άστρο, ήταν Άγγελος Κυρίου. Εάν ήταν ένα συνηθισμένο άστρο δεν θα επορεύετο, ούτε θα έλαμπε με ιδιαίτερο τρόπο, ούτε θα εχάνετο, όπως έγινε όταν έφθασαν στην Ιερουσαλήμ, ούτε θα έμενε ακίνητο επάνω στο σπίτι της Βηθλεέμ, όπου ευρίσκετο η Θεοτόκος και ο Κύριος Ιησούς.

Εφ’ όσον το Άστρο ήταν Άγγελος Κυρίου, είναι φανερό ότι το Φως που εξέπεμπε ήταν το Άκτιστο Φως, αυτό που αργότερα είδαν στην Μεταμόρφωση οι Μαθητές του Κυρίου και αυτό που είδε ο απόστολος Παύλος στο όραμα της Δαμασκού. Μακάριοι οι καθαροί οφθαλμοί των ευλαβών Μάγων, που είδαν το φως της θεότητος.

Παρόμοια χάρι θέας και προσκυνήσεως του Κυρίου Ιησού έλαβαν και οι ταπεινοί ποιμένες, οι «αγραυλούντες και φυλάσσοντες φυλακάς της νυκτός επί την ποίμνην αυτών» (Λουκ. β’ 8), λόγω της απλότητος της καρδιάς τους, αλλά και οι δίκαιοι Συμεών ο θεοδόχος και Άννα η προφήτις.

Πόσοι σοφοί, επίσημοι, νομοδιδάσκαλοι και νομοφύλακες του Ισραήλ δεν έμειναν και δεν μένουν τυφλοί και ανυποψίαστοι στο μέγα μυστήριο της Σαρκώσεως του Θεού!

Ευχαριστούμε τον Κύριο, που μας αξίωσε να τον γνωρίσουμε και να τον πιστεύσουμε ως τον μόνον Σαρκωθέντα Θεό.

Η ζωή μας ας είναι μία συνεχής πορεία προς προσκύνησή Του και προσφορά των δώρων μας.

Ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης μάς συνιστά να προσφέρουμε στον Κύριο ό,τι έχουμε σ’ αυτόν τον κόσμο: «Αλλ’ ω πόσον μακάριος ήθελες ήσαι και εσύ αδελφέ, εάν ηξεύρης να αφιερώνης εις τον Κύριον, καθώς οι μάγοι, ό,τι και αν έχης εις τούτον τον κόσμον, τόσον εσωτερικά όσον και εξωτερικά αγαθά· τόσον ψυχικά όσον και σωματικά. Και διατί φοβείσαι να αφιερώσης όλα σου τα πάντα εις τον Θεόν;» (Πνευματικά Γυμνάσματα).

Ιδιαίτερα μας συνιστά: «πρόσφερε εις τον νεογέννητον βασιλέα Ιησούν α΄, ωσάν χρυσάφι, το επιθυμητικόν μέρος της ψυχής σου, ήγουν πρόσφερέ του μίαν καρδίαν και θέλησιν καθαράν ωσάν χρυσάφι, από κάθε κακήν επιθυμίαν και όρεξιν· όλην ποθούσαν τα ουράνια· όλην κλίνουσαν εις τα πνευματικά· όλην ανημμένην εις μόνην την αγάπην του Ιησού και όχι εις άλλο κανέν γήινον πράγμα· και απλώς όλην με όλα της τα θελήματα και τας επιθυμίας…».

Και ακόμη: «β’. Πρόσφερε αδελφέ εις τον Ιησούν ωσάν λιβάνι, τον νουν και το λογιστικόν μέρος της ψυχής σου καθαρόν από βλάσφημους λογισμούς· καθαρόν από αισχρούς λογισμούς• όλον διαφανές από πνευματικά ενθυμήματα· όλον λαμπρόν από την νοεράν προσευχήν, ήτις αναπέμπεται εις τον Θεόν ως θυμίαμα και λιβάνι, ως λέγει ο Δαβίδ, “κατευθυνθήτω η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιον σου”· όλον υποτασσόμενον εις την υπακοήν του Χριστού με όλα του τα φρονήματα, ως λέγει ο Παύλος• “λογισμούς καθαιρούντες και αιχμαλωτίζοντες παν νόημα εις την υπακοήν του Χρι¬στού”• όλον πεπυρακτωμένον από καλούς και θεϊκούς λογισμούς… Πρόσφερέ τον λέγω το λογιστικόν σου, όλον συντε¬τριμμένον, όλον τεταπεινωμένον με το πνεύμα της κατανύξεως».

Επίσης: «γ’. Πρόσφερε δώρον εις τον Ιησούν ωσάν σμύρναν την νέκρωσιν του θυμικού μέρους της ψυχής σου, μακρύνωντας από την καρδίαν σου κάθε ταραχήν, κάθε οργήν, κάθε θυμόν, κάθε πικρίαν, κάθε μίσος, κάθε κραυγήν, κάθε ύβριν και λοιδορίαν, καθώς παραγγέλλει ο Απόστολος• “πάσα πικρία και οργή και κραυγή και βλασφημία αρθήτω αφ’ ημών συν πάση κακία”…».

Μακάριοι οι Χριστιανοί, μοναχοί και κοσμικοί, που συμπορεύονται καθ’ όλη τη ζωή τους με τους ευλογημένους Μάγους, που το φως του Ευαγγελίου του Χριστού τούς οδηγεί στη ζωή τους, που συμπροσκυνούν τον νηπιάσαντα Θεό και του προσφέρουν ό,τι πολυτιμότερο έχουν, την πίστη, την ελπίδα και την αγάπη τους με το τριμερές της ψυχής τους, δηλαδή με το λογιστικό (νους), το θυμικό (συναίσθημα) και το επιθυμητικό τους (θέληση).

Κύριε Ιησού Χριστέ, αξίωσε και μας μαζί με τους ευλαβείς Μάγους να σου προσφέρουμε όλη την ύπαρξή μας ως ένα ταπεινό αντίδωρο της δικής Σου απείρου αγάπης προς ε¬μάς τα ανάξια τέκνα σου.

(Περιοδικό: Ο Όσιος Γρηγόριος, αριθ. 30, σ. 27-32 )

ΠΗΓΗ: https://www.pemptousia.gr/2019/12/i-magi-mas-odigoun-stin-proskinisi-tou-kiriou-iisou/

Σύναξη της Υπεραγίας Θεοτόκου (26 Δεκεμβρίου)

Τι γιορτάζουμε;

Στις 26 Δεκεμβρίου η Εκκλησία μας εορτάζει τη Σύναξη της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Με τον όρο Σύναξις έχει καθιερωθεί στη χριστιανική και λειτουργική γλώσσα να καλείται η συνάθροιση των πιστών προκειμένου να τιμήσουν ιδιαίτερα τη μνήμη Αγίου, ή κυρίαρχων προσώπων μεγάλων θρησκευτικών γεγονότων εκτελώντας ιδιαίτερη λειτουργία και με ιδιαίτερη υμνολογία.

Σύμφωνα λοιπόν με την παράδοση της Εκκλησίας, μετά από κάθε σημαντικό γεγονός που συνδέεται με την έλευση του Υιού του Θεού στον κόσμο για τη σωτηρία, εορτάζεται η σύναξη προς τιμήν του προσώπου που έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο σ’ αυτό.

Χριστούγεννα!

Ὁ Φώτης Κόντογλου γιὰ τὰ Χριστούγεννα

Ἀπὸ τὸ βιβλίο «Τὸ Ἀϊβαλὶ ἡ πατρίδα μου»

Τὴν πνευματικὴ χαρὰ καὶ τὴν οὐράνια ἀγαλλίαση ποὺ νοιώθει ὁ χριστιανὸς ἀπὸ τὰ Χριστούγεννα, δὲν μπορεῖ νὰ τὴ νοιώσει, μὲ κανέναν τρόπο, ὅποιος τὰ γιορτάζει μοναχὰ σὰν μία συγκινητικὴ συνήθεια, ποὺ εἶναι δεμένη περισσότερο μὲ τὶς συνηθισμένες χαρὲς τοῦ κόσμου, μὲ τὸν χειμώνα, μὲ τὰ χιόνια, μὲ τὸ ζεστὸ τζάκι.

