Κυριακή, 21 Ιανουαρίου 2018

Το «σκοπιανό» και η ....

....... και η «Εθνική Ελλάδος»
Αποτέλεσμα εικόνας για χρηστος γιανναράς

Η ​​λιγότερο αποτελεσματική στάση σε μια, οποιαδήποτε, πολιτική διένεξη ή αντιπαλότητα είναι να παίρνεις στα σοβαρά το μη σοβαρό, το γελοίο. Σκεφθείτε, τριάντα χρόνια τώρα, τις ελλαδικές κυβερνήσεις, τα κόμματα, τις οργανώσεις των «ευαίσθητων» πατριωτών, επιχώριων ή αποδήμων: Αν, ακούγοντας τα παραληρήματα των Σκοπιανών και βλέποντας το άστρο της Βεργίνας στη σημαία τους ή το άγαλμα του Μεγαλέξανδρου στην κεντρική τους πλατεία, απλώς χαμογελούσαν ειρωνικά. Αν σχολίαζαν αυτά τα καμώματα με τη συγκατάβαση που οφείλουμε σε τερατολογήματα νηπίων – με μία μόνο φράση: «Περίεργο, ο Μεγαλέξανδρος πέθανε 323 χρόνια προ Χριστού και τα πρώτα σλαβικά φύλα φτάνουν στα Βαλκάνια εννέα αιώνες αργότερα (αρχές του 7ου μ.Χ. αιώνα). Σε ποιους φοβερούς καταψύκτες φυλάχτηκε τόσο σπέρμα του Μεγαλέξανδρου, ώστε να μας προκύψει, τόσους αιώνες μετά, ένας λαός αυθεντικών Μακεδόνων Σκοπιανών;».
Αντί να χαμογελάσουμε συγκαταβατικά για τη σκοπιανή αρλούμπα, εισπράξαμε την παιδαριωδία σαν απειλή, πανικοβληθήκαμε. Επιπολαιότητα; Αφομοιωμένη στο ασυνείδητο ανασφάλεια; Παραείναι μαζοχιστικές οι ερμηνείες. Ρεαλιστικότερο θα ήταν, ίσως, να ψάξουμε την αιτία στη χρόνια και ενδημική διχαστική μας παθογένεια. Ο Σαμαράς, τότε στην αρχή, μάλλον θεώρησε ουρανοκατέβατη την «ευκαιρία» να λανσαριστεί σαν περισσότερο «πατριώτης» και «ελληνοπρεπής» από τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη. Η «προοδευτική» Αριστερά βρήκε θαυμάσια την αφορμή να διαφημίσει τον «διεθνισμό» της, την αποστασιοποίησή της από «πατρίδες», «παραδοσιακές σταθερές», εμμονές σε «ιστορική συνείδηση». Το καινοφανές φρούτο της μεταπολίτευσης, η μηδενιστική Δεξιά της «παγκοσμιοποιημένης» αυταξίας του καταναλωτισμού, εμφανίστηκε μαχητική θιασώτις του «δικαιώματος» των Σκοπιανών να αυτοκαθορίζονται εθνικά, έστω και απαιτώντας τη Θεσσαλονίκη για πρωτεύουσα.
Η μετάθεση του παιδαριώδους «προβλήματος» στο πεδίο της ελλαδικής εσωστρέφειας και διχαστικής μονομανίας ήταν δώρο ουρανόσταλτο για τους Σκοπιανούς. Και το αξιοποίησαν με θαυμαστή μεθοδικότητα, ταχύτητα και αποτελεσματικότητα, αλλά και με δυσεξήγητης προέλευσης ιλιγγιώδεις πακτωλούς χρημάτων. Ετσι, ένα ανύπαρκτο, ιστορικά και λογικά, θέμα, μια στην κυριολεξία κενολογία, αυθαίρετη, μικρονοϊκή και παιδαριώδης, μεταμορφώθηκε σε πρόβλημα διεθνές. Ορίστηκε για την αντιμετώπισή του ειδικός διαμεσολαβητής του ΟΗΕ («φυσικά» Αμερικανός) σε ισόβια, απολαυστικής χλιδής καριέρα, για να επιχειρεί τη συγκόλληση λέξεων που θα αποδίδουν κάποια απόχρωση «μακεδονικότητας» στους επήλυδες στα Βαλκάνια Σλάβους.
Τυπώθηκαν αναρίθμητα έντυπα διεθνώς προπαγανδιστικά του «δικαιώματος» των Σλάβων να είναι σπορά του Μεγαλέξανδρου. Χρηματοδοτήθηκαν εξωφρενικού κόστους μελέτες που «κατοχυρώνουν» τις αξιώσεις των Σκοπιανών να έχουν πρωτεύουσά τους τη Θεσσαλονίκη. Κατορθώθηκε το παραμύθι του σκοπιανού Μεγαλέξανδρου να διδάσκεται ως Ιστορία στα σχολικά βιβλία κάποιων Πολιτειών στις ΗΠΑ. Στη δεκαετία του 1990 οργανώθηκαν εντυπωσιακά συλλαλητήρια απόδημων, κυρίως στον Καναδά και στην Αυστραλία, Σκοπιανών που, δυστυχώς, τα μιμήθηκαν και οι Ελληνες, με συγκινητική έξαρση και αγνό ενθουσιασμό, αλλά δίνοντας με την αντίδρασή τους υπόσταση στην ανυπόστατη σκοπιανή απαίτηση.
Πώς μπορούμε να ερμηνεύσουμε την παταγώδη και εξευτελιστική των Ελλήνων αποτυχία στη διαχείριση του «σκοπιανού προβλήματος»; Σίγουρα, δεν πρόκειται μόνο για σύμπτωση από αρνητικές συγκυρίες – διχαστική ψυχοπαθολογία, κωμική «προοδευτική» ξιπασιά, μικρονοϊκοί και ατάλαντοι πολιτικοί, αυτοαχρηστευμένος κρατικός μηχανισμός. Η σημαντικότερη αιτία της αποτυχίας μοιάζει να είναι η διαφορά επιπέδου κοινωνικής δυναμικής Σκοπιανών και Ελλαδιτών: Οι μεν διεκδικούν μια ταυτότητα που, αν και πλαστογραφημένη και ανυπόστατη, τους προσδίδει αυτοεκτίμηση και καύχηση. Οι δε, υπερασπίζουν μιαν εξαιρετικά τιμητική, γνήσια ιστορική ταυτότητα, άσχετη όμως με τη ζωή τους, στην οποία ζωή τους ό,τι τιτλοφορείται «ελληνικό» είναι ή ρητορική παρελθοντολογία ριζικά αποκομμένη από το σήμερα ή επικαιρική πραγματικότητα ντροπής και αηδίας.
Ας το σκεφτούμε ψύχραιμα, όσο πιο αμερόληπτα μπορούμε: Η ελληνικότητα του σημερινού Ελληνα έχει την παραμικρή σχέση με ό,τι οι άνθρωποι, απανταχού της γης, μαθαίνουν να θαυμάζουν ως Αρχαία Ελλάδα – έστω και χωρίς να πολυξέρουν γιατί; Ξέρει ο σημερινός Ελληνας για την Αρχαία Ελλάδα κάτι περισσότερο από επιπόλαιες φήμες ή αφελή ιδεολογήματα; Ξέρει να εξηγήσει, γιατί ο Παρθενώνας είναι ή όχι σημαντικότερος από τον Πύργο του Αϊφελ ή από τη γέφυρα του Μπρούκλιν; Θεωρεί ή όχι ξένη γλώσσα την αρχαία ελληνική, μετά την επιβολή του μονοτονικού; Ξέρει να ετυμολογήσει τη λέξη άγαλμα, τη λέξη αλήθεια, τη λέξη κοινοβούλιο;
Εχει την παραμικρή σχέση ο σημερινός Ελληνας με τον Ελληνα που πολέμησε να ελευθερώσει τη γη των πατέρων του το 1912-13 ή με αυτόν του 1920-22 στη Μικρασία ή με αυτόν του 1940-41 στη Βόρεια Ηπειρο; Οταν η «διανόηση» σήμερα (ο Στέλιος Ράμφος, ο Θάνος Βερέμης, ο Αντώνης Λιάκος, η «ελαχιστότητά» μου) μιλάμε για «ελληνικότητα», έχουμε κώδικα συνεννόησης έστω ελάχιστα κοινό; Υπάρχει Ελληνόπουλο σήμερα έτοιμο να θυσιάσει τη ζωή του για την πατρίδα του; – Ελλάδα για το Ελληνόπουλο σημαίνει σήμερα μόνο ντροπή, συμφορά, την αηδιαστική αναγούλα που προκαλούν τα ονόματα Τσίπρας, Φώφη, Μητσοτάκης (Θεός σχωρέσει τους).
Τα τελευταία ίχνη από «αίσθηση πατρίδας» απομένουν μόνο στις κερκίδες των γηπέδων, όταν αγωνίζεται η «Εθνική Ελλάδος». Η ιδιότητα του Ελληνα είναι πια ισοδύναμη και ισόκυρη μόνο με την τυφλή μωρία της καύχησης του «γαύρου» ή του «βάζελου».

ΠΗΓΗ: http://www.kathimerini.gr/

Πάσα πνοή,

Πάσα πνοή, Αινείτε, Ήχος Πλ. δ΄,

Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης της Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Γεωργίου Νεαπόλεως Γεώργιος Κουνατίδης
και ο Λαμπαδάριος Βασίλειος Βλέτσης.
Ζωντανή ηχογράφηση από τον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Γεωργίου Νεαπόλεως Θεσσαλονίκη,
1η Οκτωβρίου 2017.