Μοναχὰ ὁ ὀρθόδοξος χριστιανὸς γιορτάζει τὰ Χριστούγεννα πνευματικά, κι ἀπὸ τὴν ψυχὴ του περνᾶνε ἁγιασμένα αἰσθήματα, καὶ τὴ ζεσταίνουνε μὲ κάποια θέρμη παράδοξη, ποὺ ἔρχεται ἀπὸ ἕναν ἄλλο κόσμο, τὴ θέρμη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, κατὰ τὸν ἀναβαθμὸ ποὺ λέγει: «Ἁγίω Πνεύματι πάσα ψυχὴ ζωοῦται, καὶ καθάρσει ὑψοῦται, λαμπρύνεται τὴ τριαδικὴ μονάδι, ἱεροκρυφίως».

Ψυχὴ καὶ σῶμα γιορτάζουν μαζί, εὐφραίνουνται μὲ τὴ θεία εὐφροσύνη, ποὺ δὲν τὴν ἀπογεύεται ὅποιος βρίσκεται μακριὰ ἀπὸ τὸν Χριστό. Ἐνῶ ἡ καρδιὰ τοῦ χριστιανοῦ, αὐτὲς τὶς ἁγιασμένες μέρες, εἶναι γεμάτη ἀπὸ τὴν εὐωδία τῆς ὑμνωδίας, γεμάτη ἀπὸ μία γλυκύτατη πνευματικὴ φωτοχυσία, ποὺ σκεπάζει ὅλη τὴν κτίση, τὰ βουνά, τὴ θάλασσα, τὸν κάθε βράχο, τὸ κάθε δέντρο, τὴν κάθε πέτρα, τὸ κάθε πλάσμα. Ὅλα εἶναι ἁγιασμένα, ὅλα γιορτάζουνε, ὅλα ψέλνουνε, ὅλα εὐφραίνονται, ὅλη ἡ φύση εἶναι «ὡς ἐλαία κατακαρπὸς ἐν τῷ οἴκω τοῦ Θεοῦ». Κανεὶς δὲν νοιώθει στὴν καρδιὰ του τέτοια χαρά, παρὰ μονάχα ἐκεῖνος ποὺ....

ἀγαπᾶ τὸν Θεὸ καὶ ποὺ ζεῖ τὶς μέρες τῆς ζωῆς του μαζὶ μὲ τὸν Θεό, γιατί κανένας ἄλλος ἀπὸ τὸν Θεὸ δὲν μπορεῖ νὰ δώσει τέτοια χαρά, τέτοια εἰρήνη, κατὰ τὸν λόγο ποὺ εἶπε ὁ Κύριος στὸν Μυστικὸ Δεῖπνο: «Τὴ δική μου τὴν εἰρήνη σᾶς δίνω, δὲν σᾶς δίνω ἐγὼ τὴν εἰρήνη ποὺ δίνει ὁ κόσμος».

Ἡ χαρὰ τοῦ Χριστοῦ κ’ ἡ εἰρήνη εἶναι ἀλλιώτικη ἀπὸ τὴ χαρὰ κι ἀπὸ τὴν εἰρήνη τούτου τοῦ κόσμου. Γιὰ τοῦτο ὁ ἄνθρωπος ποὺ χαίρεται νὰ πηγαίνει στὴν ἐκκλησία, γιὰ νὰ...

 πιεῖ ἀπ’ αὐτὴ τὴν ἀθάνατη βρύση τῆς ἀληθινῆς χαρᾶς καὶ τῆς εἰρήνης, λέγει μαζὶ μὲ τὸν Δαβίδ: «Ἑξαπόστειλον, Κύριε, τὸ φῶς σου καὶ τὴν ἀλήθειάν σου· αὐτὰ μὲ ὠδήγησαν καὶ ἤγαγον μὲ εἰς ὅρος ἅγιόν σου καὶ εἰς τὰ σκηνώματά σου· καὶ εἰσελεύσομαι πρὸς τὸ θυσιαστήριον τοῦ Θεοῦ, πρὸς τὸν Θεὸν τὸν εὐφραίνοντα τὴν νεότητά μου».

Ἂς γιορτάσουμε λοιπὸν κ’ ἐμεῖς, ἀδελφοί μου, τὴ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ «ἐν πνεύματι καὶ ἀληθεία, ἐν ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ ὠδαῖς πνευματικαῖς», καὶ τότε καὶ τ’ ἄλλα «προστεθήσεται ἠμίν», θὰ μᾶς δοθοῦνε, ἤγουν ἡ χαρὰ τοῦ σπιτιοῦ, τῆς οἰκογένειας, τῆς φύσης, τῆς συναναστροφῆς, τῆς ἁγνῆς διασκέδασης, γιατί ὅλα θὰ τὰ γλυκαίνει ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, καὶ θὰ τὰ ζεσταίνει ἡ θέρμη Ἐκείνου ποὺ εἶναι ὁ ζωοδότης.

Μέγα μάθημα τῆς ταπείνωσης εἶναι γιά μας, ἀδελφοί μου, ἡ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ. Ποῦ γεννήθηκε; Μέσα σὲ μία φάτνη, σ’ ἕνα παχνὶ νὰ ποῦμε καλύτερα, γιὰ νὰ νοιώσουμε βαθύτερα τὴν ἀνείπωτη συγκατάβαση τοῦ Θεοῦ, γιατί τ’ ἀρχαία λόγια κάνουνε νὰ φαίνουνται στὰ μάτια μας πλούσια καὶ τὰ φτωχὰ πράγματα. Ἡ μητέρα του, ἡ ὑπεραγία Θεοτόκος, μακριὰ ἀπὸ τὸ σπίτι της, ξένη σὲ ξένον τόπο, πῆγε καὶ τὸν γέννησε μέσα σ’ ἕνα μαντρί. Τὸ βόδι καὶ τὸ γαϊδούρι τὸν ζεστάνανε μὲ τὴν ἀνασαμιά τους. Τσομπάνηδες τὸν συντροφέψανε. Μαζὶ μὲ τὰ νιογέννητα ἀρνιὰ λογαριάστηκε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ποὺ ἦρθε στὸν κόσμο γιὰ νὰ σώσει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὴν κατάρα τοῦ Ἀδάμ. Ποιὸς ἄνθρωπος γεννήθηκε μὲ μεγαλύτερη ταπείνωση;

Ὁ Ἅγιος Ἰσαὰκ ὁ Σύρος γράφει, στὸν Λόγο του γιὰ τὴν Ταπεινοφροσύνη, τὰ παρακάτω ἐξαίσια λόγια: «Θέλω ν’ ἀνοίξω τὸ στόμα μου, ἀδελφοί μου, καὶ νὰ λαλήσω γιὰ τὴν ὑψηλὴ ὑπόθεση τῆς ταπεινοφροσύνης, κ’ εἶμαι γεμάτος φόβο, σὰν ἐκεῖνον τὸν ἄνθρωπο ποὺ ξέρει πὼς θὰ μιλήσει γιὰ τὸν Θεό. Γιατί ἡ ταπεινοφροσύνη εἶναι στολὴ τῆς θεότητας. Γιατί ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ ποὺ ἔγινε ἄνθρωπος, αὐτὴ ντύθηκε, κ’ ἦρθε σὲ συνάφεια μαζί μας μ’ αὐτή, παίρνοντας σῶμα σὰν τὸ δικό μας. Κι ὅποιος τὴ ντύθηκε, ἀληθινὰ ἔγινε ὅμοιος μ’ Ἐκεῖνον, ποὺ κατέβηκε ἀπὸ τὸ ὕψος Του, καὶ ποὺ σκέπασε τὴν ἀρετὴ τῆς μεγαλωσύνης Του καὶ τὴ δόξα Του μὲ τὴν ταπεινοφροσύνη. Κι αὐτὸ ἔγινε γιὰ νὰ μὴν κατακαεῖ ἡ κτίση ἀπὸ τὴ θωριά Του. Γιατί ἡ κτίση δὲν μποροῦσε νὰ τὸν κοιτάξει , ἂν δὲν ἔπαιρνε ἕνα μέρος ἀπ’ αὐτὴ (τὸ σῶμα), κ’ ἔτσι μίλησε μ’ αὐτή. Σκέπασε τὴ μεγαλωσύνη Του μὲ τὴ σάρκα, καὶ μ’ αὐτὴ ἦρθε σὲ συνάφεια μαζί μας, μὲ τὸ σῶμα ποὺ ἐπῆρε ἀπὸ τὴν Παρθένο καὶ Θεοτόκο Μαρία. Ὥστε, βλέποντας τὸν ἐμεῖς πὼς εἶναι ἀπὸ τὸ γένος μας καὶ πὼς μᾶς μιλᾶ σὰν ἄνθρωπος, νὰ μὴν τρομάξουμε ἀπὸ τὴ θωριά Του. Γι’ αὐτό, ὅποιος φορέσει τὴ στολὴ ποὺ φόρεσε ὁ Κτίστης (δηλαδὴ τὴν ταπεινοφροσύνη), τὸν ἴδιον τὸν Χριστὸ ντύθηκε».

Ἡ φάτνη εἶναι ἡ ταπεινὴ καρδιά, ποὺ μοναχὰ σ’ αὐτὴ πηγαίνει καὶ γεννιέται ὁ Χριστός.

Ἡ Ἐκκλησία μας φωτοβολὰ μέσα στὸ χειμωνιάτικο σκοτάδι, γιορτάζοντας τὴ Γέννηση τοῦ Κυρίου. Ἀπὸ μέσα της ἀκούγεται μία ὑπερκόσμια ὑμνωδία, σὰν ἐκείνη ποὺ ψέλνανε οἱ ἄγγελοι τὴ νύχτα ποὺ γεννήθηκε ὁ Κύριος, «ἦχος καθαρὸς ἑορταζόντων». […]

ΠΗΓΗ: http://www.orthodoxia-ellhnismos.gr/2019/12/blog-

Χριστούγεννα!

Ἡ πασῶν τῶν ἑορτῶν ἐπεδήμησεν ἑορτὴ

Δημήτρης Νατσιός, δάσκαλος-Κιλκὶς

Πλησίασε κάποτε ἕνας Εὐρωπαῖος, ἕνας Φράγκος, τὸν τροπαιοῦχο νομπελίστα μας ποιητή, Γιῶργο Σεφέρη, πειράζων αὐτὸν καὶ λέγων:

«Μά, πιστεύετε σοβαρὰ ὅτι εἶστε ἀπόγονοι τοῦ Λεωνίδα, τοῦ Θεμιστοκλῆ; Ἀπάντησε ὁ ποιητής: Ὄχι, εἴμαστε ἀπόγονοι μονάχα τῆς μάνας μας, ποὺ μᾶς μίλησε ἑλληνικά, ποὺ προσευχήθηκε ἑλληνικά, ποὺ μᾶς νανούρισε μὲ παραμύθια γιὰ τὸν Ὀδυσσέα, τὸν Ἡρακλῆ, τὸν μαρμαρωμένο βασιλιᾶ καὶ τὸν Παπαφλέσσα,

ποὺ ζύμωνε κάθε Πρωτοχρονιὰ τὴν βασιλόπιτα καὶ ἔνιωθε τὴν ψυχή της νὰ βουρκώνει τὴν Μεγάλη Παρασκευή, μπροστά το ξόδι τοῦ νεκροῦ Θεανθρώπου». Βαθιὰ θεολογικὴ ἡ ἀπάντηση τοῦ ποιητῆ. Τὸ ἐρώτημα εἶναι πόσοι ἀπὸ μᾶς μποροῦν νὰ δώσουν σήμερα τὴν ἴδια ἀπόκριση.

Χριστούγεννα: «Ἡ πασῶν τῶν ἑορτῶν ἐπεδήμησεν ἑορτὴ καὶ τὴν οἰκουμένην εὐφροσύνης ἐπλήρωσεν. Ἑορτὴ ἡ τῶν ἁπάντων ἀκρόπολις, ἡ πηγὴ καὶ ἡ ρίζα τῶν παρ' ἡμῖν ἀγαθῶν δι' ἧς ὁ οὐρανὸς ηνεώχθη, πνεῦμα κατεπέμφθη, τὰ διεστώτα ἡνώθη, τὸ σκότος ἐσβέσθη, τὸ φῶς ἔλαμψεν, οἱ δοῦλοι γενόνασιν ἐλεύθεροι, οἱ ἐχθροὶ υοί, οἱ ἀλλότριοι κληρονόμοι...».

Εἶναι λόγια τοῦ ἁγίου Ἰωάννη τοῦ Χρυσοστόμου...Ἀπὸ ἐχθροί, λέει ὁ ἅγιος, χάρις στὴν ενανθρώπιση τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ, γίναμε υἱοί. Ὅμως τὰ τελευταῖα χρόνια ἐγκαταλείψαμε τὸν πατρικὸ οίκο και περιπλανιόμαστε στὶς Λόντρες καὶ τὰ Βερολίνα.

Ἄλλους ἡ στείρα προγονολατρία, ἄλλους ἡ ξενομανία καὶ ὁ ἄκρατος πιθικισμός, ἄλλους ὁ παρασιτικὸς καταναλωτισμὸς καὶ τὸ διογκωμένο σύμπλεγμα κατωτερότητας μᾶς ὁδήγησαν στὴν περιφρόνηση τοῦ μοναδικοῦ αὐτοῦ θησαυροῦ, τῆς παράδοσης τῆς Ρωμηοσύνης. Γιορτάζουμε τὰ Χριστούγεννα χωρὶς Χριστό.

Μιᾶς οἰκονομικῆς κατάρρευσης καὶ κρίσης προηγεῖται μιὰ πνευματικὴ ἧττα. Ἡττηθήκαμε, γιατί ξεχάσαμε τὸ ρωμαίικο ἦθος. Τὸ ἦθος αὐτὸ εἶναι ἡ «ἔντιμος πενία» τοῦ Παπαδιαμάντη, τὸ καθαρὸ μέτωπο τῶν γονέων μας, τὸ δόξα τῷ Θεῷ τῶν παππούδων μας, τὸ χιλιοτραγουδισμένο φιλότιμο τοῦ λαοῦ μας. Ἡττηθήκαμε, μὰ ὁ πόλεμος δὲν χάθηκε. «Ἡμεῖς νικῶμεν, νικώντων τῶν ἄλλων».(ἅγιος Νικόλαος Καβάσιλας). Ρώτησαν ἕναν ἁγιορείτη μοναχό. Γέροντα ἡ κρίση θὰ περάσει; Καὶ αὐτὸς ἀπάντησε: «Δυστυχῶς παιδί μου θὰ περάσει». Τὰ ολονύχτια ρεβεγιόν, τὰ πανάκριβα δῶρα, τὰ διακοποδάνεια, τὸ φάγωμεν, πίωμεν δὲν εἶναι Χριστούγεννα. Ὁ πρὸ αἰώνων Θεὸς τῆς ταπεινῆς φάτνης, ἄλλα μᾶς διδάσκει.