Ο Ηγέτης της Εκκλησίας

Το να είναι κανείς ηγέτης στην Εκκλησία είναι έργο δύσκολο και υπεύθυνο (Α΄Τιμ. δ΄9-15)
Το αποστολικό ανάγνωσμα της Κυριακής προέρχεται από την A΄ προς Τιμόθεον επιστολή του Απ. Παύλου, που περιέχει συμβουλές του Αποστόλου προς τον μαθητή και συνεργάτη του Τιμόθεο, τον οποίο άφησε επίσκοπο στην Εκκλησία της Εφέσου:
«Παιδί μου Τιμόθεε, αυτό που λέω είναι αλήθεια κι αξίζει να γίνει πέρα για πέρα αποδεκτό. Κι εμείς γι’ αυτό υπομένουμε κόπους και ονειδισμούς, γιατί στηρίξαμε την ελπίδα μας στον αληθινό Θεό, που είναι σωτήρας όλων των ανθρώπων κι ιδιαίτερα των πιστών. Αυτά να παραγγέλλεις και να διδάσκεις. Κανείς να μη σε καταφρονεί που είσαι ακόμη νέος. Αντίθετα, να γίνεις υπόδειγμα για τους πιστούς με τον λόγο, με τη συμπεριφορά σου, με την αγάπη, με την πνευματική ζωή, με την πίστη, με την αγνότητα. Ώσπου να έρθω, συγκέντρωσε την προσοχή σου στην ανάγνωση των Γραφών, στις συμβουλές και στη διδασκαλία. Μην αφήνεις αχρησιμοποίητο το χάρισμα που έχεις και που σού δόθηκε όταν ύστερα από υπόδειξη των προφητών της εκκλησίας σε χειροτόνησαν οι πρεσβύτεροι. Αυτά να έχεις στο νού σου, μ’ αυτά να ασχολείσαι, ώστε η πρόοδός σου να είναι φανερή σ’ όλα».

Στο κείμενο αυτό περιγράφονται τα χαρακτηριστικά του υπεύθυνου ηγέτη της Εκκλησίας, τα οποία τον καθιστούν πρότυπο και υπογραμμό για τους πιστούς. Εφιστά ο Παύλος την προσοχή του Τιμόθεου με τη φράση που χρησιμοποιεί στην αρχή της ενότητας και που τη χρησιμοποιεί συχνά στις Ποιμαντικές επιστολές του (Α΄ και Β΄ προς Τιμόθεον και προς Τίτον), όταν θέλει να υπογραμμίσει κάτι η να παραθέσει μία παράδοση της Εκκλησίας: «αυτό που λέω είναι αλήθεια κι αξίζει να γίνει πέρα για πέρα αποδεκτό». Κι αμέσως αναφέρεται στους κόπους του και την ελπίδα του στον Σωτήρα Θεό, υπονοώντας προφανώς ότι αυτά πρέπει να χαρακτηρίζουν και τον παραλήπτη της επιστολής. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Θεός ονομάζεται «Σωτήρας όλων των ανθρώπων», όπως σε άλλο σημείο της επιστολής λέγεται ότι «ο Σωτήρας μας Θεός θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να γνωρίσουν σε βάθος την αλήθεια» (Α΄ Τιμ.2,4).
Στη συνέχεια του αναγνώσματος ο Παύλος δίνει τα χαρακτηριστικά του ηγέτη που τον καθιστούν πρότυπο για τους χριστιανούς:
1. Ο Τιμόθεος ήταν νέος στην ηλικία – πράγμα το οποίο, λέγει ο Παύλος, δεν αποτελεί εμπόδιο στο έργο του, εφόσον βέβαια έχει τα χαρακτηριστικά που απαριθμεί στη συνέχεια, πρώτο εκ των οποίων είναι η συνεχής διδασκαλία. Ο εκκλ. ηγέτης δεν έχει μόνο διοικητικά καθήκοντα αλλά πρωτίστως είναι διδάσκαλος, και κανείς δεν μπορεί να τον υποτιμήσει για τη νεότητά του εφόσον εκτελεί σωστά το έργο του.
2. Ειδικότερα ζητεί ο Απόστολος να είναι υπόδειγμα ο Τιμόθεος στον λόγο του, ο οποίος πρέπει να είναι λόγος όχι επιφανειακός και άνευ περιεχομένου αλλά εμπνευσμένος από την Αγία Γραφή.
3. Ο λόγος δεν μπορεί να είναι αποτελεσματικός εάν δεν συνοδεύεται από τη σωστή «συμπεριφορά», η οποία πολλές φορές μιλάει πιο δυνατά από τα λόγια, όταν μάλιστα συνοδεύεται από αγάπη.
4. Η αγάπη, δεν αποτελεί για τον ηγέτη καθώς και για κάθε χριστιανό συναισθηματική ωραιολογία αλλά πράξη ζωής, που εκτείνεται μέχρι και την αυτοθυσία, διότι «ο καλός ποιμένας θυσιάζει τη ζωή του για χάρη των προβάτων», όπως λέγει ο ίδιος ο Χριστός στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, όπου και προβάλλει τον εαυτό του ως τον «καλό ποιμένα» (Ιω. 10,11).
5. Η «πνευματική ζωή» είναι η ζωή που εμπνέεται από το Άγιο Πνεύμα, και έχει τους καρπούς του Πνεύματος, τους οποίους απαριθμεί ο Παύλος στην προς Γαλάτας επιστολή του: αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, καλοσύνη, αγαθότητα, πραότητα, εγκράτεια (Γαλ. 5,22).
6. Η πίστη, που δεν είναι απλή θεωρητική παραδοχή ορισμένων χριστιανικών αρχών αλλά πλήρης και άνευ δισταγμών εμπιστοσύνη στον Θεό.
7. Η αγνότητα στον τρόπο ζωής, στις προθέσεις, στη συμπεριφορά.
8. Η ανάγνωση των Γραφών, για την οποία γράφει ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος: «Μεγάλη ασφάλεια για να μην αμαρτάνει κανείς είναι η ανάγνωση των Γραφών, ενώ η άγνοια της Γραφής οδηγεί σε γκρεμό και βάραθρο βαθύ. Αυτό γέννησε τις αιρέσεις, αυτό εισήγαγε τον διεφθαρμένο βίο, αυτό έφερε τα άνω κάτω» (PG 48,995).
Τέλος, προτείνει ο Παύλος στον Τιμόθεο:
9. Να μην παραμελεί το χάρισμα που του δόθηκε με τη χειροτονία του από τους πρεσβυτέρους της Εκκλησίας.
Με την τήρηση όλων αυτών ο Τιμόθεος θα έχει «πρόοδο φανερή σε όλα».
Το να είναι κανείς ηγέτης στην Εκκλησία είναι έργο δύσκολο και υπεύθυνο, είναι παράλληλα όμως σημαντικό για τον χριστιανό να έχει στο πρόσωπο του ηγέτη ένα πρότυπο που θα τον εμπνέει.


Πηγή: www.agiazoni.gr

Σοφία Μπεφόν…

Αν είχα τώρα ένα παιδί και με ρωτούσε για τα ιδανικά και τις αξίες της δικής μου γενιάς, τότε ναι, θα του μιλούσα για τη Σοφία Μπεφόν.

 
Σοφία Μπεφόν
Σοφία Μπεφόν (1984 – 2001)
 
Κυριακή ήταν και τότε, πριν από δεκαεπτά χρόνια. 14 Ιανουαρίου 2001.
Θέλω να μιλήσω για τη Σοφία.
Αν είχα τώρα ένα παιδί και με ρωτούσε για τα ιδανικά και τις αξίες της δικής μου γενιάς, τότε ναι, θα του μιλούσα για τη Σοφία Μπεφόν.
Σοφία Μπεφόν
 Με τη Σοφία μέναμε στην ίδια γειτονιά. Αντικριστά τα σπίτια μας. Και τώρα που ήμουν στην Αθήνα στις γιορτές, καθόμουν στο γραφείο μου με θέα το δρόμο και έβλεπα το διαμέρισμά της (τώρα πια η οικογένειά της έχει φύγει από εκεί). Αλλά και τη μαρμάρινη αφιερωματική επιγραφή στον κηπάκο. ΄Ηταν τέσσερα χρόνια μεγαλύτερη από μένα, γεννημένη το 1966, εγώ έκανα περισσότερο παρέα με τη μικρότερη αδελφή της.
Το 1984 η Σοφία εισήχθη στην Ιατρική Σχολή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και αργότερα στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, από όπου και αποφοίτησε. Πολυδιάστατη προσωπικότητα, εργαζόμενη στο ΕΚΑΒ, επέλεξε να ειδικευτεί στη μάχιμη ειδικότητα της αναισθησιολογίας. Κατά τη διάρκεια της ειδίκευσής της στην αναισθησιολογία, η Σοφία επέδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για πολλά επιμέρους γνωστικά πεδία της ειδικότητάς της, κυρίως δε την αναισθησία και τις επιπλοκές που μπορεί να προκύπτουν στη διάρκειά της σε ειδικές κατηγορίες ασθενών, όπως οι καρδιοπαθείς και οι ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.
Επίσης, ιδιαίτερο ενδιαφέρον επέδειξε στο γνωστικό πεδίο της αναλγητικής αγωγής, στη θεραπεία του πόνου σε ειδικά ιατρεία πόνου, στην περιοδική αναλγησία και την παρηγορητική αγωγή σε βαρέως και χρονίως πάσχοντες. Μετά την ειδίκευσή της, το γνωστικό αντικείμενο που σχεδόν «μονοπώλησε» το ενδιαφέρον της Σοφίας ήταν η επείγουσα και εντατική ιατρική και η αντιμετώπιση του πολυτραυματία.
Πολλές οι δημοσιεύσεις στο ενεργητικό της σε διάφορα ιατρικά συνέδρια. Ως γιατρός διάσωσης του ΕΚΑΒ, υπήρξε από τους πλέον μάχιμους. Στο μεγάλο σεισμό της Αθήνας στην Πάρνηθα (1999) επέδειξε απαράμιλλο ζήλο ως διασώστρια με αίσθημα ευθύνης. Παρείχε επείγουσα ιατρική υποστήριξη στους απεγκλωβισθέντες πολυτραυματίες σεισμόπληκτους, τόσο στην πλέον πληγείσα περιοχή της Μεταμόρφωσης Αττικής, όσο και στο εργοστάσιο της εταιρείας RICOMEX, όπου και υπήρξαν και τα περισσότερα θύματα του σεισμού.
Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας της ως ιπτάμενης γιατρού του ΕΚΑΒ, καταγράφηκαν στο ενεργητικό της εκατοντάδες ώρες πτήσης και μάλιστα με κάθε πτητικό μέσο διάσωσης, καθώς και εκατοντάδες πολύ σοβαρά περιστατικά οξέως και βαρέως πασχόντων. ΄Όλα αυτά τα διαχειρίστηκε και διεκπεραίωσε με απόλυτη επιτυχία, χάρη τόσο στην εξαίρετη επιστημονική της κατάρτιση, όσο και στη βαθύτατη ανθρωπιά της.
Εκείνη την καταραμένη μέρα του Γενάρη του 2001, το ΕΚΑΒ έλαβε σήμα για τη διακομιδή ασθενούς από την Πάτμο. Το απόγευμα της 14ης Ιανουαρίου 2001, ο ασθενής Αγαπητός Βαρκάδος επιβιβάστηκε στο ελικόπτερο του ΕΚΑΒ, και μαζί με τον πιλότο Αντόνιο Βακάρι, το συγκυβερνήτη Παναγιώτη Καταβέλη, τη γιατρό Σοφία Μπεφόν και το νοσηλευτή Γεώργιο Λεβεντζώνη, ξεκίνησαν κάτω από αντίξοες καιρικές συνθήκες και με το πιθανότατο ενδεχόμενο σφοδρής καταιγίδας (δηλ. απαγορευτικές συνθήκες για πτήση) για τη μοιραία πτήση.
Παράτολμη η απόφαση πραγματοποίησης της πτήσης, όμως οι διασώστες αψήφησαν τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες και υπερέβησαν την ανθρώπινη φύση. Το μοιραίο ελικόπτερο κατέπεσε και συνετρίβη, εν μέσω σφοδρής καταιγίδας, κοντά στη θαλάσσια περιοχή του Σουνίου.Ο μικρός Τζαννής, η ιστορία του οποίου είχε συγκλονίσει το πανελλήνιο, είχε να θυμάται τη γιατρίνα που του έδινε τις πρώτες βοήθειες, τις παυσίπονες ενέσεις, χωμένη ανάμεσα στα μπάζα. ΄Ηταν η Σοφία.
Σοφία Μπεφόν
 Τα συντρίμμια του μοιραίου ελικοπτέρου εντοπίστηκαν στη νησίδα ΄Αγιος Γεώργιος, στην περιοχή του Σουνίου. Δυστυχώς μόνο η σορός της Σοφίας αναγνωρίστηκε με τη μέθοδο του DNA, σχεδόν 3 μήνες μετά το τραγικό συμβάν, στις 18 Μαρτίου 2001, όταν το πτώμα της βρέθηκε στο ακρωτήριο Γραμβούσα των Χανίων.
Σήμερα το νέο κλειστό γυμναστήριο του Παλαιού Φαλήρου φέρει το όνομα της Σοφίας. Για να μην ξεχάσουν την ιστορία της οι επερχόμενες γενιές. Γιατί, δεν μπορεί, διάολε, κάποιο πιτσιρίκι θα ρωτήσει να μάθει για την προέλευση της ονοματοδοσίας. Και τότε θα μάθει ότι οι πραγματικοί survivors δεν είναι οι ήρωες των τηλεσκουπιδιών που του σερβίρουν, αλλά εκείνοι και εκείνες που δεν διστάζουν να δώσουν και τη ζωή τους για τη διάσωση όσων τους έχουν ανάγκη.
Σοφία Μπεφόν
 Μια τέτοια ηρωϊδα ήταν και η Σοφία.
Και βέβαια ήρωες και τα υπόλοιπα μέλη του πληρώματος του ελικοπτέρου…
Σε μία προσωπική ανάρτηση μνήμης για την αδικοχαμένη γιατρό του ΕΚΑΒ Σοφία Μπεφόν, 17 ακριβώς χρόνια μετά το τραγικό δυστύχημα με την πτώση του ελικοπτέρου στο Σούνιο, υπήρχε αναφορά – ως ελάχιστος φόρος τιμής – στα ονόματα των υπολοίπων μελών του πληρώματος. Δυστυχώς, όπως μου επισημάνθηκε, εμφιλοχώρησαν λάθη για τα οποία ζητώ ταπεινά συγγνώμη.
Η προσήκουσα, λοιπόν, τιμή στα υπόλοιπα μέλη του πληρώματος και τις οικογένειές τους με τη σωστή αναγραφή των ονομάτων.
Κυβερνήτης: Αντόνιο Βακάρι
Συγκυβερνήτης: Παναγιώτης Καταβέλης
Νοσηλευτής: Γεώργιος Λεβεντζώνης
ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ "ΠΑΤΜΙΟ": Πράγματι ἦταν ἡρωΐδα ἡ ἀείμνηστη Σοφία.  Ὁ Δῆμος τῆς Πάτμου, τιμώντας τήν προσφορά καί τή θυσία της, τοποθέτησε στό Λιμάνι τοῦ Νησιοῦ τήν προτομή της  καί μάλιστα ἔγιναν σχετικές ἐκδηλώσεις στίς ὁποῖες παρέστη ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας Κωνσταντῖνος Στεφανόπουλος.

Η Χειροτονία του νέου Επισκόπου Αραβισσού Κασσιανού στη Μητρόπολη Χαλκηδόνος (ΦΩΤΟ)|Amen.gr

Η Χειροτονία του νέου Επισκόπου Αραβισσού Κασσιανού στη Μητρόπολη Χαλκηδόνος (ΦΩΤΟ)|Amen.gr: Με ιδιαίτερη λαμπρότητα τελέστηκε το πρωί της Κυριακής, 21 Ιανουαρίου, στον Ιερό Καθεδρικό Ναό της Αγίας Τριάδος Χαλκηδόνος η εις Επίσκοπον χειροτονία του εψηφισμένου Επισκόπου Αραβισσού Κασσιανού.

Σημείωση ἀπό τόν "ΠΑΤΜΙΟ": Ὁ νεοχειροτονηθείς Ἐπίσκοπος Ἀραβισσοῦ, εἶναι ἀπόφοιτος τῆς Πατμιάδος Ἐκκλησιαστικῆς Σχολῆς.

Μοναστικά Ἀδελφότητα ...

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ
 ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΜΟΝΑΣΤΙΚΗΣ 
ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΟΤΙΑ ΑΦΡΙΚΗ

  

Την 19η Ιανουαρίου ε.έ, η ΑΘΜ ο Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ.Θεόδωρος Β΄, αφίχθη στη χώρα της Νότιας Αφρικής, για να συμμετάσχει στους εορτασμούς για τα πενηντάχρονα ίδρυσης της Ιεράς Μητροπόλεως Καλής Ελπίδος (1968-2018) και εν συνεχεία να πραγματοποιήσει μεγάλο ιεραποστολικό ταξίδι στις χώρες Ναμίμπια και Κένυα.
Το απόγευμα της άφιξής του, ο Μακαριώτατος Πατριάρχης, συνοδευόμενος από τον οικείο ποιμενάρχη Σεβασμ. Μητροπολίτη Ιωαννουπόλεως και Πρετορίας κ.Δαμασκηνό, τον Θεοφιλ. Επίσκοπο Νιτρίας κ.Νικόδημο και τον Αιδεσιμ. Πρωτοπρεσβύτερο κ.Αθηνόδωρο Παπαευριπιάδη, Έξαρχο του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας στην Κύπρο, επισκέφθηκαν την νεοσύστατη Ιερά Μονή των Αγίων Νικολάου Μύρων, Νεκταρίου Αιγίνης και Παϊσίου Αγιορείτου, στην περιοχή Hantebeespoort.
Παρόντες στην επίσκεψη, ο Εξοχ. Πρέσβυς της Ελλάδος στην Νότια Αφρική κ.Ελευθέριος Κουβαριτάκης, ο Εντιμ. Γενικός Πρόξενος της Ελλάδος κ.Ιωάννης Χατζαντωνάκης, αμφότεροι καταγόμενοι από την Κρήτη, ο Εντιμ. κ.Γεώργιος Μπαλαδάκης, Πρόεδρος των Οφφικιάλων του Θρόνου Ν.Αφρικής, η Εριτ. κ.Αριάδνη Ψύλλου, Αρχόντισσα των Εκκλησιών, από τη Ζιμπάμπουε, Κληρικοί της Ιεράς Μητροπόλεως και πλήθος πιστών.
Η Ιερά Μονή ιδρύθηκε, κόποις και μόχθοις, του Σεβασμ. Μητροπολίτου Ιωαννουπόλεως και Πρετορίας κ.Σεραφείμ (νυν Ζιμπάμπουε και Αγκόλας), σε ησυχαστική περιοχή, σε απόσταση μια ώρας από το Γιοχάνεσμπουργκ, σε κατάφυτο λόφο με ωραία θέα.
Με πρόνοια του Μακαριωτάτου Πατριάρχου κ.Θεοδώρου Β΄ και επί αρχιερατείας Ιωαννουπόλεως κ.Δαμασκηνού, εγκαταστάθηκε Αδελφότητα πέντε Μοναζουσών, υπό την πνευματική καθοδήγηση του Πανοσιολ. Αρχιμ. π.Αποστόλου Αποστολάκη, ο οποίος έχει ιδρύσει άλλες δύο γυναικείες Μοναστικές Αδελφότητες, στην Κένυα και την Τανζανία. Στην όλη προσπάθεια, συνετέλεσε καθοριστικά ο Αιδεσιμ. Πρωτ. π.Αθηνόδωρος Παπαευριπιάδης.
Ο Αλεξανδρινός Προκαθήμενος, στο τέλος της Εσπερινής Ακολουθίας, τέλεσε την Ενθρόνιση σε πρώτη Καθηγουμένη της Ιεράς Μονής, της Μοναχής Ορθοδοξίας, με καταγωγή από το Ηράκλειο Κρήτης.
Ο Μακαριώτατος στην ομιλία του, ευχαρίστησε όλους όσους συνετέλεσαν στην ίδρυση του Μοναστικού συγκροτήματος, τον Σεβασμ. Μητροπολίτη Ζιμπάμπουε κ.Σεραφείμ, τον Σεβασμ. Ιωαννουπόλεως κ.Δαμασκηνό, τον π.Αθηνόδωρο Παπαευριπιάδη, τους Κληρικούς, τους Έλληνες και Νοτιοαφρικανούς, για την αγάπη, προστασία και φροντίδα που προσφέρουν προς την Αδελφότητα.
Τόνισε, πως «ο Μοναχισμός δεν αποτελεί καταφρόνηση του κόσμου, αλλά πρόκληση για αναμόρφωση, μεταμόρφωση εν Χριστώ και σωτηρία του». Κατέληξε δε, πως η παρουσία και διακονία της Ιεράς Μονής Αγίου Νεκταρίου, θα καταστεί στο μέλλον σημείο έλξης πολλών νέων και πνευματικών ανθρώπων, από την Νότια Αφρική και την Ιεραποστολή γενικότερα, που θα γνωρίσουν τα ιδεώδη του Ορθόδοξου Μοναχισμού, συμβάλλοντας στην προβολή τους στο χώρο της Αφρικανικής Ορθοδοξίας και αποτελώντας μια ζωντανή και ελπιδοφόρο παρουσία για τον σύγχρονο άνθρωπο.
ΠΗΓΗ:Greek Orthodox Patriarchate of Alexandria and All Africa <info@patriarchateofalexandria.com>

Παρασκευή, 19 Ιανουαρίου 2018

Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας!