«Τιμήσατε τὸν Θεὸν πλέον τῆς συνηθείας» λέει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος. Ἡ κρίση εἶναι καὶ εὐκαιρία νὰ ἐπιστρέψουμε στὸ σπίτι τοῦ πατέρα μας, στὴν ἡλιόλουστη Ὀρθοδοξία μας, νὰ βροῦμε τὸν ἑαυτό μας, νὰ ξαναγίνουμε Ρωμιοί. «Ὅλα τὰ ἔθνη γιά νὰ προοδεύσουν πρέπει νὰ βαδίσουν ἐμπρὸς πλὴν τοῦ ἑλληνικοῦ ποὺ πρέπει νὰ στραφεῖ πίσω» ἔλεγε ὁ σοφὸς αθηναιογράφος Δημ. Καμπούρογλου. Πίσω, ὄχι ὡς στεῖρος συντηρητισμός, ἀλλὰ ὡς ἀναζήτηση τῆς πηγῆς ἐξ ἧς ρέει τὸ ὕδωρ τὸ αλλόμενον εἰς ζωὴν αἰώνιον, ὁ Χριστός. Καί, ἂς μοῦ ἐπιτραπεῖ ἡ φράση, πολλὰ ρουσφέτια ζητήσαμε ἀπὸ διάφορους τὰ προηγούμενα χρόνια. Γιά μᾶς τοὺς Ὀρθόδοξους μόνο ἕνα ρουσφέτι μᾶς ἐπιτρέπεται.«Ταῖς πρεσβείας τῆς Θεοτόκου, Σῶτερ σῶσον ἡμᾶς». Τὴν μεσιτεία, τὸ «πνευματικὸ ρουσφέτι» τῆς Θεομάνας μας, ἂς ζητήσουμε γονυπετώς.

Ἡ Παναγία μας εἶναι ελληνοσώτειρα.

Διαβάζω τὴν ἀφήγηση τοῦ Γάλλου ἰησουίτη, περιηγητῆ Richard στὰ μέσα του 17αι., γιὰ τὴν ζωὴ τῶν ὑπόδουλων Ρωμηών.

«Πολλὲς φορὲς ἀπορῶ πὼς κατόρθωσε νὰ ἐπιβιώση ἡ χριστιανικὴ πίστη στὴν Τουρκία καὶ πὼς ὑπάρχουν στὴν Ἑλλάδα ἑκατομμύρια Ὀρθόδοξοι. Καὶ νὰ σκεφθεῖ κανεὶς ὅτι οὐδέποτε ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Νέρωνος, τοῦ Δομητιανού καὶ τοῦ Διοκλητιανού ἔχει ὑποστεῖ ὁ Χριστιανισμὸς διωγμοὺς σκληρότερους ἀπὸ αὐτούς, ποὺ ἀντιμετωπίζει σήμερα ἡ ἀνατολικὴ Ἐκκλησία... Καὶ ὅμως οἱ Ἕλληνες εἶναι εὐτυχισμένοι ποὺ παραμένουν χριστιανοί. Νομίζω πὼς αὐτὸ ὀφείλεται στὴ λατρεία ποὺ τρέφουν στὴν Παναγία... Σὲ ὅλα τὰ σπίτια βλέπεις εἰκόνες τῆς Παναγίας. Εἶναι ὁ φρουρὸς ἢ καλύτερα ἡ νοικοκυρὰ τοῦ σπιτιοῦ. Σ' αὐτὴν τὴν εἰκόνα στρέφουν τὸ βλέμμα, ὅταν τοὺς συμβεῖ κάτι κακό, ἱκετεύοντας τὴ βοήθειά της. Σ' αὐτὴν ἀπευθύνονται γιὰ νὰ εὐχαριστήσουν τὸ Θεό, ἂν μὲ τὴ δική της μεσολάβηση ἔλθει κάτι καλὸ στὸ σπιτικὸ τούς... Ὁ ἴδιος διαπίστωσα μὲ πόση φυσικότητα, μὲ πόση εὐγλωττία καὶ συγκίνηση μιλοῦν στὶς οἰκογενειακές τους κουβέντες γι' αὐτὴ τὴ βασίλισσα τῶν Οὐρανῶν».

(ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, τόμ. 10, Ἀθήνα 1974, σ. 150).

Στὰ σχολεῖα, ἂς ἀφήσουν οἱ δάσκαλοι τὶς «Φρικαντέλες τὶς μάγισσες, ποὺ μισοῦν τὰ κάλαντα καὶ διώχνουν τὰ σκουπιδόπαιδα ποὺ τὰ ψέλνουν» (βιβλίο γλώσσας Ἔ' Δημοτικοῦ, ἅ' τεῦχος, σελίδα 26-27), τὶς «συνταγὲς μαγειρικῆς» κι ἂς συλλαβίσουν στοὺς μαθητές τους τὰ μυρίπνοα ἄνθη τῆς παράδοσής μας. Νὰ τοὺς μάθουν καὶ κάποιο «τραγούδι τοῦ Θεοῦ», ὅπως μᾶς κανοναρχεῖ καὶ ὁ μπαρμπα-Ἀλέξανδρος ὁ Παπαδιαμάντης, τὸ ἀπολυτίκιο τῶν Χριστουγέννων, τὸ ἐξαίσιο κοντάκιον «Ἡ Παρθένος σήμερον». Νὰ μπεῖ ὁ Χριστὸς στὶς τάξεις, νὰ «ξεμουχλιάσουν» οἱ αἴθουσες, νὰ διασκορπιστοῦν οἱ ἀναθυμιάσεις τῆς φραγκοεκπαίδευσης, στὴν ὁποία καταδικάσαμε τὰ παιδιά μας. (Ἐκπαίδευση ποὺ βγάζει «Ρωμανούς», ἐγωτικὰ μειράκια, μοσχοαναθρεμμένα ἀπὸ ἀξιολύπητους γονεῖς, «καταλληλα» γιὰ τὸ παρανοϊκὸ κράτος).

Αὐτὲς τὶς ἡμέρες οἱ μασκαρᾶδες τῆς τηλεοπτικῆς κερδεμπορίας, βάλθηκαν νὰ μαγαρίσουν τὰ παιδιὰ μὲ τὶς βρωμοδιαφημίσεις τρισάθλιων παιχνιδιῶν.

Ἀντὶ γιά τὸ ταπεινὸ σπήλαιο τῆς Βηθλεέμ, ἄνοιξαν τὰ σπήλαια τοῦ θεοῦ μαμωνά τῆς κατανάλωσης.

«Τέτοια μασκαριλίκια βλέπουν κι ἀκοῦνε τὰ παιδιά μας, κι ἡ ψυχή τους πλάθεται «ἑλληνοπρεπῶς».... Κακόμοιρη Ἑλλάδα! Ἄλλες φορὲς παίδευες τὸν κόσμο κι ἔκανες παιδιά σου τοὺς ξένους. Μὰ τώρα ἀπόμεινες άκληρη, γιατί καὶ τὰ δικά σου παιδιὰ δὲν θέλουνε νὰ σὲ ξέρουνε», βροντοφωνάζει ὁ Κόντογλου.