Ενας φιλόσοφος της Ορθοδοξίας – Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος

Ενα από τα τελευταία βράδια στο σπίτι, με την τηλεόραση ανοιχτή, να ακούω αφηρημένα ενώ έκανα κάποια άλλη δουλειά. Χωρίς να βλέπω, χωρίς να ξέρω ποιος μιλάει, σε ποια εκπομπή. Ακόμη όμως και κάτω από τέτοιες συνθήκες, ένας δυνατός, μεστός λόγος μπορεί να ενεργοποιήσει αντανακλαστικά σαν να ακούς μια έκτακτη είδηση. Να σταματήσεις, δηλαδή, ό,τι κάνεις και να στηθείς απέναντι από την οθόνη. Η αφορμή ήταν η αναφορά από τον ομιλούντα στον αγαπημένο μου συγγραφέα. «Το μεγάλο πρόβλημα της εποχής μας είναι ότι έχει αθωωθεί το ψέμα. Τι λέει όμως ο Ντοστογέφσκι, νομίζω στους «Αδελφούς Καραμάζοφ»; Να μη λέτε ψέματα. Στους άλλους και στον εαυτό σας. Διότι, όταν λέτε ψέματα, χάνετε την εκτίμηση. Στον εαυτό σας και στους άλλους. Και όταν χάνεται η εκτίμηση, αναπτύσσονται τα πάθη. Και τότε χάνεται η αγάπη». Ηταν ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος που μιλούσε στην εκπομπή «Ιστορίες» και στον Αλέξη Παπαχελά. Μήπως όμως δεν μοιάζει με έκτακτη είδηση το να ακούς σήμερα στην τηλεόραση έναν ψύχραιμο, εξαιρετικά απλό και συγχρόνως εξόχως ουσιαστικό αξιακό λόγο;
Στον προκαθήμενο της Ορθόδοξης Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Αλβανίας δόθηκε τις παραμονές των Χριστουγέννων από τον Ιλίρ Μέτα, πρόεδρο της Δημοκρατίας της όμορης χώρας, η αλβανική ιθαγένεια. Κάτι το οποίο εκτιμάται ως ιδιαίτερα σημαντικό για την ουσιαστική βελτίωση των σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας, όπως επισήμανε και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος στον ομόλογό του, σε σχετική τηλεφωνική επικοινωνία. Ενώ την απόφαση χαιρέτισε με δήλωσή του και ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς, αναφερόμενος στο ανθρωπιστικό έργο του Αρχιεπισκόπου. Το γεγονός όμως δεν είναι παρά μία ακόμη αφορμή για να «συναντήσει» κάποιος τον Αναστάσιο. Εναν φιλόσοφο της Ορθοδοξίας, έναν σύγχρονο διανοούμενο που μπορεί να μιλήσει στην καρδιά και στο μυαλό ακόμη και αυτών που δηλώνουν «μη θρησκευόμενοι». Κυρίως αυτών.
Ο Αναστάσιος (Γιαννουλάτος) γεννήθηκε στον Πειραιά το 1929. (Ακόμη και σήμερα, όταν αναφέρεται στην οικονομική κρίση, θυμάται τον πατέρα του Γεράσιμο που συμβούλευε τα παιδιά του να μη δανείζονται). Αποφοίτησε με άριστα από τη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1952 και από πολύ νωρίς συμμετείχε στις οργανώσεις της ορθόδοξης νεολαίας, ενώ ίδρυσε το πρώτο ιεραποστολικό περιοδικό στην Ελλάδα. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 πρωτοστάτησε στην αναζωπύρωση της Ορθόδοξης Εξωτερικής Πολιτικής συμμετέχοντας σε αποστολές στην Αφρική, απ’ όπου αποχώρησε όταν προσβλήθηκε από μαλάρια. Συνέχισε τότε, σε φιλοσοφικές σχολές της Γερμανίας, τις σπουδές του στη θρησκειολογία, την εθνολογία και την ιεραποστολική. Στα χρόνια που ακολούθησαν μελέτησε, στις χώρες όπου επικρατούν αυτές οι θρησκείες, το Ισλάμ, τον βουδισμό, τον ταοϊσμό, τον κομφουκισμό και τα αφρικανικά δόγματα. Το 1972 χειροτονήθηκε επίσκοπος Ανδρούσης και αναγορεύθηκε καθηγητής Ιστορίας των Θρησκευμάτων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά και γενικός διευθυντής της Αποστολικής Διακονίας της Ελλάδας, θέση που κατείχε για μία εικοσαετία. Τον επόμενο χρόνο, στα γεγονότα της Νομικής, συντάχθηκε με τους εξεγερμένους εναντίον της χούντας φοιτητές και αργότερα διαμαρτυρήθηκε επανειλημμένα στην ΕΣΑ για τις συνθήκες κράτησης των συλληφθέντων.
Το 1981 επέστρεψε στην Αφρική, όπου παρέμεινε για περίπου δέκα χρόνια ως τοποτηρητής της Μητρόπολης Ειρηνουπόλεως που περιλαμβάνει την Κένυα, την Τανζανία και την Ουγκάντα. Το έργο του εκεί υπήρξε πολύ σημαντικό, όχι μόνο ως προς την ανακούφιση και στήριξη των ντόπιων πληθυσμών, αλλά και την αρμονική συνύπαρξη των θρησκευμάτων. Εχοντας αυτήν τη σημαντική εμπειρία στις αφρικανικές χώρες λοιπόν, του έκανε εντύπωση όταν το 1993 τοποθετήθηκε, κατ’ αρχάς ως πατερικός έξαρχος, στην Αλβανία, μια χώρα όπου επί 25 χρόνια ήταν απαγορευμένη οποιαδήποτε μορφή θρησκείας. Θυμάται πώς έφτασε στο «πρωτόγονο» τότε αεροδρόμιο των Τιράνων, όπου τον περίμεναν καμιά εικοσαριά φτωχοντυμένοι, αδύνατοι και εμφανώς κακοζωισμένοι άνθρωποι. «Πήγαμε σε μια εκκλησία που είχε μετατραπεί σε γυμναστήριο και εκεί τους είπα να κάνουμε ό,τι και στην Ανάσταση. Ανάψαμε όλοι ένα κερί και είπαμε μεταξύ μας, στα αλβανικά, «Χριστός Ανέστη». Δηλαδή, υπάρχει ελπίδα». Τα πρώτα χρόνια που λειτουργούσε, όπως λέει, κάτω από δέντρα και μέσα σε ερείπια, ένα από τα βασικά του μελήματα και απαραίτητη προϋπόθεση να συνεχίσει το έργο του ήταν να συμφιλιωθεί με την περιρρέουσα δυσπιστία. «Συνήθως οι άνθρωποι δεν έχουμε το θάρρος – γιατί εσωτερικό θάρρος χρειάζεται – να έρθουμε στη θέση του άλλου… Κατηγορούμε τον απέναντι ότι δεν κάνει αυτοκριτική, ενώ δεν έχουμε κάνει, προηγουμένως, εμείς τη δική μας».

Η σημαντικότητα όμως του Αναστάσιου, επίτιμου μέλους της Ακαδημίας Αθηνών, δεν έγκειται μόνο στην εκκλησιαστική, ανθρωπιστική και εκπαιδευτική διακονία του. Ούτε στα δεκάδες παράσημα και διακρίσεις με τα οποία έχει τιμηθεί, στους ακαδημαϊκούς τίτλους του, στα εκατοντάδες συγγράμματά του, στην προσφορά του σε ιδρύματα, συμβούλια και οργανώσεις στα οποία έχει προεδρεύσει ή διατελέσει μέλος. Ούτε στο ότι το 2000 προτάθηκε για το Νομπέλ Ειρήνης. Ούτε ακόμη στο σενάριο που διακινήθηκε το 2015 και ήθελε στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ να προσπαθούν να τον πείσουν να αποδεχθεί τη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η ουσία βρίσκεται στον παρηγορητικό του λόγο, στη θρησκευτικότητα που αναδεικνύει όχι ως τελετουργικό αλλά ως αφοσίωση στην αλήθεια και τη δικαιοσύνη, στην προτροπή του να μη συμφιλιωθούμε με την παρακμή της εποχής μας και στην ταπεινοφροσύνη που διδάσκει ως υπέρτατη σοφία. «Το όνειρό μου», έχει πει, «είναι να σιωπήσω απόλυτα σε ένα κελί και να είμαι ο απλός μοναχός Τάσος. Αλλά δεν ξέρω αν θα το προλάβω αυτό». Στις μέρες που ζούμε, αν δεν υπήρχε ο Αναστάσιος, θα έπρεπε να τον είχαμε εφεύρει.
Πηγή: tanea.gr


 ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ:http://www.diakonima.gr/

Κυριακή, 14 Ιανουαρίου 2018

Θεόδωρος Γιουρτσίχιν Γραμματικόπουλος:

 Ο πρώτος ελληνικής καταγωγής κοσμοναύτης

Τον ομογενή κοσμοναύτη Θεόδωρο Γιουρτζίχιν – Γραμματικόπουλο υποδέχθηκε χθες στο Προεδρικό Μέγαρο ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος.  Ο κ. Γιουρτζίχιν-Γραμματικόπουλος έχει ταξιδέψει πέντε φορές στο διάστημα και έχει τιμηθεί με το βραβείο του «Ηρωα της Ρωσικής Ομοσπονδίας», το υψηλότερο βραβείο της χώρας, το οποίο απονέμεται για εξαιρετικά επιτεύγματα.
Σε συνέντευξή του στο Εllines.com o Ελληνορώσος κοσμοναύτης είχε δηλώσει τα εξής:
«Από μικρός στο σπίτι μας μιλούσαμε και Ελληνικά και Ρώσικα. Οι γονείς μου μιλούσαν για την Ελλάδα. Θυμάμαι ακόμα τα λόγια της γιαγιάς μου της Ευτέρπης, η οποία έλεγε ας μου πάρουν ένα μάτι, αλλά με το δεύτερο μάτι να έβλεπα από κοντά την Ελλάδα για μία φορά. Δυστυχώς δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει το όνειρό της. Θυμήθηκα τα λόγια της γιαγιάς όταν το ’90, με ένα κρουαζιερόπλοιο περνούσα από την Ελλάδα. Τότε είπα στον εαυτό μου, η γιαγιά μου δεν τα κατάφερε αλλά εγώ βλέπω την Ελλάδα έστω από μακριά. Δεν ξέρω αν είναι αλήθεια αλλά στη Ρωσία πολλές φορές μου λένε πως αγαπούν την Ελλάδα περισσότερο από τους Έλληνες. Υπάρχει ένα μικρό μέρος αλήθειας σε αυτό»
«Από μικρός ονειρευόμουν να γίνω αστροναύτης. Η ζωή μου είναι η πραγματοποίηση του ονείρου μου και να συνεχίσω να το ζω».
Σε ερώτηση για το αν βλέπει στο μέλλον την Ελλάδα να πρωταγωνιστεί στην έρευνα αλλά και σε αποστολές στο διάστημα απάντησε πως είναι η κρυφή του ελπίδα. «Η Ελλάδα που έδωσε από τα αρχαία χρόνια τους μύθους για τον Ίκαρο και τόσα άλλα, δεν έχει δικαίωμα να κάθεται στη Γη. Πρέπει να πετάξει! Προς το παρόν ονειρεύομαι κάποιος Έλληνας να πετάξει», τόνισε.

«Εγώ θα προτιμούσα να υπάρχει ένας σταθμός που θα μπορούσε να ενώσει τον Ελληνισμό της Γης. Να μεταδίδει τηλεοπτικές εκπομπές από την Ελλάδα, αλλά και από το εξωτερικό. Η μετάδοση των ελληνικών ιδεωδών και η διάδοση τους σε όλον τον κόσμο είναι εξαιρετικά σημαντική για μένα, αυτά όπως αποδεικνύει η ιστορία του ελληνισμού είναι αιώνια και πάντα επίκαιρα.»
Τι σημαίνει Ελλάδα για τον κ. Γραμματικόπουλο;
«Η Ελλάδα έδωσε τον παγκόσμιο πολιτισμό, αλλά για μένα το σημαντικότερο είναι πως αυτή η χώρα δημιούργησε και διέδωσε την ορθοδοξία». Η κρίση που έχει επηρεάσει την Ελλάδα, τον απασχολεί αρκετά και ιδιαίτερα το γεγονός πως υπάρχει μεγάλη αύξηση στα νέα παιδιά, στους νέους επιστήμονες που εγκαταλείπουν τη χώρα για ένα καλύτερο μέλλο

«Θα ήθελα να ρωτήσω τους Έλληνες γονείς, τι έκαναν ώστε τα παιδιά τους να μην σκέφτονται να φύγουν στο εξωτερικό και να εγκαταλείψουν την Ελλάδα. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει πραγματικά σοβαρά προβλήματα, αλλά δεν νομίζω πως χρειάζεται υλική βοήθεια. Θα ήθελα οι Έλληνες της διασποράς να δώσουν ιδέες και παραδείγματα ώστε η Ελλάδα να είναι Ελλάδα με κεφαλαία γράμματα!».
ΠΗΓΗ:https://www.pentapostagma.gr

Παρασκευή, 12 Ιανουαρίου 2018

"Νεκρώσιμος Ἀκολουθία"

"ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΝΕΚΡΩΣΙΜΟΣ
ΕΙΣ ΜΟΝΑΧΟΥΣ ΚΑΙ ΙΕΡΕΙΣ"

Πρεσβύτερος Στέφανος Αλεξόπουλος
Εφημέριος Ι. Ν. Αγίου Γεωργίου Χαλανδρίου

Προοίμιο

 Σύμφωνα με το εν χρήσει Τυπικόν της εν Κωνσταντινουπόλει Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας η νεκρώσιμος ακολουθία είναι κοινή «εἰς ἅπαντας τοὺς κοιμηθέντας, καὶ εἰς Βασιλεῖς, καὶ εἰς Πατριάρχας, καὶ εἰς Ἀρχιερεῖς, καὶ εἰς Ἱερεῖς, καὶ εἰς ἄνδρας, καὶ γυναίκας, μικρούς τε καὶ μεγάλους, καὶ εἰς αὐτὰ τὰ βρέφη ... Πάντες γὰρ ὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ».
Ανατρέχοντας όμως στο εν χρήσει Μέγα Ευχολόγιο της Εκκλησίας μας, παρατηρεί κανείς ότι υπάρχει πλήθος νεκρωσίμων ακολουθιών: Νεκρώσιμος ακολουθία «εις κοσμικούς», «εις μοναχούς», «εις ιερείς», «εις κοσμικούς άνδρας», και «κανών αναπαύσιμος εις νήπια». Εάν δε ερευνήσουμε τη χειρόγραφη παράδοση, θα δούμε ακόμη μεγαλύτερο πλήθος παραλλήλων ακολουθιών.
Το θέμα το οποίο μου ανατέθηκε να διαπραγματευτώ εδώ σήμερα, και δη με κάθε δυνατή συντομία, είναι η νεκρώσιμος ακολουθία των μοναχών και των ιερέων, διο και εισερχόμενος στο θέμα μου σπεύδω προοιμιακώς να αναφέρω ότι οι ακολουθίες αυτές, όπως παρατίθενται στο Μέγα Ευχολόγιο, αντικατοπτρίζουν μια μεγάλη ποικιλομορφία και μακρά πορεία εξέλιξης η οποία άρχισε να ανακόπτεται σε μεγάλο βαθμό με την εμφάνιση της τυπογραφίας.
Ο χώρος και ο χρόνος δεν μου επιτρέπουν μια λεπτομερή και διεξοδική ανάλυση των δύο αυτών νεκρωσίμων ακολουθιών. Θα περιοριστώ ως εκ τούτου στα στοιχεία εκείνα που κατά την ταπεινή μου άποψη θεωρώ σημαντικά όσον αφορά στις αρχές, στην ιστορική εξέλιξη, και στη τελική διαμόρφωση των ακολουθιών αυτών. Πρέπει πάντως ευθύς αμέσως να σημειώσω, ότι ουσιαστικά δεν έχουμε να κάνουμε με δύο διαφορετικές ακολουθίες, αλλά με μία ακολουθία σε δύο διαφορετικά στάδια εξέλιξης.
Μπαίνω λοιπόν στο θέμα μου, εξετάζοντας τούτο σε πέντε χρονικές περιόδους.
Περίοδος Α΄:
Από τους πρώτους μέχρι τον 8ο  αιώνα
Το σχήμα της νεκρωσίμου ακολουθίας την περίοδο αυτή, δηλαδή πριν από τον 8ο αιώνα, δεν το γνωρίζουμε. Μας δίνονται όμως ενίοτε έμμεσες πληροφορίες, όπως από αγιολογικά και πατερικά κείμενα, από αρχαιολογικά ευρήματα, τα οποία μας επιτρέπουν να κάνουμε κάποιες υποθέσεις.
Από τις πληροφορίες αυτές θα επισημάνω μερικές μόνο οι οποίες φανερώνουν ότι ήδη από την πρώιμη αυτή εποχή υπάρχει μια κάποια τάση δημιουργίας ιδιαιτέρων εκκλησιαστικών τελετουργικών εθίμων όταν πρόκειται για κεκοιμημένους μοναχούς ή κληρικούς. Κατά την εν λόγῳ δηλαδή περίοδο έχουμε τη δημιουργία τελετουργικών πλαισίων αναλόγων με την ιδιότητα του κεκοιμημένου, ιδίως όταν ο θανών ή η θανούσα ήταν εξέχον μέλος της Χριστιανικής κοινότητος.
Φαίνεται ότι τα στοιχεία που διαφοροποιούν τις εν λόγω οιονεί τελετές ήταν κατ΄ αρχάς μεν η ένδυση του κεκοιμημένου. Τα πρώτα βήματα αυτής της διαφοροποίησης τα βλέπουμε στο βίο της Αγίας Μακρίνας (αδελφής του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου και του Αγίου Γρηγορίου του Νύσσης), όπου στο πλαίσιο της περιγραφής της προετοιμασίας του σώματός της μας αναφέρεται το απλούν της ένδυσής της ως χαρακτηριστικό της εν Χριστώ ζωής της. Δεν της αλλάζουν τα ενδύματα κατά την τελετή της ταφής, αλλά φαίνεται ότι την αφήνουν με εκείνα που φορούσε. Η απόφαση μάλιστα να την καλύψουν με ένα σκούρο ένδυμα λαμβάνεται με κριτήριο τον παραδειγματισμό των μελών της μοναστικής κοινότητος της Μακρίνας. Είναι χαρακτηριστικό ότι και στις δύο περιπτώσεις γίνεται αντιδιαστολή μεταξύ του στολισμού και της νεκρικής ένδυσης της Μακρίνας από τη μια, και των συνηθειών του λαού από την άλλη.
Στα Αρεοπαγιτικά κείμενα, εξ’ άλλου, παρατηρούμε ότι το ακριβές σημείο της τοποθέτησης του κεκοιμημένου μέσα στο Ναό διέφερε ανάλογα κάθε φορά με τη ιδιότητά του. Αν ήταν κληρικός ετοποθετήτο «ἐπίπροσθεν τοῦ θείου θυσιαστηρίου», αν ήταν μοναχός ή λαϊκός, «παρὰ τὸ τίμιον ἱερατεῖον αὐτὸν κατακλείνει, πρὸ τῆς ἱερατικῆς εἰσελεύσεως».
Βλέπουμε λοιπόν ότι σε αυτή την πρώτη περίοδο που εξετάσαμε δεν υπήρχαν ουσιαστικές διαφορές στις οιονεί νεκρώσιμες αυτές τελετές. Αυτό που διέφερε κατά περίπτωση την περίοδο αυτή ήταν ο τρόπος ένδυσης εκάστου  κεκοιμημένου ανάλογα με την ιδιότητά του, και ο χώρος τοποθέτησης αυτού μέσα στο χώρο του Ναού, πάλι ανάλογα με την ιδιότητά του.

Περίοδος Β΄:
                                 Από τον 8ο  στο 10ο  αιώνα
Στην περίοδο αυτή κατατάσουμε τις πηγές εκείνες οι οποίες δεν μας δίδουν μεν αυτοτελή νεκρώσιμο ακολουθία, αλλά όμως μας δίδουν ειδικά αναγνώσματα, ειδική ευχή θυμιάματος, ειδικά διακονικά, και ειδικές ευχές εις κοιμηθέντας. Κατά την εν λόγῳ περίοδο τα ως άνω λειτουργικά στοιχεία εντάσσονται σε ένα ευρύτερο τελετουργικό πλαίσιο. Το τελετουργικό  αυτό πλαίσιο μπορούσε να είναι η Θεία Λειτουργία ή κάποια ακολουθία του νυχθημένου, και κυρίως της Παννυχίδος, σύμφωνα με τους περισσοτέρους ερευνητές. Η νεκρώσιμος ακολουθία η οποία προέκυπτε από τη σύνθεση αυτή εχρησιμοποιήτο για όλους τους κεκοιμημένους ανεξαιρέτως.
Οι ευχές αυτές, όπως φαίνεται από τα στοιχεία που μας δίνει η χειρόγραφη παράδοση, είχαν την εξής διάταξη:
Διακονικά εἰς κοιμηθέντας
Εὐχή Πρώτη
Εἰρήνη πᾶσι
Τὰς κεφαλὰς
Εὐχή Δεύτερη (Κεφαλοκλισίας
Τα εν λόγῳ λειτουργικά στοιχεία αποτελούσαν μόνιμη και σταθερή λειτουργική ενότητα της οιονεί νεκρωσίμου ακολουθίας παντός ανθρώπου κατά την εξεταζομένη χρονική περίοδο. Εξαίρεση αποτελούσε μόνο το περιεχόμενο της πρώτης ευχής η οποία ήταν ανάλογη με την ιδιότητα του κεκοιμημένου, δηλαδή εάν ήταν ιερέας, αρχιερέας, μοναχός, κ.τ.λ. και αποτελεί μια πρώιμη ένδειξη της καθιέρωσης ξεχωριστών ακολουθιών αργότερα.
Περίοδος Γ’
Από τον 10ο  μέχρι  τον 12ο   αιώνα
Την περίοδο αυτή, δηλαδή μεταξύ του 10ου και 12ου αιώνα, παρατηρούμε τη σταδιακή αλλά σταθερή εξάπλωση του μοναχικού τυπικού. Μέσα στο πλαίσιο αυτό εμφανίζεται και η πρώτη αυτοτελής νεκρώσιμος ακολουθία που απαντάται στον κώδικα της Μονής Κρυπτοφέρρης Γ.β. Χ του δεκάτου αιώνος.
Στη νεκρώσιμη ακολουθία του παραπάνω κώδικα παρατηρούμε την επικράτηση του μοναχικού όρθρου ως πλαισίου μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε η νεκρώσιμος ακολουθία γενικώς Επίσης, παρατηρούμε κατ’ αρχάς μικρές διαφορές μεταξύ νεκρωσίμου ακολουθίας λαϊκού, μοναχού, και κληρικού, που συνίσταται κυρίως στην επιλογή της εναρκτήριας ψαλμωδίας, επιλογή του κανόνα και του κοντακίου, και επιλογή της επιτάφιας ευχής (Η δομή της ως άνω νεκρωσίμου ακολουθίας δίδεται στο Επίμετρο Β).
Την ίδια εποχή εμφανίζονται στη χειρόγραφη παράδοση και νεκρώσιμες ακολουθίες με τίτλο «εις κοιμηθέντας μοναχούς.» Οι νεκρώσιμες αυτές ακολουθίες όμως στην πράξη δεν ήταν αποκλειστικής μοναχικής χρήσης, αλλά ήταν κοινές για όλες τις κατηγορίες κεκοιμημένων με μικρές εναλλαγές στην εναρκτήρια ψαλμωδία, στον κανόνα, ή στο κοντάκιο, ανάλογα με την ιδιότητα του κεκοιμημένου.
Περίοδος Δ’
Από τον 12ο  μέχρι και τον 14ο αιώνα
Από τον 12ο αιώνα και μετά, παράλληλα με την νεκρώσιμο ακολουθία που ήταν σε κοινή για κληρικούς, λαϊκούς, και μοναχούς, αρχίζουν να εμφανίζονται αυτοτελείς νεκρώσιμες ακολουθίες που προορίζονταν σχεδόν αποκλειστικά για μοναστική χρήση, δηλαδή για τη νεκρώσιμο ακολουθία μοναχών, οι οποίες όμως εχρησιμοποιούντο και στις περιπτώσεις κήδευσης κληρικών. Στη διαμόρφωση αυτών των νεκρωσίμων ακολουθιών είναι άξιο παρατήρησης να σημειώσουμε ότι βλέπουμε μια πληθώρα εναλλαγών, επιλογών, και συνδυασμών ως προς τα δομικά τους στοιχεία. Σύμφωνα με σχετική ανάλυση του λειτουργιολόγου Peter Galadza, σε ολόκληρη τη χειρόγραφη παράδοση υπάρχουν 18 (!) διαφορετικά σχήματα νεκρωσίμων ακολουθιών εις μοναχούς. Μέσα από αυτά προέκυψε αργότερα και η νεκρώσιμος ακολουθία εις κληρικούς, όπως θα αναφέρουμε παρακάτω.
Παρατηρώντας τα 18 αυτά σχήματα νεκρωσίμου ακολουθίας εις μοναχούς βλέπουμε ότι όλα τα σχήματα έχουν ως βάση την ακολουθία του μοναχικού όρθρου.
Επειδή ο χρόνος δεν μας επιτρέπει την ανάλυση και των 18 σχημάτων της νεκρωσίμου ακολουθίας εις μοναχούς, θα εξετάσουμε μερικά δομικά λειτουργικά στοιχεία των νεκρωσίμων αυτών ακολουθιών.
Ψαλμός 90
Στις νεκρώσιμες ακολουθίες, όπως παρατίθενται στο Μέγα Ευχολόγιο, ο ψαλμός 90 είναι ο εναρκτήριος ψαλμός των νεκρωσίμων ακολουθιών εις κοσμικούς και μοναχούς, ενώ στα παλαιά χειρόγραφα ορίζεται ο εξάψαλμος για λαϊκούς και ο ψαλμός 90 για μοναχούς, όπως π.χ. στον κώδικα της Μονής Κρυπτοφέρρης Γ.β. Χ του δεκάτου αιώνος που εξετάσαμε και παραπάνω (βλέπε και Επίμετρο Β).
Στη χειρόγραφη παράδοση του 12ου αιώνος, όταν πρόκειται για νεκρώσιμη ακολουθία ηγουμένου, ιερέως ή διακόνου, ορίζεται ο εξάψαλμος. Έχει εκφραστεί η άποψη ότι ο ψαλμός 90 είναι δάνειο από την ακολουθία της Παννυχίδος, αλλά ίσως η παρουσία του στις νεκρώσιμες ακολουθίες αντικατοπτρίζει αρχαία παράδοση, αφού απαντάται στο ίδιο πλαίσιο και σε άλλες χριστιανικές παραδόσεις, αλλά και στην εβραϊκή παράδοση.
Άμωμος – Ευλογητάρια
Αν δούμε τη χειρόγραφη παράδοση γενικώς, ο άμωμος (ψαλμός 118) είναι συνυφασμένος με την νεκρώσιμο ακολουθία. Στη σημερινή λειτουργική χρήση, ο άμωμος  στιχολογείται σε δύο στάσεις στην περίπτωση νεκρωσίμου ακολουθίας μοναχού, σε τρεις στην νεκρώσιμο ακολουθία κληρικού. Ο εν λόγῳ ψαλμός μαρτυρείται από την πρώτη πλήρη νεκρώσιμη ακολουθία (στο Γ.β. Χ του δεκάτου αιώνος), αν και υπάρχουν μερικές περιπτώσεις νεκρωσίμου ακολουθίας μοναχών όπου δεν απαντάται καθόλου ο ψαλμός αυτός. Βλέπουμε επίσης μεγάλη ποικιλία στον τρόπο εκτέλεσης του αμώμου: χωρίς στάσεις, με δύο στάσεις, ή με τρεις στάσεις. Η εκτέλεση του αμώνου σε τρεις στάσεις είναι η αναμενόμενη, αφού ο ψαλμός 118, λόγῳ του μήκους του, αποτελεί από μόνος του το 17ο κάθισμα του Ψαλτηρίου, και ο ψαλμός εκεί χωρίζεται σε τρεις στάσεις, όπου κάθε στάση κατακλείεται με τη μικρή δοξολογία και ακολουθούν αιτήσεις. Η εκτέλεση του αμώμου σε δύο στάσεις σταδιακά αντικατέστησε τον άμωμο σε τρεις στάσεις στην νεκρώσιμο ακολουθία μοναχών κατά τη διάρκεια του 15ου αιώνα και μάλλον σχετίζεται με τα Σάββατα που έχουν αλληλούια, όπου κι εκεί ο άμωμος έχει δύο στάσεις. Σε αυτή την περίπτωση δεν υπάρχει η μικρή δοξολογία μεταξύ των δύο στάσεων, αλλά μετά το στίχο 93 ακολουθούν αιτήσεις. Μετά την εκφώνηση, συνεχίζουν με την δεύτερη στάση. Επίσης, στα μουσικά χειρόγραφα παρατηρείται μεγάλη ποικιλία εφυμνίων στον άμωμο με δύο στάσεις, ενώ στον άμωμο με τρεις στάσεις το εφύμνιο είναι σταθερά «Ἀλληλούια» ή «Ἐλέησόν με Κύριε».
Τα ευλογητάρια συνδέονται στενά με τον άμωμο, ονομάζονται πολλές φορές «τροπάρια του αμώμου». Πρώτη φορά εμφανίζεται το πρώτο τροπάριο (Τῶν ἁγίων ὁ χορὸς) τον 10ο/11ο αιώνα, ως σύνολο από τον 12ο αιώνα, και είναι συνήθως επτά, συμπεριλαμβανομένων του τριαδικού και του θεοτοκίου. Από τα δύο ευλογητάρια που στη σημερινή χρήση προστίθενται στις νεκρώσιμες ακολουθίες κληρικών, τα «Οἱ τὸν ἀμνόν», και «Οἱ τὴν ὁδόν», το πρώτο απαντάται στο Μέγα Ευχολόγιο και στις νεκρώσιμες ακολουθίες λαϊκών και  μοναχών, το δε δεύτερο απαντάται στη χειρόγραφη παράδοση και στις νεκρώσιμες ακολουθίες λαϊκών και μοναχών. Στη νεκρώσιμο ακολουθία κληρικού στο έντυπο Μέγα Ευχολόγιο απαντώνται και τα δύο, φέρνοντας τον αριθμό των ευλογηταρίων στα οκτώ. Η τάση διαφοροποίησης που παρατηρούμε σχετικά με τα δύο αυτά τροπάρια μάλλον οφείλεται στην αναφορά των τροπαρίων αυτών στο κήρυγμα του Θείου Λόγου, στις θυσίες και στον αγώνα της ζωή που απαιτείται από τη ζωή του μοναχού και του κληρικού.
Κανών – Κοντάκιο
Η ιστορία του κοντακίου και του κανόνος αντικατοπτρίζουν, ως ένα βαθμό, την ιστορία εξέλιξης της Βυζαντινής λειτουργικής παράδοσης. Όσον αφορά στο θέμα μας, παρατηρούμε από την πρώτη κιόλας πλήρη νεκρώσιμο ακολουθία που έχουμε στον κώδικα Γ.β. Χ του δεκάτου αιώνος, ότι ο κανόνας και το κοντάκιο επιλέγονταν ανάλογα με την ιδιότητα του κεκοιμημένου. Στη χειρόγραφη παράδοση μαρτυρείται μεγάλη ποικιλία κανόνων και κοντακίων για μοναχούς και ιερείς, χωρισμένες σε υποκατηγορίες (παραδείγματος χάριν, εις μοναχούς, εις παρθένους, εις υποτακτικούς, εις μοναζούσας, εις ηγούμενον, εις ιερέα, εις ησυχαστήν). Πλήρες κοντάκιο σώζεται στην νεκρώσιμο ακολουθία εις ιερείς του Μεγάλου Ευχολογίου, μετά την έκτη ωδή του κανόνος, με μερικώς σωζομένη ακροστιχίδα «Αναστασίου του ταπ ...». Το ίδιο κοντάκιο (Μετὰ τῶν ἁγίων ἀνάπαυσον...) και ο πρώτος οίκος (Αὐτὸς μόνος ὑπάρχεις ἀθάνατος...) βρίσκεται στην νεκρώσιμο ακολουθία εις μοναχούς στο Μέγα Ευχολόγιο.
Σύμφωνα με τον Bruni, ο κανόνας στην νεκρώσιμο ακολουθία εις ιερείς είναι σύνθεση διαφορετικών κανόνων. Οι ειρμοί του Μ. Κανόνος κατά την διάρκεια της ταφής στη νεκρώσιμο ακολουθία εις ιερείς εμφανίζονται στη χειρόγραφη παράδοση στο πλαίσιο νεκρωσίμων ακολουθιών τον 15ο αιώνα. Η νεκρώσιμος ακολουθία εις μοναχούς στην έντυπη έκδοση του Μεγάλου Ευχολογίου δεν έχει καθόλου κανόνα, ο οποίος μάλλον εξοβελίστηκε από την παρουσία όλων των αναβαθμών, δηλαδή και των οκτώ ήχων.
Αντίφωνα
Στη χειρόγραφη παράδοση βλέπουμε τριάδες ψαλμών οργανωμένων ως αντίφωνα. Οι τριάδες αυτές είναι ψαλμοί 22, 23, 83, ψαλμοί 22, 83, 114, και ψαλμοί 119, 120, 121. Οι πρώτες δύο τριάδες σχετίζονται μεταξύ τους, αφού η διαφορά μεταξύ τους είναι ένας ψαλμός. Οι ψαλμοί 22 και 114 ήταν γνωστοί για τη χρήση τους στις νεκρωσίμους ακολουθίες από την εποχή του Χρυσοστόμου. Η τρίτη τριάδα (ψαλμοί 119, 120, 121) είναι συνήθως ελλιπής στα χειρόγραφα, όπου ο τρίτος ψαλμός αντικαθίσταται από τους μακαρισμούς. Η δομή της τριάδος αυτής διαφέρει από τις δύο πρώτες στο ότι συνήθως δεν συνοδεύεται από αναγνώσματα.
Η δομή των τριάδων αυτών παραπέμπει σύμφωνα με τους ερευνητές είτε στην ασματική λειτουργική παράδοση της Κωνσταντινούπολης, είτε κατ’ άλλους στην  ασματική λειτουργική παράδοση των Ιεροσολύμων.