Ἄς προσθέσω και τὰ προφητικά, ἀπὸ τὸ 1849, λόγια τοῦ περίφημου Μοναχοῦ Κοσμᾶ Φλαμιάτου, ποὺ ἔχουν διαχρονικὴ καὶ ἑτεροχρονική ἰσχύ. Ὁ Κοσμᾶς Φλαμιάτος στιγματίζει τοὺς Εὐρωπαίους, τοὺς υἱοὺς τῆς ἀνομίας τῆς Δύσεως, ὅπως τοὺς ὀνομάζει, δηλαδὴ τοὺς παράνομους καὶ πονηροὺς Εὐρωπαίους, ὡς τοὺς κύριους αἴτιους κάθε «κρίσης» καὶ γράφει: (Περιέχεται σὲ ὁμιλία ποὺ ἐκφώνησε, τὸ 2013, ἡ ἐξαιρετικὴ καθηγήτρια Μαρία Μαντουβάλου, στὴν Ι.Μ. Ὁσίου Νικοδήμου- κάστρο πραγματικὸ τῆς Ὀρθοδοξίας, ποὺ δεσπόζει στὸ ὄρος Πάϊκο τοῦ ν. Κιλκίς - κατὰ τὴν ἐπέτειο τῆς Ἅλωσης τῆς Πόλης). «Ὁ υἱὸς τῆς ἀνομίας τῆς Δύσεως εἶναι ὁ υπερόπτης, ὁ ἐπηρμένος, ἀλαζονικὸς καὶ ὑπερφίαλος ἀπατεῶνας καὶ χλευαστὴς τῆς χριστιανικῆς θρησκείας καὶ δραστηριοποιεῖται, μὲ ὕπουλες κινήσεις, ὥστε νὰ ἀνεβάζει σὲ ὑψηλὰ ἀξιώματα καὶ νὰ ἐπιβραβεύει μὲ ἀνταμοιβὲς ἄτομα τῆς ἀπάτης καὶ τῆς διαφθορᾶς. Δὲν ἀναπτύσσει δραστηριότητα μόνο γιὰ νὰ ψηφίζονται νόμοι ὀλεθριότατοι, ποὺ προκαλοῦν καταστροφή, φθορὰ καὶ ἀφανισμό, ἀλλὰ φροντίζει κρυφὰ μὲ ὕπουλες σκέψεις, μηχανορραφίες καὶ δολοπλοκίες νὰ καθιερώνονται πολιτικὰ συστήματα γιὰ τὴν ἀπονέκρωση καὶ τὸν πλήρη μαρασμὸ τῆς γεωργίας, τῆς κτηνοτροφίας, τῆς βιομηχανίας, τῆς ναυτιλίας καὶ τοῦ ἐμπορίου, ὥστε μὲ τὴν γενικὴ ἔνδεια, τὴν ἔλλειψη των πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων, τὴ φτώχεια καὶ τὴν πλήρη καταστροφή, οἰκονομικὴ καὶ ἠθική, αὐτῶν ποὺ ἐπιβουλεύεται καὶ σκευωρεῖ σὲ βάρος τους, νὰ μπορεῖ ὁ δόλιος νὰ ἐνεργεῖ, ὥστε νὰ καταδυναστεύεται ὁ λαός, ἐνῶ αὐτὸς ὑποκρίνεται τὸν φίλο καὶ σύμμαχο προκειμένου νὰ διορθώσει τὰ ἐπικείμενα δεινά, τὶς επαπειλούμενες συμφορὲς καὶ δραστηριοποιεῖται ἔτσι, ὥστε νὰ φέρνει χρεοκοπία στὰ ταμεῖα, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐνεργεῖ ὕπουλα καὶ δόλια, ὥστε νὰ ἐπιβραβεύονται καὶ νὰ μισθοδοτοῦνται ἀπὸ τὸ Ταμεῖο τοῦ κράτους καὶ ἀπὸ τοὺς ἱδρῶτες τοῦ ἐπιβουλευόμενου λαοῦ πολλὰ ὄργανα τῆς προδοσίας».

ΠΗΓΗ: http://www.orthodoxia-ellhnismos.gr/2019/12/blog-post_883.html#more

Βυζαντινά Κάλαντα Χριστουγέννων

Βυζαντινά Κάλαντα από τον 17ο αι.

 Αλφάβητος στη γέννηση του Ιησού Χριστού Ἄναρχος Θεὸς καταβέβηκεν, ήχος α΄ & πλ. α΄. Χειρόγραφο Βιβλιοθήκης Παναγιώτου Γριτσάνη Ιεράς Μητροπόλεως Ζακύνθου και Στροφάδων αριθμ. 8, 324. Έτος 1698. Γραφέας ὁ Κυπριανὸς ἱερομόναχος Ἰβηρίτης. Εξήγηση στη Νέα Μέθοδο: καθ. Θωμάς Αποστολόπουλος .Στέλλα Καμπουρίδου: καβάλ Θανάσης Κουλεντιανός: κανονάκι Emanuela Mandrila: φωνή Κυριάκος Καλαϊτζίδης: ούτι, φωνή Λήψη - Μοντάζ: Οικονομίδης Αλέξανδρος Ήχος: Λεωνίδας Παλάσκας
 H βιντεοσκόπηση πραγματοποιηθήκε στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης. The video was filmed at the Museum of Byzantine Culture, Thessaloniki. Το copyright επί των εικονιζόμενων μνημείων ανήκει στο Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού - Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
 Παραγωγή / Production: www.enchordais.gr art@enchordais.gr

Η άνοδος της ασημαντότητας

Κορνήλιος Καστοριάδης: Η άνοδος της ασημαντότητας: Αν εξετάσουμε τη σημερινή κατάσταση, κατάσταση αποσύνθεσης και όχι κρίσης, κατάσταση αποσάθρωσης των δυτικών κοινωνιών, διαπιστώνουμε μια αντινομία πρώτου μεγέθους

Χριστούγεννα!!!

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ

Του Αρχιμανδρίτη του Οικουμενικού Θρόνου 

Γεράσιμου Φραγκουλάκη

Αννόβερο Γερμανίας

Η Γέννηση, φορητή εικόνα, Συλλογή Μ. Περατικού, Λονδίνο, αρχές 15ου αιώνα. Ανωνύμου

Σύμφωνα με την παράδοση της Εκκλησίας μας οι ιερές εικόνες αποτελούν μια άλλη «ιερά πρόθεση», στην οποία οι πιστοί εναποθέτουν τις προσευχές και ικεσίες προς τους αγίους. Όπως με την εκκλησιαστική υμνογραφία ερμηνεύεται η πνευματικότητα, έτσι και με την εκκλησιαστική εικονογραφία αποτυπώνεται η θεολογική διδασκαλία. Η εικόνα είναι μια εκδήλωση της παράδοσης τής Εκκλησίας μας, ισότιμη με τη γραπτή και προφορική παράδοση.

Η λέξη «εικόνα» προέρχεται από το ρήμα «είκω», που σημαίνει «μοιάζω». Κατ’ επέκταση «εικόνα» σημαίνει «απεικόνιση, «προσωπογραφία».

Σύμφωνα με τον Λεωνίδα Ουσπένσκυ, καθηγητή της εικονογραφίας στο Ορθόδοξο Ινστιτούτο της Γαλλίας: «Η εικόνα είναι μια αγιογραφία και όχι μια ζωγραφιά θρησκευτική».

Ο Παναγιότατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος αναφέρει σχετικά: «Η εικόνα μέσω μιας λιτά μεταμορφωτικής τέχνης, προβάλλει μπροστά μας μια προσωπική παρουσία κατ’ εικόνα Χριστού, η οποία έγινε κάπως σαν το ιερό μυστήριο του θείου κάλλους. Αυτή η παρουσία μας προσκαλεί στην κοινωνία».

Την παράδοση περί των ιερών εικόνων πρώτος ο Μέγας Βασίλειος την ονομάζει «αποστολική» και έτσι την αναγνωρίζουν και άλλοι εκκλησιαστικοί συγγραφείς. Η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος χαρακτηρίζει την τιμή των εικόνων: «έγκριτον, θεάρεστον θεσμοθεσίαν και παράδοσιν της Εκκλησίας, ευσεβές αίτημα και ανάγκην του πληρώματός της». Και για την προσκύνηση των εικόνων του Χριστού, της Παναγίας, των Αγγέλων και των Αγίων την διατύπωσε ως δόγμα, το οποίο προέρχεται από το θεμελιώδες δόγμα της Εκκλησίας, της ομολογίας της ενανθρωπήσεως του Θεού.

Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν, ότι εφόσον αυτά ισχύουν περί εικόνων, πολύ περισσότερο η εικόνα του Θεανθρώπου αποτελεί μαρτυρία της πραγματικής Του σάρκωσης και όχι μιας φανταστικής. Υπό το πρίσμα αυτό θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε το μεγάλο και σωτηριώδες αυτό γεγονός της ενανθρωπήσεως του Κυρίου μας, μέσω της ερμηνείας της σεπτής εικόνας της Γεννήσεώς Του.

Προκαταβολικά πρέπει να σημειώσουμε, ότι η εικόνα της Γεννήσεως του Χριστού ανήκει στις λεγόμενες πολυεικόνες, διότι απεικονίζει πολλά γεγονότα μαζί, που χρονικά και τοπικά απέχουν μεταξύ τους. Είναι και αυτός ένας τρόπος που χρησιμοποιείται από την Εκκλησία μας, για να παρουσιάζει και να βιώνει το γεγονός της θείας ενανθρωπήσεως, ως ένα συνεχές παρόν.

«Ότε ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, εξαπέστειλεν ο Θεός τον υιόν αυτού γενόμενον εκ γυναικός, γενόμενον υπό νόμον, ίνα τους υπό νόμον εξαγοράση, ίνα την υιοθεσίαν απολάβωμεν» (Γαλ. 4, 4-5).

Με αυτό το λιτό τρόπο περιγράφει η Καινή Διαθήκη το μεγαλύτερο γεγονός των αιώνων, τη σάρκωση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Το ίδιο απέριττα και λιτά, αποδίδουν το μεγάλο τούτο μυστήριο και οι ορθόδοξοι αγιογράφοι.

Η Γέννηση, φορητή εικόνα, Βυζαντινό Μουσείο Αθήνας, 15ος αιώνας. Ίσως έργο του ζωγράφου Άγγελου.

Ο Φώτης Κόντογλου αποδίδει πολύ παραστατικά το περιβάλλον, όπου λαμβάνουν χώρα τα γεγονότα της Γεννήσεως του Κυρίου: «Εικόνισον βουνόν βραχώδες, αλλ’ εύχαρι και φωτεινόχρωμον, και εις το μέσον σπήλαιον, και μέσα εις αυτό φάτνην και τον Χριστόν νήπιον εσπαργανωμένον».

Είναι γνωστό ότι, ο Χριστός γεννήθηκε στη Βηθλεέμ. Αυτό βεβαιώνεται και από τους Ευαγγελιστές Ματθαίο: «Του δε Ιησού γεννηθέντος εν Βηθλεέμ της Ιουδαίας» (2,1), και Λουκά: «Ανέβη δε και Ιωσήφ από της Γαλιλαίας εκ πόλεως Ναζαρέτ εις την Ιουδαίαν εις πόλιν Δαυίδ, ήτις καλείται Βηθλεέμ» (2,4).

Βηθλεέμ σημαίνει «οίκος άρτων». Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι, ο Ιησούς γεννήθηκε εκεί. Ο ίδιος έλεγε για τον εαυτό του: «εγώ ειμί ο άρτος της ζωής...ο άρτος ο καταβάς εκ του ουρανού». (Ιωαν.6, 35 και 41).

Για σπήλαιο μας πληροφορούν αρχαίοι εκκλησιαστικοί συγγραφείς, όπως ο Ιουστίνος, ο Ωριγένης κ.ά.

Για τη φάτνη αντλούμε πληροφορίες από το ευαγγέλιο του Λουκά: «και έτεκε τον υιόν αυτής τον πρωτότοκον, και εσπαργάνωσεν αυτόν και ανέκλινεν αυτόν εν τη φάτνη, διότι ουκ ην αυτοίς τόπος εν τω καταλύματι» (2,7). Μέσα στη φάτνη ανακλίνεται το Θείο Βρέφος σπαργανωμένο. Ο Ουσπένσκυ αναφέρει χαρακτηριστικά: «Σπήλαιο, φάτνη, σπάργανα είναι δείγματα της κένωσης της θεότητας, της συγκατάβασής της, της άκρας ταπείνωσης Εκείνου, ο οποίος, αοράτος στη θεία Του φύση γίνεται ορατός εν σαρκί για χάρη του ανθρώπου, προδηλώνοντας έτσι το θάνατο και την ταφή Του, τον τάφο και τα σάβανα». Πραγματικά παρατηρώντας τη φάτνη, θα διαπιστώσουμε, ότι μοιάζει με τάφο και τα σπάργανα, με σάβανα της εποχής εκείνης.

Στην ορθόδοξη αγιογραφία η φάτνη εικονίζεται μέσα σε σκοτεινό σπήλαιο. Με το μαύρο χρώμα συμβολίζεται ο κόσμος, ο οποίος ήταν σκοτισμένος από την αμαρτία και φωτίζεται τώρα, με το φως του Χριστού. Μέσα στο σπήλαιο, πάνω από τη φάτνη ζωγραφίζονται ένα βόδι και ένας όνος. Η παράσταση αυτή είναι παρμένη από την προφητεία του Ησαΐα: «Έγνω βους τον κτησάμενον και όνος την φάτνην του Κυρίου αυτού, Ισραήλ δε με ουκ έγνω και ο λαός μου ου συνήκεν». Επάνω από το σπήλαιο εικονίζεται ο ουρανός , από τον οποίο κατεβαίνει ακτίνα θεϊκού φωτός, στην οποία κρέμεται το αστέρι, σαν δροσοσταλίδα πάνω από το Χριστό, ο οποίος ως Θείο Βρέφος ανακλίνεται σπαργανωμένος μέσα στη φάτνη των αλόγων ζώων, διότι όπως λέει ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, «έμελλε να ελευθερώση ημάς από την αλογίαν». 

 Το πρόσωπο που κατέχει κεντρική θέση στην παράσταση και διακρίνεται για το μέγεθός του, είναι η Μητέρα του Θεού. Σε άλλες εικόνες εικονίζεται ξαπλωμένη με έκδηλη την κούραση στο πρόσωπό Της, σε άλλες μισοκαθισμένη, σε στάση ανάλαφρη για να φαίνεται με τον τρόπο αυτό η έλλειψη πόνων και συνεπώς η παρθενική γέννηση του Παιδίου. Εικονίζεται και γονατιστή – στοιχείο δυτικής καταγωγής- με τα χέρια σταυρωμένα να προσκυνά το Θείο Βρέφος.

Σε όποια στάση κι αν εικονίζεται η Παρθένος, το πρόσωπό Της παρουσιάζεται σκεπτικό και με διάχυτη μια γλυκιά μελαγχολία. Η Μαρία ακούει και βλέπει όσα θαυμαστά συμβαίνουν και «πάντα συνετήρει τα ρήματα ταύτα συμβάλλουσα εν τη καρδία αυτής» (Λκ. 3,19).

Ναός Παναγίας Περιβλέπτου στο Μυστρά, τοιχογραφία από το Δωδεκάορτο, 14ος αιώνας.

Στα αριστερά της εικόνας εικονίζεται ο Άγγελος Κυρίου, ο οποίος ευαγγελίζεται στους ποιμένες «χαράν μεγάλην, ήτις έσται παντί τω λαώ» (Λκ. 2,10). Από τους ποιμένες ο ένας παρακολουθεί έκθαμβος τον Άγγελο, ενώ ο άλλος καθιστός παίζει τη φλογέρα του. Πέρα του γεγονότος, ότι η παρουσία των ποιμένων αναφέρεται στις διηγήσεις των ευαγγελίων, στην εικόνα συμβολίζουν τους Ιουδαίους.

Στη δεξιά πλευρά της εικόνας Άγγελοι κοιτάζοντας το άστρο δοξολογούν τον «εν υψίστοις Θεόν». Ο ευαγγελιστής Λουκάς αναφέρεται σε πλήθος Αγγέλων. «Και εξαίφνης εγένετο συν τω αγγέλω πλήθος στρατιάς ουρανίου αινούντων τον Θεόν και λεγόντων, δόξα εν υψίστοις Θεώ, και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία» (2, 13-14).