Αναβαθμοί
Το πρώτο αντίφωνο των αναβαθμών κάθε ήχου εμφανίζεται στη νεκρώσιμο ακολουθία μοναχών, ακολουθούμενο κάθε φορά από ομόηχα προσόμοια.  Ο Peter Galadza υποστηρίζει ότι η εισαγωγή των αναβαθμών και των οκτώ ήχων στη νεκρώσιμη ακολουθία έγινε τον 14ο αιώνα στο Άγιο Όρος. Αυτό οδήγησε στη σταδιακή συρρίκνωση του κοντακίου, το οποίο περιορίστηκε στο προοίμιό του και έναν οίκο, ενώ μέχρι εκείνη την εποχή ολόκληρο το κοντάκιο ήταν ακόμα εν χρήσει. Φαίνεται πάντως ότι η παρουσία και των αναβαθμών και των οκτώ ήχων όχι μόνο συρρίκνωσε το κοντάκιο, αλλά πήρε και τη θέση του κανόνα, αφού παρατηρούμε ότι στις περιπτώσεις αυτές όχι μόνο δεν υπάρχει κανόνας, αλλά η σειρά των αναβαθμών βρίσκεται συνήθως μετά τον Ν’ ψαλμό, στη θέση δηλαδή του κανόνα.
Η παρουσία των αναβαθμών του πλ.β΄ ήχου στη νεκρώσιμο ακολουθία εις ιερείς πιθανώς σχετίζεται με το αποστολοευαγγέλιο που ακολουθεί, εισάγοντας το ευαγγέλιο, όπως γίνεται στο εωθινό ευαγγέλιο Κυριακών και εορτών.