Κάτω από τους Αγγέλους και ανάμεσα στα βουνά που φαίνονται πίσω από το σπήλαιο, εικονίζονται οι τρεις Μάγοι, άλλοτε έφιπποι και άλλοτε πεζοί. Οι Μάγοι έχουν διαφορετικές ηλικίες, (νέος, μεσήλικας, γέροντας), ενώ τα άλογα τους έχουν διαφορετικό χρώμα το καθένα, (άσπρο, μαύρο και κόκκινο). Με τον τρόπο αυτό τονίζεται η αλήθεια, ότι ο Χριστός είναι «το φως το αληθινόν, το φωτίζον και αγιάζον πάντα άνθρωπον», ανεξάρτητα από ηλικία και κοινωνική θέση. Οι Μάγοι αντιπροσωπεύουν τους ειδωλολάτρες, οι οποίοι θα αποτελέσουν την εκκλησία που θα προέρχεται από τους εθνικούς. Η προσκύνηση των Μάγων έγινε μετά την περιτομή του Κυρίου. Επειδή όμως είναι στενά συνδεδεμένη με τη Γέννηση, εμφανίζονται ως δύο γεγονότα αναπόσπαστα. Κατά την παράδοση της Εκκλησίας, οι Μάγοι που προσκύνησαν το Χριστό ήταν ανατολίτες αστρολόγοι. Η καταγωγή τους δεν είναι γνωστή. Τα δώρα που προσέφεραν οδηγούν στο συμπέρασμα ότι κατάγονταν από κάποια χώρα της Ανατολής, πιθανόν από την Αραβία ή την Περσία.

Στο νεογέννητο Χριστό, όπως αναφέρει ο ευαγγελιστής Ματθαίος, προσέφεραν «χρυσόν και λίβανον και σμύρναν» (2,11). Η ερμηνεία που συμφωνεί με την παράδοση της Εκκλησίας, όσον αφορά τα δώρα των Μάγων είναι ότι, ο χρυσός προσφέρθηκε στο Χριστό ως βασιλέα, ο λίβανος ως θεό και η σμύρνα, με την οποία άλειφαν τους νεκρούς πριν από την ταφή, ως άνθρωπο.

Αξιοσημείωτη είναι η θέση του Ιωσήφ στην εικόνα. Δεν εικονίζεται, όπως η Μητέρα του Θείου Βρέφους κοντά σε αυτό, αλλά βρίσκεται στην άκρη, διότι δεν είναι ο πατέρας του παιδιού, αλλά προστάτης της Αγίας Οικογένειας. Κάθεται συλλογισμένος ο Ιωσήφ, στο κάτω μέρος της εικόνας στηρίζοντας το κεφάλι του, με το αριστερό του χέρι. Η στάση αυτή του δικαίου Ιωσήφ ερμηνεύεται θαυμάσια από το δοξαστικό της Α΄ Ώρας, της ακολουθίας των Χριστουγέννων, όπου ρωτά τη Θεοτόκο: «Μαρία, τι το δράμα τούτο, ο εν σοι τεθέαμαι; αντί τιμής αισχύνην, αντ’ ευροσύνης, την λύπην, αντί του επαινείσθαι, τον ψόγον μοι προσήγαγες. Ουκ έτι φέρω, το όνειδος των ανθρώπων».

Δίπλα στον Ιωσήφ, στηριγμένος στο ραβδί του και τυλιγμένος με προβιά, βρίσκεται ένας γέρος τσομπάνης και φαίνεται σαν να ρωτά τον Ιωσήφ, τι του συμβαίνει. Ο Ουσπένσκυ, στο πρόσωπο του γέροντα βλέπει το σατανά, που προσπαθεί να καλλιεργήσει στον Ιωσήφ, την αμφιβολία.

Στο άλλο άκρο, απέναντι από τον Ιωσήφ παρουσιάζονται δυο γυναίκες, που ετοιμάζουν το λουτρό του νεογέννητου. Η μία, ηλικιωμένη κρατά στην αγκαλιά της γυμνό τον Ιησού και με το χέρι της φαίνεται να δοκιμάζει τη θερμοκρασία του νερού, ενώ η άλλη, νέα στην ηλικία αδειάζει νερό μέσα στην κολυμβήθρα. Αυτή η σκηνή είναι παρμένη από το απόκρυφο ευαγγέλιο του Ιακώβου, όπου αναφέρεται ότι, στο στάβλο, ο Ιωσήφ έφερε μια μαία και τη Σαλώμη, για να βοηθήσουν τη Θεοτόκο.

Στην ορθόδοξη αγιογραφία υπάρχουν και άλλες εικονογραφικές παραστάσεις της Θείας Γεννήσεως, που στηρίζονται στα κείμενα και στους ύμνους της εορτής.

Ενδιαφέρουσα είναι μία τοιχογραφία του 16ου αιώνα, η οποία βρίσκεται στο καθολικό της Ιεράς Μονής Δοχειαρίου, στο Άγιον Όρος. Στην εικόνα δεσπόζει η Θεοτόκος, να κάθεται σε θρόνο με το Βρέφος στα γόνατά Της. Αυτή η παράσταση ανταποκρίνεται στα λεγόμενα του τροπαρίου των αίνων, της εορτής, που λέει: Παρθένος καθέζεται τα Χερουβίμ μιμουμένη βαστάζουσα εν κόλποις Θεόν.

Εκτός από τις μορφές των Αγγέλων και των ανθρώπων, στην εικόνα της Γεννήσεως του Χριστού υπάρχουν αντιπρόσωποι και από το φυτικό και από το ζωικό βασίλειο. ΄Ολη η κτίση έχει να προσφέρει κάτι στο νεογέννητο Χριστό: «Οι Άγγελοι τον ύμνον, οι ουρανοί τον αστέρα, οι Μάγοι τα δώρα, οι ποιμένες το θαύμα, η γη το σπήλαιον, η έρημος την φάτνην, ημείς δε μητέρα Παρθένον». (Στιχηρό, Eσπερινού Χριστουγέννων).

Η Γέννηση του Χριστού αποτέλεσε προσφιλές θέμα όχι μόνο αγιογράφων αλλά και ζωγράφων. Έτσι συναντούμε πολλές «εικόνες», όπου εικονίζονται δεξιά του Θείου Βρέφους, η Θεοτόκος γονατιστή και αριστερά στην ίδια στάση ο δίκαιος Ιωσήφ, να προσκυνούν το Χριστό.

Αυτοί την παράσταση τη συνηθίζουν οι δυτικοί εικονογράφοι. Σε άλλες πάλι, παρόμοιες εικόνες το Θείο Βρέφος δεν διακρίνεται σχεδόν καθόλου, γιατί βρίσκεται ανάμεσα σε αρχαία χαλάσματα και περιστοιχίζεται από πλήθος ανθρώπων. Το σκηνικό συμπληρώνεται με άλογα, καμήλες και άλλα ζώα. Σε κάποιες άλλες, σπάνιες «εικόνες», πάνω στα χείλη του σπηλαίου είναι ζωγραφισμένα δύο μάτια, σαν να είναι ζωντανό το σπήλαιο. Με αυτό τον τρόπο όχι μόνο δεν τονίζεται, αλλά αντιθέτως καταστρέφεται η απλότητα του μυστηρίου και τα νοήματα συγχέονται.

ΠΗΓΗ: http://fanarion.blogspot.com/2019/12/blog-post_35.html
ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ "ΠΑΤΜΙΟ":  Ὁ π. Γεράσιμος εἶναι ἀπόφοιτος τῆς Πατμιάδος Ἐκκλησιαστικῆς Σχολῆς.

Το «χριστουγεννιάτικο δέντρο»

Λαθρεπιβάτες στη Γιορτή

 ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ

Το «χριστουγεννιάτικο δέντρο» δεν είναι ούτε δέντρο ούτε χριστουγεννιάτικο. Φυσικό κλαδί ή τεχνητή απομίμηση, με τεχνουργημένη καλωδίωση και με λαμπιόνια, υπηρετεί τη διακοσμητική εντύπωση. Στη θέση του εόρτιου ευτρεπισμού το απατηλό υποκατάστατο, η συναισθηματική ψιμυθίωση. Ευρηματικό σύμβολο.

Συγκεφαλαιώνει τη θλιβερή επαρχιωτίλα μας των Ελληνωνύμων. Ιστορικοί συνεχιστές του αρχαιοελληνικού κάλλους και της «βυζαντινής» αυτοκρατορικής αρχοντιάς, έχουμε πνίξει την Ακρόπολη στην πλουτομανιακή, θρασύτατη πολυκατοικία. Απευθείας απόγονοι του Αισχύλου και του Αριστοτέλη, εθελούσια (δηλαδή αυτοκαταστροφικά) αποκοπήκαμε από τη γλώσσα που μας ταύτιζε συνεχιστές τους. Γεννήτορες της πολιτικής και της δημοκρατίας, έχουμε υποκαταστήσει το κατόρθωμα με την ευτελή μικρόνοια της παραποίησης και του ευτελισμού τους. Κληρονόμοι της μεγαλοσύνης των ελληνορθόδοξων Ρωμιών (Ρωμαίων), έχουμε βυθίσει τις εκκλησιές μας στο κιτσαριό της τυποποιημένης παραποίησης, στην ψυχοπαθολογία της θρησκοληψίας.

Ακόμα κι αν ο κάθε δήμαρχος αρνιόταν να πιθηκίσει τις εισαγόμενες φιοριτούρες της τυποποιημένης «χριστουγεννιάτικης» διακόσμησης, αν στις πλατείες χωριών και πόλεων, αντί για το αισθητικό αλαλούμ της βαγδατικής ασυδοσίας, στήναμε τα εγχώρια σύμβολα της εόρτιας παραδοσιακής μας εκφραστικής, ο στόχος θα ήταν και πάλι η ψευδαισθητική συναρπαγή. Γιατί; Επειδή είναι συντελεσμένη η αποξένωση των μπροστάρηδων, δημοτικών και πολιτικών μας αρχόντων, αλλά και της συντριπτικής πλειονότητας των επισκόπων μας, από την έκρηξη της βιωματικής ελπίδας που γεννάει τη Γιορτή.

Ο φορμαλισμός έχει νεκρώσει ευαισθησίες και βιώματα. Μπαίνουμε στην άλλοτε Γιορτή, όπως οι αγελαίοι τουρίστες στο άλλοτε «ιερό» του Παρθενώνα. Οι ξεναγοί φλυαρούν βαρετές αναλύσεις, στο πλήθος αρκεί ο θησαυρισμός ενός ακόμα τίτλου επίσκεψης σε κοινά θαυμαζόμενο αξιοθέατο. Τι ακριβώς θαυμάζουν στον Παρθενώνα οι αιώνες, ποια αλήθεια, ποιο «νόημα» του κόσμου και της ζωής έχει αποτυπωθεί σε αυτό το αρχιτεκτόνημα, γιατί αυτή η τέχνη ήταν «πολιτικό» κατόρθωμα; Ερωτήματα που δεν γεννιώνται σε αγελαίους τουρίστες. Ο Παρθενώνας λειτουργεί, όπως σήμερα το χριστουγεννιάτικο δέντρο: για συναισθηματική ψιμυθίωση των πρωταρχικών ενδιαφερόντων, που είναι η αργία, τα ψώνια, το καλό φαΐ. Τα Χριστούγεννα είναι ένα εμπορικό εφεύρημα για επιπλέον ικανοποίηση της καταναλωτικής μας βουλιμίας, όπως είναι και ο Παρθενώνας κράχτης για επιπλέον εισροή τουριστικού συναλλάγματος.

Οι λέξεις όμως αντιστέκονται καρφωμένες στην εμπειρία που τις γέννησε: Θεάνθρωπος, λύτρωση, νίκη καταπάνω στον θάνατο. Στεριώνουν το καράβι που περιφέρουν τα παιδιά ψέλνοντας τα κάλαντα και διαπλέοντας τους αιώνες. Οι λαθρεπιβάτες στο καράβι, δηλαδή στη Γιορτή, έρχονται και παρέρχονται. Οι αρμοί του νοήματος αντιστέκονται.

Πώς θα προσεγγίσει τους στέρεους αρμούς του νοήματος (αν ποτέ το θελήσει) το σημερινό παιδί, ο έφηβος, το κατ’ εξοχήν θύμα της νεοελληνικής εξαχρείωσης; Με τη νωχέλεια αραχτή στην καφετέρια, τη μοναξιά ανατριχιαστική στο ορθάδικο, το κενό των ανέραστων σχέσεων φαρμάκι στα σωθικά του;

Μια τηλεγραφική «κατήχηση» για λαθρεπιβάτες στη Γιορτή θα μπορούσε, ίσως, να συνοψισθεί στο συνωμοτικό ψιθύρισμα: Η οδός για την αλήθεια και τη ζωή, την αλήθεια της ζωής και τη ζωή της αλήθειας, είναι η αμηχανία, όχι η βεβαιότητα. Οι βεβαιότητες μυρίζουν ιδεολόγημα, εγωτική ψυχολογική θωράκιση, άρνηση της διακινδύνευσης, δηλαδή της ενηλικίωσης. Η ταπεινή αμηχανία είναι παραίτηση από κάθε πλασματική αυτασφάλιση, άρα ετοιμότητα σχέσης, αγαπητικής αυτοπροσφοράς.

Η ζωτική και ζωοποιός αμηχανία ξεκινάει με ερωτήματα: Αν το αδύναμο βρέφος στη φάτνη της Βηθλεέμ δεν είναι μια παραμυθένια γραφικότητα, αν είναι ο Θεός που έγινε άνθρωπος, τότε τι θα πει Θεός και τι θα πει άνθρωπος; Κι αν μόνο τον έρωτα (όποτε και αν μου χαριστεί) αληθινά τον γιορτάζω, πώς θα γίνει να ψηλαφήσω εμπειρικά τον Θεό εραστή και όχι χωροφύλακα του ανθρώπου; Μέσα σε τόση σκουριά, σε τόση αλλοτρίωση, ποια είναι η άσκηση για να ξεχωρίζει το αφτί «ήχο καθαρό εορταζόντων»;

Υπάρχει τρόπος να απορείς, ενώ εμπιστεύεσαι. Οταν οικειωθείς αυτόν τον τρόπο (συνήθως μέσα από απελπισμό για τις νοητικές και ψυχολογικές παρηγόριες), τότε τα ερωτήματα της ταπεινής αμηχανίας έχουν απαντηθεί δίχως απάντηση. Τα σημαινόμενα γνωρίζονται δίχως σημαίνοντα. Γίνονται απτά, στην εγγύτητα της άμεσης σχέσης. Εγκαταλείπεσαι στον πόθο κι αυτός σε βεβαιώνει αν ο Αλλος ποθεί τον πόθο σου.

Το υπαρκτό και πραγματικό προσεγγίζεται στην απροσδιοριστία της άμεσης σχέσης. Μεταγγίζει τη μάθηση η ίδια η περιπέτεια της σχέσης, όταν απελπιστεί ο άνθρωπος με συνέπεια από τις αντικειμενοποιημένες καταναλώσιμες βεβαιότητες.

Ο απελπισμός είναι εύκολος σε πρώτο στάδιο: Αρκεί να σταθεί κανείς κάτω από το πλασματικό δέντρο της Δημαρχίας και να κοιτάξει ολόγυρα την πλημμυρίδα της εμπορευματοποιημένης ψευτιάς: Εμπόριο οι γιορτινές ευχές, εμπόριο τα δώρα, τα αισθήματα, η παιδική τρυφεράδα της υπερβόρειας μουσικής, τα διαγγέλματα των αρχόντων, η ηθικολογική φλυαρία και τα δογματικά στερεότυπα των θρησκευτικών αξιωματούχων.

Το δύσκολο είναι να απελπιστείς με συνέπεια. Ο απελπισμός να συνδέσει για τον απελπισμένο, εμπειρικά, ψηλαφητά, τη σημασία Θεός με τη σημασία έρωτας.

ΠΗΓΗ: https://www.kathimerini.gr/1057443/opinion/epikairothta/politikh/la8repivates-sth-giorth