Μακαρισμοί – Αναγνώσματα – Ν΄ Ψαλμός
Οι μακαρισμοί αρχίζουν να εμφανίζονται στη νεκρώσιμη ακολουθία από τον 11ο-12ο αιώνα, και τα τροπάρια που τους συνοδεύουν καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα επιλογών και κατηγοριών, κάτι που αντικατοπτρίζεται και στις νεκρώσιμες ακολουθίες, όπως δίδονται στο Μέγα Ευχολόγιο, όπου τα τροπάρια που συνοδεύουν τους Μακαρισμούς στις νεκρώσιμες ακολουθίες εις λαϊκούς, μοναχούς, και ιερείς είναι σε κάθε περίπτωση διαφορετικά. Οι μακαρισμοί έχουν τη θέση τους συνήθως πριν από το κυρίως αποστολικό και ευαγγελικό ανάγνωσμα και η αρχική τους θέση είναι, μαζί με το αποστολικό και ευαγγελικό ανάγνωσμα, πριν τον Ν΄ ψαλμό, θέση που διατηρείται στην νεκρώσιμο ακολουθία εις ιερείς.
Το πιο συνηθισμένο ζεύγος αποστολοευαγγελίων είναι Α΄ Προς Θεσ. 4:13-17, και Ιω. 5:24-30, το οποίο απαντάται στις περισσότερες νεκρώσιμες ακολουθίες. Η παρουσία περισσοτέρων του ενός αποστολοευαγγελίου σε πολλες νεκρώσιμες ακολουθίες μπορεί να εξηγηθεί και από τη δομή της κάθε ακολουθίας (όπως π.χ. η ύπαρξη αντιφώνων), αλλά και από την πρόθεση ανάγνωσης όσο περισσοτέρων περικοπών γίνεται που έχουν θέμα τον θάνατο και την ανάσταση, σύμφωνα και με το πνεύμα των Αρεοπαγιτικών συγγραμάτων: «τὰς ἐν τοῖς θείοις λόγοις ἐμφερομένας ἀψευδεῖς ἐπαγγελίας περὶ τῆς ἱερᾶς ἀναστάσεως ἀναγνῶντες.» 
Ακόμη και στη σημερινή πράξη δίδεται η δυνατότητα επιλογής μεταξύ διαφόρων αποστολικών και ευαγγελικών αναγνωσμάτων στις νεκρώσιμες ακολουθίες, αλλά συνήθως χρησιμοποιούνται μόνο αυτές που είναι αναγεγραμμένες στη νεκρώσιμο ακολουθία.
Εδώ θα μπορούσαμε να κάνουμε κι ένα μικρό σχόλιο σχετικά με την ανάγνωση του Ψαλτηρίου στους μοναχούς και του Τετραευαγγελίου στους ιερείς. Παρ’ όλο που απαντάται στα χειρόγραφα μόνο από τον 16ο αιώνα, η μαρτυρία του Συμεών Θεσσαλονικής μας επιτρέπει να υποθέσουμε ότι ήταν παλαιά συνήθεια.
Ευχές
Στη νεκρώσιμο ακολουθία σε μοναχούς του εντύπου Μεγάλου Ευχολογίου απαντάται μόνο η ευχή «Ὁ Θεὸς τῶν πνευμάτων καὶ πᾶσης σαρκός.» Αντίστοιχα, στην νεκρώσιμο ακολουθία σε ιερείς, εκτός από την παραπάνω ευχή, λέγονται και οι εξής: 1. «Δέσποτα Κύριε, ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ μόνος ἔχων ἀθανασίαν, φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον…»2. «Εὐχαριστοῦμέν σοι, Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὅτι σου μόνον τὸ ζῇν ἀθάνατον…» 3. «Κύριε τῶν Δυνάμεων, ἡ τῶν θλιβομένων παραμυθία…»
Από τις ευχές αυτές, η πρώτη που είναι κοινή και στις δύο ακολουθίες («Ὁ Θεὸς τῶν πνευμάτων καὶ πάσης σαρκός») είναι γενική ευχή, με την έννοια ότι δεν αναφέρεται συγκεκριμένα σε μοναχούς ή ιερείς. Όσον αφορά τις άλλες τρεις ευχές που εμφανίζονται στην νεκρώσιμο ακολουθία εις ιερείς, η ευχή «Εὐχαριστοῦμέν σοι, Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὅτι σου μόνον τὸ ζῇν ἀθάνατον…» είναι η μόνη που χωρίς αμφιβολία, βάση του περιεχομένου της, είναι γραμμένη για ιερείς. Η αναφορά μάλιστα μέσα στην ευχή «…καὶ ὥσπερ ἐπὶ τῆς γῆς ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ σου λειτουργὸν αὐτὸν κατέστησας, οὕτω καὶ ἐν τῷ οὐρανίῳ σου θυσιαστηρίῳ ἀνάδειξον, Κύριε·» είναι κοινή σε αρκετές από τις ευχές για ιερείς, και είναι το μόνο στοιχείο που, κατά τη γνώμη μου, εξειδικεύει τις ευχές αυτές.
Η ευχή «Δέσποτα Κύριε, ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ μόνος ἔχων ἀθανασίαν, φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον…» είναι αρκετά γενική, χωρίς να περιέχει καμμία ειδική αναφορά. Απαντάται για πρώτη φορά στον Βαρβερινό Κώδικα 336 του ογδόου αιώνα ως ειδική ευχή για μοναχούς. Η ευχή «Κύριε τῶν Δυνάμεων, ἡ τῶν θλιβομένων παραμυθία…» είναι κι αυτή αρκετά γενική, και μόνο η λέξη «ιερεύς» που συνοδεύει τη μνημόνευση του ονόματος του κεκοιμημένου εξειδικεύει την ευχή.
Ως γενική παρατήρηση θα έλεγα ότι η μεγάλη πλειοψηφία των ευχών είναι αρκετά γενικές ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για διάφορες κατηγορίες κεκοιμημένων. Εξάλλου, ελάχιστες ευχές στη χειρόγραφη παράδοση έχουν αποκλειστική χρήση σε μία μόνο κατηγορία κεκοιμημένων. Το ίδιο μπορεί να πει κανείς κανείς και για τους ύμνους των νεκρωσίμων ακολουθιών για μοναχούς και ιερείς· πολύ λίγοι, σε αναλογία με την πληθώρα υμνολογικών στοιχείων, κάνουν σαφή αναφορά σε μοναχούς ή ιερείς αντίστοιχα (βλέπε Επίμετρο ΣΤ για μερικά παραδείγματα).
Περίοδος Ε΄
Από  τον 15ο στον 16ο αιώνα
Την περίοδο αυτή εμφανίζεται και η αυτοτελής νεκρώσιμος ακολουθία εις ιερείς. Ουσιαστικά, δεν είναι καινούργια ακολουθία, αλλά διαμόρφωση της ήδη προϋπαρχούσης νεκρωσίμου ακολουθίας εις μοναχούς, με χαρακτηριστικά που δεν εμφανίζονται τώρα για πρώτη φορά, αλλά έχουν ήδη κάνει μια εμφάνιση στην νεκρώσιμο ακολουθία εις μοναχούς. Εξετάζοντας τη νεκρώσιμη ακολουθία για ιερείς στη χειρόγραφη παράδοση ο Vitaliano Bruni ξεχωρίζει δύο κυρίως ομάδες νεκρωσίμων ακολουθιών για ιερείς, με βάση τη δομή τους, σημειώνοντας ωστόσο την πληθώρα των εξαιρέσεων.
Παραθέτει τη νεκρώσιμη ακολουθία σε ιερέα στον κώδικα Εσφιγμένου 215 του 15ου αιώνα ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της πρώτης ομάδος, και την αντίστοιχη ακολουθία στον κώδικα Sinai gr. 985 του 15ου αιώνα ως παράδειγμα της δεύτερης ομάδος (βλέπε Επίμετρο Δ). Σημειώνει ότι η νεκρώσιμη ακολουθία για ιερείς του εν χρήσει Μεγάλου Ευχολογίου ανήκει στην παράδοση του κώδικα Εσφιγμένου 215. Η δομή της ακολουθίας στην ομάδα αυτή διατηρεί πολλά αρχαϊκά στοιχεία: (1) Η διάταξη των Τριών Αντιφώνων είναι παρόμοια με αυτή του κώδικα Γ.β. Χ του 10ου αιώνα, (2) η θέση των μακαρισμών είναι πριν τον Ν΄, και (3) η βασική δομή του όρθρου είναι εμφανής. Αντιθέτως, η δομή της δεύτερης ομάδος, όπως αντικατοπτρίζεται από τον κώδικα Sinai gr. 985 είναι λιγότερο εμφανής.
Μια χαρακτηριστική περίπτωση από τις εξαιρέσεις είναι η νεκρώσιμος ακολουθία στο Εξοδιαστικό της Μονής του Αγίου Σάβα 373 (291) του 15ου αιώνα. Η ακολουθία είναι κοινή για μοναχούς και ιερείς, και όπου σχεδόν όλα τα λειτουργικά σχήματα που εξετάσαμε παραπάνω τοποθετούνται στην νεκρώσιμο  αυτή ακολουθία: Ο άμωμος σε τρεις στάσεις, τα ευλογητάρια, οι ψαλμοί 119-120-121, οι ψαλμοί 22, 23, 83, οι αναβαθμοί και των οκτώ ήχων, μακαρισμοί, δεκαέξι (16!) αποστολοευαγγέλια, οι ειρμοί του Μεγάλου Κανόνος, και πληθώρα τροπαρίων. Χαρακτηριστικά επίσης της ακολουθίας αυτής είναι ότι οι ευχές δίδονται σε ζεύγη, μια για μοναχούς και μια για ιερομονάχους σε κάθε περίπτωση (βλέπε Επίμετρο Ε), και ότι τελείται η Θεία Λειτουργία μετά τους μακαρισμούς και τα αναγνώσματα που συνοδεύουν τους μακαρισμούς, εάν ο κεκοιμημένος είναι κληρικός.
Συμπεράσματα
Από την έρευνά μας εξάγουμε τα παρακάτω συμπεράσματα:
Οι διαφοροποιήσεις των διαφόρων κατηγοριών κεκοιμημένων κατά χρονολογική σειρά είναι η εξής: η προετοιμασία και ένδυση του κεκοιμημένου (4ος αιώνας), το ακριβές σημείο τοποθέτησής του στον Ναό (6οςαιώνας), εξειδικευμένες ευχές (8ος αιώνας), εξειδικευμένοι κανόνες και κοντάκια (10ος αιώνας).
Αυτοτελείς νεκρώσιμες ακολουθίες αποκλειστικής μοναχικής χρήσης αρχίζουν να εμφανίζονται από τον 12ο αιώνα, ενώ αυτοτελείς νεκρώσιμες ακολουθίες για ιερείς εμφανίζονται τον 15ο αιώνα.
Ουσιαστικά δεν έχουμε να κάνουμε με δύο διαφορετικές νεκρώσιμες ακολουθίες, μία για μοναχούς και μία για ιερείς, αλλά έχουμε μία νεκρώσιμο ακολουθία, εκείνη των μοναχών, η οποία εξελίχθηκε και σε νεκρώσιμο ακολουθία των ιερέων.
Το πλήθος των νεκρωσίμων ακολουθιών για μοναχούς και ιερείς αναδεικνύει τον πλούτο, τη δημιουργικότητα, και τη ζωτικότητα των εκπροσώπων της  λειτουργικής υμνογραφικής παράδοσης της Εκκλησίας μας.
Η πληθώρα υμνολογικών επιλογών και η συνεχής τάση πρόσθεσης επι μέρους στοιχείων βοήθησε στην υπερβολική – κατά την ταπεινή μου γνώμη – ανάπτυξη και εξέλιξη των νεκρωσίμων ακολουθιών σε τέτοιο βαθμό, που, σε ορισμένες περιπτώσεις γίνεται δυσδιάκριτη η αρχική δομή τους.
Η απόφαση του Πατριαρχείου να είναι κοινή η νεκρώσιμος ακολουθία για όλους ανεξαιρέτως τους κοιμηθέντας είναι πιστεύω ένα παράδειγμα προσπάθειας λειτουργικής ευταξίας, η οποία στηρίζεται σε θεολογική βάση: «οὐκ ἔνι Ἰουδαίος οὐδὲ Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ· πάντες γὰρ ὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ» (Γαλ. 3:28), η οποία και αντικατοπτρίζεται και στο γνωστό ιδιόμελο της νεκρωσίμου ακολουθίας: «Ἐμνήσθην τοῦ προφήτου βοῶντος· ἐγώ εἰμι γῆ καὶ σποδός· καὶ πάλιν κατενόησα ἐν τοῖς μνήμασι, καὶ εἶδον τὰ ὀστᾶ τὰ γεγυμνωμένα καὶ εἶπον· Ἄρα τίς ἐστι βασιλεὺς ἢ στρατιώτης, ἢ πλούσιος ἢ πένης, ἢ δίκαιος ἢ ἁμαρτωλός; Ἀλλὰ ἀνάπαυσον Κύριε, μετὰ δικαίων τὸν δοῦλόν σου» 
Εάν επανεξεταζόταν το θέμα σήμερα, θα πρότεινα βάση να είναι η ύπαρξη μίας κοινής νεκρωσίμου ακολουθίας για όλες τις κατηγορίες πιστών, όπου μέσα στη κοινή και σταθερή δομή της νεκρωσίου αυτής ακολουθίας να εναλάσσονται μόνο ορισμένα στοιχεία (όπως, λ.χ. τροπάρια, ευχές), ανάλογα με την κάθε περίπτωση. Πιστεύω ότι αυτό και αντικατοπτρίζει την λειτουργική μας παράδοση και ανταποκρίνεται στις ποιμαντικές ανάγκες και ευαισθησίες της εποχής μας.
ΠΗΓΗ: http://www.ecclesia.gr

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ "ΠΑΤΜΙΟ":  Δημοσιεύεται τό ἀνωτέρω κείμενο, μέ 
ἀφορμή τήν ἐκδημία τῆς Γερόντισσας Ἀγαθαγγέλης  (κατά κόσμον Ἀργυρῆς) Μοναχῆς, Καθηγουμένης τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ζωοδόχου Πηγῆς Χώρας Πάτμου (ἡ Ἐξόδιος Ἀκολουθία θά ψαλεῖ αὔριο, Σάββατο). Στή φωτό μέ τόν π. Γρηγόριο καί τήν συντροφιά της, μετά τή Θεία Λειτουργία.